blog Katarzyny Hall SZKOŁA Z PASJĄ

Gotyk świętej Katarzyny

2012-01-31T11:42:00.001+01:00

Na zakończenie Roku Jana Heweliusza w kościele świętej Katarzyny w Gdańsku odbyło się nabożeństwo ekumeniczne. Uczestnicząc w tym nabożeństwie, patrzyłam na sklepienia i wspominałam swoje emocje z czasów młodości, kiedy to bywałam w tym kościele częściej.

Gotyckie kościoły były zawsze dla mnie symbolem marzeń. Wznosili je ludzie w średniowieczu, często przez wiele, wiele lat. To co dziś oglądamy zawiera w sobie często również nadbudowy innych, późniejszych stylów, a czasem także całkiem nowoczesny wystrój. Gdy byłam nastolatką lubiłam chodzić co niedzielę do innego kościoła. Czasem przyciągał mnie klimat świętej Katarzyny, czasem wygrywała Elżbieta, niekiedy Józef albo Mikołaj. Gdy odwiedzał mnie ktoś z innych rejonów Polski, prawie zmuszałam do spaceru po gdańskich gotyckich świątyniach. Bo jeszcze jest Jan, Brygida, Barbara, Piotr i Paweł, no i oczywiście Kościół Mariacki i Katedra Oliwska. Każde z tych miejsc ma coś niepowtarzalnego, jakieś piękne detale, czy interesujące elementy wystroju całkiem współczesnego. Ogrom Mariackiego, barokowe bogactwo wystroju Mikołaja, oliwskie organy, współczesne witraże Józefa i Barbary, w każdej bocznej kaplicy inne sklepienia u Katarzyny, to moje fascynacje z młodości. Do tego jeszcze lubiłam odwiedzać krzyżackie zamki – przede wszystkim malborski, zawsze fascynujący, ale także na naszym Pomorzu parę innych.

Potęga stylu romańskiego we Francji, obecnego właściwe w każdej nawet niewielkiej miejscowości stała się dla mnie odkryciem już z życia dojrzałego i także pogłębiła fascynację dawnymi mistrzami architektury. W Gdańsku największą potęgą był dla mnie od zawsze, od najmłodszych lat, gotyk. Zaś gotyk francuski to trochę co innego, tam to młodsza siostra potężnego romańskiego stylu, lekkość, przestrzeń, także wielkość, i także działa imponująco. Choć czasem smutno, gdy widać tam nadal, w tych pięknych wnętrzach kościołów wiele zniszczeń powstałych w trakcie rewolucji francuskiej.

Z bliska widziałam wiele ogromnych i pięknych francuskich gotyckich budowli, ale osobiste emocje mam przede wszystkim do wyremontowanych, każdej w inny sposób, części sklepienia w świętej Katarzynie w Gdańsku. To tam szukałam swoich marzeń jako nastolatka i inne gotyckie, zagraniczne sklepienia, może obiektywnie wielokroć bardziej sławne, wielkie i piękne, tylko mi zawsze będą tamte przypominać...

Ile godzin dziennie dziecko powinno uczyć się w przedszkolu? 10 godzin pracy dziennie to za dużo także dla dorosłego.

2012-01-20T23:47:00.005+01:00

Wczesna edukacja jest bardzo korzystna dla małego dziecka. Wśród innych dzieci i pod fachowym ukierunkowaniem dziecko dobrze się rozwija, uczy się funkcjonować w grupie, dostaje wiele bodźców do rozwoju swoich zdolności. Ta nauka przynosi odpowiednie efekty, gdy trwa po kilka godzin dziennie. Edukacyjne programy przedszkolne i szkolne dla małych dzieci są tak skonstruowane, aby mogły być zrealizowane w wymiarze około 20-25 godzin tygodniowo. Jeśli z przyczyn innych - potrzeby zapewnienia opieki podczas pracy rodziców - małe dziecko przebywa w przedszkolu czy szkole nie po 5, a po 10 godzin dziennie, niekoniecznie nauczy się więcej, raczej po swoim dniu pracy będzie bardziej zmęczone, a spora część jego zajęć będzie spełniać funkcję opiekuńczą w dużo większym stopniu niż dydaktyczną.

Decyzja, aby przedszkole było bezpłatne przez 5 godzin i mogło pobierać odpłatność dopiero za następne godziny, w biedniejszych regionach czy dzielnicach doprowadziła do tego, że wielu rodziców głównie korzysta z bezpłatnych godzin, zaś na pozostałe stara się zapewnić opiekę kogoś z rodziny. W sumie wyszło na dobre: i edukacyjne efekty pozostają w takim wypadku odpowiednie (rodzice z przyczyn ekonomicznych nie rezygnują z posyłania do przedszkola), i dziecko spędza więcej czasu z członkami rodziny (czynnik ekonomiczny mobilizuje do szybszego odbierania dzieci, jeśli tylko rodzina jest w stanie tak się zorganizować). Dzisiejsza Rzeczpospolita cytuje opinie związkowców, którzy woleliby, aby nauczycielom zapewniać pracę również wtedy, kiedy nie mają nikogo pod opieką. Akurat w opisywanej Łodzi za całodniowy pobyt przedszkolu płaci się bardzo podobnie jak przed zmianą przepisów, ale po zmianie - wprowadzeniu dla wszystkich dzieci prawa do nieodpłatnych 5 godzin - wielu rodziców wybiera płacić mniej lub wcale.

Jeśli nauczyciele uważają, że taka organizacja odpłatności za edukakcję przedszkolną spowoduje, że w sumie będzie dla nich mniej pracy, są w błędzie. Być może liczba godzin pracy nauczycieli w jakimś konkretnym miejscu się zmniejsza, ale potrzeba wspomagania dzieci w rozwoju w sposób bardziej zindywidualizowany oraz obejmowania wczesną opieką i edukacją dużo większej liczby dzieci niż obecnie, jeszcze długo będzie prowadzić do powstawania kolejnych miejsc pracy dla nauczycieli mających odpowiednie po temu kwalifikacje. Cały czas dużo więcej dzieci może zostać objętych wczesną edukacją (wiele obecnie nie ma do niej dostępu).

Jeśli z powodu wcześniejszego odbierania części dzieci z przedszkoli, będzie potrzebna gdzieś mniejsza liczba nauczycieli, mogą oni:
1) zorganizować edukację przedszkolną dla kolejnych dzieci - które wcześniej nie zostały zakwalifikowane do przedszkola;
2) tworząc różne formy opieki żłobkowej, zająć się edukacją jeszcze młodszych dzieci, na przykład 2-letnich, które dostęp do zorganizowanej opieki mają dotychczas bardzo utrudniony;
3) poszerzyć swoje kwalifikacje, aby zająć się prowadzeniem zajęć specjalistycznych, wczesnym wspomaganiem w rozwoju dzieci zagrożonych niepełnosprawnością lub też zajęć rozwijających różne zdolności dzieci.

Czas pracy nauczycieli zostałby wówczas zagospodarowany dla dzieci, które tego naprawdę potrzebują. Potrzeby zostaną w pełni zaspokojone gdy 100% małych dzieci będzie miało zapewniony dostęp do przynajmniej 5 godzin zorganizowanej opieki i edukacji dziennie. Jeszcze sporo nam do tego brakuje.

O co chodzi z tym EWD?

2012-01-07T18:57:00.002+01:00

W okresie świątecznym w Gazecie Wyborczej Trójmiasto ukazały się zestawienia pokazujące najlepsze gimnazja, technika i licea w Trójmieście pod względem wskaźnika Edukacyjna Wartość Dodana (EWD). Temat wzbudził spore zainteresowanie, ale wydaje się że zarówno wielu komentatorów, jak i czytelników, nie miało pełnego zrozumienia, co ranking właściwie przedstawia. Strona internetowa EWD, poprzez którą można wyszukać i obejrzeć wyniki każdej szkoły tych trzech typów, zawiera szczegółowe objaśnienia co do tego, jak ten wskaźnik jest liczony, jak interpretować wykresy dotyczące konkretnych szkół. Zachęcając do tej lektury warto tym mniej dociekliwym, w skrócie, trochę upraszczając, na konkretnych przykładach temat objaśnić.

Na osi poziomej w wykresach dotyczących poszczególnych szkół można odczytać średni wynik egzaminacyjny danej szkoły. Na osi pionowej właśnie wartość EWD czyli przyrost wyników uczniów danej szkoły w porównaniu z poprzednim egzaminem. Szary owal w środku układu współrzędnych wskazuje obszar, w jakim mieszczą się wyniki zdecydowanej większości szkół. Gdyby kolorowy punkt oznaczający wynik danej szkoły mieścił się dokładnie w przecięciu osi układu współrzędnych, znaczyłoby to, że szkoła jest absolutnie przeciętna, zarówno pod względem wyniku egzaminacyjnego, jak i uzyskanego przyrostu wiedzy.

Punkt jest na prawo od osi pionowej - wynik egzaminacyjny jest większy niż przeciętna.
Punkt jest na lewo od osi pionowej - wynik egzaminacyjny jest mniejszy niż przeciętna.
Punkt jest nad osią poziomą - przyrost jest większy niż przeciętna.
Punkt jest pod osią poziomą - przyrost jest mniejszy niż przeciętna.

Prezentowane na stronie wykresy gimnazjalne (dwa wykresy dla każdej szkoły) uwzględniają średnie wyniki egzaminacyjne absolwentów danej szkoły z ostatnich trzech lat, humanistyczne oraz matematyczno-przyrodnicze, w porównaniu z wynikami tych samych uczniów ze sprawdzianu szóstoklasisty.

Wykresy liceów i techników (trzy wykresy dla każdej szkoły) uwzględniają średnie wyniki maturalne absolwentów danej szkoły z ostatnich dwóch lat, z przedmiotów humanistycznych, matematyczno-przyrodniczych oraz osobno z matematyki, w porównaniu z wynikami tych samych uczniów na egzaminie gimnazjalnym.

“Kropka” oznaczająca szkołę jest tym mniejsza (precyzyjniej wskazuje średni wynik szkoły), im większej liczby absolwentów dane są do dyspozycji. Czym absolwentów mniej, tym “kropka” - kolorowy punkt - jest większa (wynik można uznać za mniej dokładnie ustalony). Wykresy nie są sporządzane dla szkół, w których jest bardzo mała liczba absolwentów, gdyż mając dane zaledwie kilku uczniów trudno coś pewnego, charakteryzującego szkołę powiedzieć.

Ukośne położenie szarego owalnego obszaru wskazuje, że na ogół większemu wynikowi bezwzględnemu towarzyszy większy przyrost, zaś mając uczniów o słabszych wynikach, także trudniej uzyskać duży przyrost. Jeśli kolorowa “kropka” szkoły mieści się w szarym obszarze, znaczy to, ze szkoła pracuje podobnie dobrze, jak większość innych. Jeśli kolorowa “kropka” szkoły jest powyżej szarego obszaru lub w jego górnej części, jej praca powinna być uznana za imponująco efektywną (bez względu na wartość średniego wyniku egzaminacyjnego). Jeśli zaś “kropka” jest poniżej szarego obszaru lub na jego dole, to warto się zastanowić, co można w szkole zorganizować lepiej. Wtedy widać, że inne szkoły mają większą efektywność przy podobnym poziomie uczniów.

Jako przykłady niech posłużą cztery zespoły szkół, zawierające gimnazja i licea. Zupełnie różna jest ich sytuacja środowiskowa i dopiero znając charakterystykę środowiska, w jakim działają, sposób prowadzenia naboru, ma sens oceniać, czy wykonana przez nie praca jest ponadprzeciętnej jakości. Przede wszystkim trzeba pamiętać, że miara EWD jest względna, a wyniki konkretnej szkoły są po prostu wynikami na tle pozostałych.

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 6 w Gdańsku
Wykresy EWD sporządzono na podstawie wyników 98 absolwentów Gimnazjum nr 6 i 150 absolwentów VI Liceum Ogólnokształcącego. Są to szkoły publiczne, gimnazjum rejonowe, kandydaci do gimnazjum wywodzą się często z trudnych warunków środowiskowych, średnio mają raczej niskie wyniki, liceum o naborze ponad dzielnicowym, poziom naboru bliższy średniego niż w wypadku gimnazjum. “Kropki” gimnazjum zahaczają o dolny, lewy róg szarego obszaru, wyniki matematyczno-przyrodnicze liceum mieszczą się w szarym, głównym obszarze, a humanistyczne nawet trochę powyżej.
(niżej zdjęcia z otwarcia tam w dniu wczorajszym obiektów sportowych - szkoła zwiększy swoją atrakcyjność dla potencjalnych kandydatów)

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 7 w Gdańsku
Wykresy EWD sporządzono na podstawie wyników 841 absolwentów Gimnazjum nr 3 i 170 absolwentów VII Liceum Ogólnokształcącego. Również są to szkoły publiczne, a gimnazjum rejonowe, wyjątkowo duże, liceum mniejsze, o naborze raczej dzielnicowym, poziom naboru gimnazjum i liceum zbliżony do średniego. Wynik gimnazjum prezentowany jest w postaci szczególnie małej “kropki” (wynika to ze szczególnie dużej liczby absolwentów), blisko przeciętnej, niżej w części matematycznej, liceum mieści się trochę na lewo, ale w szarym obszarze, nie odstającym od przeciętnej.

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Gdyni
Wykresy EWD sporządzono na podstawie wyników 214 absolwentów Gimnazjum nr 24 i 271 absolwentów III Liceum Ogólnokształcącego. Szkoły są publiczne, gimnazjum bezrejonowe, liceum o naborze także spoza regionu, kandydaci do gimnazjum i liceum wyróżniają się bardzo dobrymi wynikami “na wejściu”. “Kropki” gimnazjum położone są daleko na prawo, poza szarym obszarem, “kropka” liceum “zahacza” o prawy górny róg szarego obszaru w wynikach humanistycznych, w matematycznych jest trochę na prawo.

Gdańskie Szkoły Autonomiczne
Wykresy EWD sporządzono na podstawie wyników 142 absolwentów Gdańskiego Autonomicznego Gimnazjum i 124 absolwentów Gdańskiego Liceum Autonomicznego. Są to szkoły niepubliczne, rodzice muszą płacić za szkołę, średnie wyniki kandydatów są niższe niż w wyżej wymienionych szkołach z Gdyni, jednak w gimnazjum są kandydaci o średnich wynikach wyższych niż w gimnazjach rejonowych. “Kropki” gimnazjum są mocno powyżej i na prawo od szarego obszaru, liceum w matematyczno- przyrodniczych wynikach w prawym górnym rogu szarego obszaru, w humanistycznych trochę powyżej.
(niżej zdjęcie ze spotkania z kadrą kierowniczą tych szkół, na którym gratulowałam bardzo dobrych wyników - gimnazjum w rankingu ogłoszonym w Gazecie Wyborczej zajęło I miejsce wśród trójmiejskich gimnazjów, zaś liceum II miejsce, a na I miejscu było gdyńskie III LO)

Patrząc choćby na te przykłady lub przykłady innych znanych nam szkół warto zauważyć, że EWD szkoły w wysokim stopniu zależy od średniego poziomu naboru do szkoły. W wypadku szkoły rejonowej decyduje o nim po prostu specyfika dzielnicy, skala problemów społecznych w niej występujących. Są szkoły o lepszych (usytuowanych na prawo) i gorszych (na lewo) wynikach bezwzględnych. Jednak jeśli kolorowy punkt zaznaczający średnie wyniki szkoły znajduje się na górnej granicy czy powyżej szarego obszaru, gdzie mieści się zdecydowana większość szkół, świadczy to o ponadprzeciętnym potencjale i mobilizacji szkoły do podnoszenia wiedzy i umiejętności swoich uczniów.

I tak wśród tych szczegółowo analizowanych szkół Gimnazjum nr 24 z Gdyni wyróżnia się szczególnie wysokim poziomem “wejściowym” kandydatów, zaś Gimnazjum nr 6 z Gdańska szczególnie niskim poziomem kandydatów. Nie zależy to jednak bezpośrednio od sposobu pracy szkół. To sposób pracy szkoły trzeba tam dostosować do kandydatów, aby jak najlepiej rozwijać ich potencjał. I nauczyciele nie marnują tam potencjału uczniów, EWD tych szkół mieści się w przedziale typowym dla szkół o podobnym poziomie kandydatów.

Natomiast o bardziej wytężonej niż przeciętna pracy szkoły świadczy położenie kolorowych “kropek” symbolizujących średnie wyniki szkoły istotnie powyżej szarego “typowego” obszaru. Mieści się tam na przykład zarówno EWD humanistycznej części matury VI Liceum Ogólnoksztalcącego z Gdańska, gdzie średni wynik wcale nie jest wyróżniająco wysoki (jest po lewej), jak i EWD egzaminu gimnazjalnego w Gdańskim Autonomicznym Gimnazjum, gdzie wyniki są mocno wysunięte na prawo (dużo wyższe niż w większości szkół). W tym drugim wypadku uzyskano na tle wszystkich innych gimnazjów z Trójmiasta szczególnie wysoki przyrost.

Wyszukiwarka wyników gimnazjów

Wyszukiwarka wyników liceów ogólnokształcących i techników

Warto zachęcać wszystkie szkoły gimnazjalne i średnie do wnikliwego analizowania swoich wyników. Bez względu na to, czy końcowe rezultaty egzaminacyjne są niskie, średnie czy wysokie, przy pomocy EWD można się przekonać, czy postęp jaki uzyskiwany jest z uczniami w danej szkole jest lepszy czy gorszy niż w innych szkołach tego samego typu o podobnym poziomie naboru. I o to w tym wszystkim chodzi...

Samych dobrych wspomnień na Święta

2011-12-23T08:30:00.008+01:00

Moja Mama mówiła, że czym dłużej żyje, tym Święta Bożego Narodzenia są dla niej smutniejsze. Ponieważ zawsze wspomina wszystkich tych, z którymi kiedyś do Wigilii siadała, a których teraz przy stole nie ma. Pamiętam, jak przed laty przywoziłam Mamę do siebie na Święta, jak dzieci cieszyły się z jej obecności i tego co pomagała nam przygotować. W styczniu minie już 20 lat od czasu, gdy odeszła od nas moja Mama i mój Mąż. Szczególnie ciężko jest tym, którzy stracili swych bliskich w ostatnich dniach. Przed Wigilią wspominam słowa Mamy. Myślę o tych wszystkich, których już nie ma.

Kolęda dla nieobecnych Zbigniewa Preisnera, w wykonaniu Beaty Rybotyckiej niech nam pomoże wspominać naszych Nieobecnych.

Badania CBOS mówią, że nasza świąteczna tradycja jest bardzo rodzinna. Wiele lat pracujemy na budowanie tej tradycji w swoich dzieciach. W ostatnich dniach udzielałam na odległość moim mającym już swoje rodziny synom konsultacji na temat tego, jak gotować niektóre ich ulubione świąteczne potrawy. Cieszę się z tego, że mają w sobie tę potrzebę kontynuowania rodzinnej tradycji i przekazują ją swoim dzieciom.

Życząc wszystkiego najlepszego na Święta i Nowy Rok, wklejam tu jeszcze życzenia od parlamentarzystów z Klubu Platformy. Od niedawna jestem częścią tej grupy. Podczas dość pracowitych dni parlamentarnych, które właśnie minęły, życzyliśmy sobie wszystkiego dobrego na świąteczny czas. Na filmiku są wypowiedzi wielu osób (moja koło 7 minuty...). Niektóre mają w sobie wiele tego rodzinnego, świątecznego ciepła. Niech te Święta będą pełne tego ciepła. I dobrych wspomnień o naszych Nieobecnych.

Świętowanie i wspominanie

2011-12-13T08:28:00.009+01:00

W ostatnich dniach odbywa się szereg spotkań o charakterze przedświątecznym oraz rocznicowym. Niektóre chciałabym zauważyć jakoś szczególnie.

W gminie Trąbki Wielkie w sobotę miał miejsce Powiatowy Stół Bożonarodzeniowy powiatu gdańskiego. Gospodynie ze wszystkich gmin przygotowały świąteczne stoły. Prezentowały je zaproszonej licznie publiczności. Potrawy oceniało specjalne jury. Wójtowie, radni, przedstawiciele lokalnych organizacji, wszyscy byli dumni z aktywności mieszkańców miejscowości, w których żyją. To świetny pomysł integrowania społeczności powiatu, okazja do życzeń i spotkania bardzo miła.

W atmosferze świątecznej przebiegało też kolejne spotkanie z cyklu Gdańsk czyta dzieciom, na którym po raz kolejny towarzyszyłam własnym wnuczkom. Aktorzy Teatru Wybrzeże czytali fragmenty książki o tytule “Tato, kiedy przyjdzie Święty Mikołaj?”. Potem dzieci brały udział w warsztatach polegających na świątecznym dekorowaniu ciasteczek. Podopieczni Gdańskiej Fundacji Innowacji Społecznej sprzedawali świąteczne, ręcznie dekorowane pierniki.

Tego samego dnia wieczorem odbył się zorganizowany przez Europejskie Centrum Solidarności koncert kolęd i pastorałek Jacka Kaczmarskiego upamiętniający 30. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. Piosenki przeplatane były wspomnieniami sprzed lat, archiwalnymi zdjęciami, w tym nagraną wypowiedzią o czasie internowania Arkadiusza Rybickiego. Na scenie w przepięknych gotyckich wnętrzach kościoła świętego Jana twory Jacka Kaczmarskiego prezentowali znani artyści.

Wczoraj wieczorem koncert ten retransmitowała telewizja. Zaś u nas w domu w tym czasie odbywał się wieczór imieninowy mojego męża. Obecni na nim: ojciec Ludwik Wiśniewski, Bogdan Borusewicz, Adam Hodysz, mój mąż, wspominali również czas sprzed 30 lat. Dzięki ostrzeżeniu Adama Hodysza, między innymi Bogdan Borusewicz i mój mąż rozpoczęli wtedy ukrywanie się, nie zostali internowani. Ojciec Ludwik zadbał także o opłatek i wieczór zrobił się nie tylko imieninowy, ale i opłatkowy.

Paweł Adamowicz wspomniał swoje przemówienie na wczorajszym otwarciu kolejnych inwestycji lotniskowych. Mówił o poczuciu dumy towarzyszącym mu zawsze gdy słyszy przy lądowaniu nazwę lotniska “Lech Wałęsa”. Dziękował Lechowi Wałęsie za te zasługi sprzed lat.

Gdyby nie bohaterowie tamtych dni: Lech Wałęsa, Bogdan Borusewicz i wielu innych, historia mogłaby się potoczyć zupełnie inaczej. Być może nie mielibyśmy teraz samorządowców organizujących życie lokalnych społeczności czy dynamicznych organizacji pozarządowych wspierających potrzebujących. Uczestnicząc w lokalnych uroczystościach i dzieląc się opłatkiem, pamiętajmy o czasie sprzed 30 lat i doceniajmy to wszystko, co się dobrego przez kolejne lata w naszym państwie zdarzyło.

Polskie kobiety z Noblem

2011-12-09T09:41:00.008+01:00

Znalazłam coś bardzo wspólnego w trzech polskich kobietach tak od siebie różnych powiązanych jednak jakoś nagrodą Nobla. Pomyslałam o tym, gdy bezpośrednio po uczestniczeniu w promocji książki Danuty Wałęsy “Marzenia i tajemnice” obejrzałam przedstawienie poświęcone patronującym szkole polskim noblistom przygotowane na jubileusz 15-lecia przez uczniów Społecznego Liceum Ogólnokształcącego im. Polskich Noblistów w Kwidzynie.

Biografia Marii Skłodowskiej-Curie pokazuje, że 100 lat wcześniej było trudniej. Na jej drodze piętrzyło się wiele przeciwności. Kobietę do Akademii Francuskiej przyjęto dopiero 50 lat później. Wybitny umysł, ogromne osiągnięcia i wielka pracowitość to za mało, gdy jest się kobietą, cudzoziemką, ateistką. Do tego można pomówić, że właściwie to wszystko co jej się przypisuje odkrył mąż, a później już po śmierci męża głównym argumentem przeciwko niej uczynić fakt, że ma kochanka. Opinii publicznej dużo trudniej zrozumieć wartość i sens jej odkryć, dużo łatwiej zajmować się sprawami przecież zupełnie z tymi odkryciami nie powiązanymi.

Nauki matematyczno-przyrodnicze do dziś uważane są za “męskie”. Do tego w przekonaniu wielu osób, na pewno z mojego pokolenia, rolą kobiety jest przede wszystkim zapewnienie sprawnie funkcjonującego domu, a pasje zawodowe, osobiste zainteresowania to sprawa jednak drugoplanowa. Sama wiem jak niełatwo godzić życie prywatne z zawodowym. Natomiast trudno znaleźć mężczyznę, który powie głośno, że dbanie o dom to jego pierwszoplanowe zajęcie, zaś życie zawodowe to raczej do tego dodatek.

Bardzo wyraziście widać te męskie i źeńskie postrzeganie świata w książce Danuty Wałęsy. Głos kobiety, która czuje, że w imieniu wszystkich polskich kobiet, ciężko pracujących na sukcesy “swoich” mężczyzn, odebrała Nobla przyznanego mężowi, będzie na pewno jeszcze długie lata bardzo ważny dla wszystkich tych z nas, które w swoim domu niewiele mogą powiedzieć. Pamiętam życie codzienne, jego trudności - również postrzeganie w nim roli kobiet - w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Główna odpowiedzialność za zapewnienie sprawności domu i nie dopuszczanie w tym domu przez męża do głosu, to codzienność wielu polskich kobiet. Oto jedna z nas powiedziała o tym głośno. To również jej Nobel, ciężko na niego zapracowała.

I wreszcie polska noblistka - Wisława Szymborska. Napisała wiele pięknych i mądrych wierszy, w tym jednen z moich ulubionych “Przy winie”:

Spojrzał, dodał mi urody,
a ja wzięłam ją jak swoją.
Szczęśliwa, połknęłam gwiazdę.
Pozwoliłam się wymyślić
na podobieństwo odbicia
w jego oczach. Tańczę, tańczę
w zatrzęsieniu nagłych skrzydeł.
Stół jest stołem, wino winem
w kieliszku, co jest kieliszkiem
i stoi stojąc na stole.
A ja jestem urojona,
urojona nie do wiary,
urojona aż do krwi.
Mówię mu, co chce: o mrówkach
umierających z miłości
pod gwiazdozbiorem dmuchawca.
Przysięgam, że biała róża,
pokropiona winem, śpiewa.
Śmieję się, przechylam głowę
ostrożnie, jakbym sprawdzała
wynalazek. Tańczę, tańczę
w zdumionej skórze, w objęciu,
które mnie stwarza.
Ewa z żebra, Wenus z piany,
Minerwa z głowy Jowisza
były bardziej rzeczywiste.
Kiedy on nie patrzy na mnie,
szukam swojego odbicia
na ścianie. I widzę tylko
gwóźdź, z którego zdjęto obraz.

Wiersz, napisany wiele lat temu, dla mnie mówi o naszej, kobiecej potrzebie przeglądania się w oczach mężczyzn. Dla Danuty przez długie lata najważniejsze po jej powrocie z Oslo było to, jak ocenił jej wystapienie publiczne Lech. To my same możemy przestać się w końcu czuć, jak gwóźdź, z którego zdjęto obraz. To od nas zależy to, co chcemy publicznie powiedzieć i zrobić. Niech postawy tych trzech wybitnych polskich kobiet nas do tego przekonują.

Świat pozarządowy imienia Macieja Płażyńskiego

2011-11-23T23:52:00.011+01:00

Maćka Płażyńskiego poznałam na wiosnę 1989 roku. Przekonałam go - wówczas szefa sławnej Spółdzielni Usług Wysokościowych - do zostania jednym z fundatorów-założycieli Gdańskiej Fundacji Oświatowej, którą wtedy współtworzyłam i w której potem pracowałam.

Kilka lat później Maciek - jako wojewoda gdański - ustanowił rokrocznie przyznawaną Nagrodę Bursztynowego Mieczyka dla organizacji pozarządowych wyróżniajacych się w regionie w różnych obszarach. Konkurs się rozrósł, obecnie patronują mu marszałek województwa i wojewoda. Oprócz nagród głównych i wyróżnień, przynawane są jeszcze różne nagrody specjalne, w tym marszałka Senatu, ministra kultury i ministra edukacji. Ta ostatnia dotyczy typowanej przez Kapitułę Konkursu organizacji z Pomorza aktywnej w obszarze edukacji. Przyznawana jest od czterech lat. Od dwóch lat Konkurs nosi imię Macieja Płażyńskiego.

Podczas tegorocznego rozdania Nagród Bursztynowego Mieczyka edukacyjną nagrodę specjalną otrzymało Stowarzyszenie Talent z Gdyni, dzięki któremu mamy olimpiady informatyczne gimanzjalistów oraz szereg innych działań wyławiających i rozwijających talenty informatyczne. Stowarzyszenie Talent realizuje swoje projekty współdziałając między innymi ze światem akademickim, z władzami miast Gdyni i Gdańska, z samorządem województwa pomorskiego, a także z ministerstwem edukacji. Aktywność tego Stowarzyszenia - i wielu jemu podobnych - pomaga szkołom odkrywać i rozwijać pasje i zainteresowania uczniów. Bez takich partnerów pozarządowych szkoła byłaby dużo mniej ciekawa, atrakcyjna, rozwijajaca. Liczę, że kolejni ministrowie edukacji podtrzymają tradycję edukacyjnej nagrody specjalnej dla pomorskich organizacji pozarządowych.

Nagrodzono również organizacje zapewniające pomoc i opiekę dzieciom będącym w trudnych sytuacjach, organizacje pomagające osobom niepełnosprawnym, chorym. Za pasję ekologiczną nagrodzono stowarzyszenie zajmujące się ochroną nietoperzy. Świat pasjonatów pozarządową aktywnością i zapałem wzbogacający realizowanie różnych ważnych zadań publicznych wypełnił na tegorocznej Gali całą Ołowiankę. Na zakończenie wszystko uświetnił swoim koncertem Grzegorz Turnau. Jego poznałam jeszcze przed 89 rokiem, kiedy to u boku jego ojca starałam się rozwijać naukowo. Na innym koncercie, który odbył się w tym roku na Kongresie Polskiej Edukacji, Grzegorz Turnau dedykował swój występ właśnie swojemu kończącemu 80 lat ojcu, wspominając z dzieciństwa jak myślał, że świat składa się z dydaktyków matematyki.

W 89 roku opuściłam świat dydaktyków matematyki na rzecz świata organizacji pozarządowych - z Uniwersytetu trafiłam do Fundacji. Przez wiele lat był to mój świat i mam w nim wielu przyjaciół. Spotkałam ich dzisiaj na Ołowiance.

Gdańska Parada Niepodległości 11.11.11

2011-11-11T15:57:00.006+01:00

W Gdańsku już kolejny raz radośnie świętujemy 11 listopada. Uczestników Parady Niepodległości z roku na rok przybywa. W tym roku były po raz pierwszy moje dwie wnuczki. Wszystkich nieusatysfakcjonowanych sposobami spędzania tego dnia w innych miejscach, zapraszam za rok do Gdańska. Zachęćcie się do tego oglądając poniższe zdjęcia.

Stawanie po stronie dziecka krzywdzonego nowym zadaniem szkoły

2011-11-10T07:01:00.006+01:00

Kilka dni temu przeczytałam o znanej mi roli organizacji pozarządowych w przekonywaniu opinii publicznej w sprawie tego, że bicie dzieci to coś złego. Ich przekonanie i wiedza, że liczba odkrytych przypadków to tylko wierzchołek góry lodowej były zbywane przez szereg przedstawicieli świata opinii lekceważeniem i przyznawaniem prawa rodzicom do traktowania swoich dzieci jak własną rzecz. Dalej spora część społeczeństwa ma przekonanie, że bicie własnego dziecka to całkiem normalna sprawa rodzinna, od której wszyscy inni powinni trzymać się jak najdalej. Pewnie jeszcze wielu będzie wynajdywać kolejne trudności, aby zadanie zgłaszania przez nauczycieli zjawiska przemocy w rodzinie traktować jako coś co najmniej podejrzanego.

Dzieci, które spotyka przemoc domowa, często boją się, wstydzą, nie wiedzą, jakie mają prawa, nie chcą tego ujawniać. Nie idą na policję, ani do służb pomocy społecznej. Ale codziennie idą do szkoły. Dziecko spędza w szkole kilka godzin każdego dnia. Tam może być najłatwiej dostrzec i zgłosić dalej problem. Szkoła powinna stać po stronie każdego krzywdzonego dziecka.

Z radością przyjęłam wprowadzenie rozwiązań przyjętych w procedurach „Niebieskiej Karty”, które niedawno weszły w życie. Szkoła na ogół poza dostrzeżeniem, że może być problem, nie jest w stanie zrobić wiele więcej. Nie oczekujmy, że go rozwiąże. Nie od tego jest. Jednak, gdy już problem jest widoczny, powinni wkroczyć ci, którzy mogą zapewnić dziecku ochronę: policja, pracownicy socjalni. To oni w fachowy sposób są w stanie podjąć interwencję, gdy trzeba zabrać dziecko w środowisko dla niego bezpieczne czy znaleźć i ukarać winnych. Czasami niestety wkraczają dopiero po latach od początku dramatu dziecka. Czym szybciej przerwiemy ten dramat, tym lepiej.

Jeśli w szkole nie mamy odpowiednich specjalistów (np. psychologa, pedagoga), którzy poradzą sobie z postępowaniem w odpowiedni sposób w potrzebnej w takiej sytuacji rozmowie z dzieckiem i przedstawicielem jego rodziny, można o wsparcie poprosić poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Wprowadziliśmy zmiany w rozporządzeniu o pomocy psychologiczno-pedagogicznej, by pracujący tam specjaliści – zamiast zajmować się, na przykład wydawaniem kilkukrotnie opinii o dysleksji na każdym etapie edukacji – mogli poświęcić ten czas pomocy szkołom i dzieciom w różnych trudnych sytuacjach.

Niebieska karta to tylko pierwszy sygnał. Właśnie po to, żeby doświadczony zespół ocenił, czy i jakie działania dalej trzeba podjąć. Być może opisane w przepisach procedury trzeba będzie jeszcze doskonalić. Jednak osobiście mam bardzo głębokie przekonanie, że obywatelskim obowiązkiem każdego z nas jest stawać po stronie krzywdzonego dziecka. Dotychczas nauczyciel podejmujący interwencję w tego rodzaju sprawie był w dużo trudniejszej sytuacji. Napotykał pytania: po co się wtrąca, co mu do tego. Obecnie będzie mu łatwiej, będzie realizował po prostu jedno z nowych zadań szkoły.

Lista nieobecnych

2011-11-01T18:38:00.003+01:00

Jako mała dziewczynka w dniu Wszystkich Świętych chodziłam z mamą na najbliższy cmentarz, aby postawić świeczkę na jakimś zaniedbanym grobie. Rodziny mojej mamy i mojego ojca wszystkie groby swoich bliskich miały za naszą wschodnią granicą. W taki dzień tych zmarłych przodków w naszej rodzinie wspominano, jednak przez sporo lat nie miałam do czynienia bezpośrednio z grobem rodzinnym. Dopiero kilka lat temu znalazłam – z ogromnych wzruszeniem – grobowce rodziny mojego ojca na terenie Litwy. Jednak, już w dorosłym moim życiu, grobów osób mi bliskich zaczęło przybywać. Moje ponad 50 lat życia to również sporo pożegnań osób, z którymi kontakt był dla mnie ważny.

Dziś, jadąc z synem z Sulęczyna, z odwiedzin grobu jego ojca i grobu jego dziadków, słuchałam w Trójce wspomnień o różnych znanych nieobecnych. W myślach zaczęłam robić „swoją” listę nieobecnych – nieżyjących już krewnych i innych bliskich mi osób, przyjaciół, znajomych. Okazuje się, że to nadspodziewanie długa lista. Odwiedziłam w te ostatni dni groby rodziców i przyjaciół spoczywających na gdańskich cmentarzach – Łostowicach i Srebrzysku, a także cmentarz w Sulęczynie i dom siostry mojego męża w Węsiorach, gdzie tradycyjnie jak co roku odbywa się po powrocie z cmentarza spotkanie całej rodziny mojego męża. Wyraził kiedyś życzenie, jeszcze przed chorobą, aby być pochowanym na cmentarzu w swojej rodzinnej parafii w Sulęczynie. Już prawie 20 lat dzieli mnie od daty śmierci mojego męża, ale to nadal w mojej pamięci największe nieszczęście, które mnie w życiu spotkało. Co roku we Wszystkich Świętych jestem w Sulęczynie i Węsiorach, żeby go wspominać. Odszedł bardzo dobry człowiek, zmarł w swoje 34 urodziny, był wybitnie utalentowanym matematykiem, niedługo po doktoracie. Zostałam sama z trójką synów, których miałam wychować, z mieszkaniem, które zaczął remontować, na które dopiero co się wtedy zamieniliśmy, żeby poprawić swoje warunki mieszkaniowe po narodzinach mającego wtedy 1,5 roku syna. Dwa tygodnie wcześniej po ciężkiej chorobie umarła moja matka, trzy tygodnie później zmarła babcia mojego męża. Ta seria rodzinnych pogrzebów odbiła się bardzo mocno na stanie ducha moich starszych synów, którzy przedwcześnie – w wieku 12 i 13 lat – zostali pełniącymi obowiązki ojca młodszego brata. Musieli stać się dorośli, przez kolejne lata celująco zdali egzamin z poczucia obowiązku i odpowiedzialności. Bez ich wsparcia byłoby mi wielokroć trudniej. Dziś starsi synowie mają już swoje domy, żony, córki, nie spotykamy się codziennie. Cieszę się, że ich wszystkich – z rodzinami – zobaczę w swoim domu w najbliższą niedzielę. Najmłodszy co roku jest ze mną w Sulęczynie, poszedł w ślady ojca, którego nie zdążył poznać i zapamiętać – studiuje matematykę.

Dziś, jadąc z Sulęczyna myślałam o wielu ważnych dla mnie nieobecnych, o każdym z nich chciałam coś więcej tu wspomnieć. Gdy zaczęłam pisać, wyszło mi wspomnienie o Jasiu, tym najważniejszym dla mnie nieobecnym. Myślałam dziś także dużo o różnych innych nieżyjących bliskich mi osobach, w tym o mamie, o ojcu, o Aramie Rybickim, który, gdy mój najmłodszy syn kończył 3 lata, poznał mnie z moim obecnym mężem. Ich groby także odwiedziłam. Cześć pamięci ich wszystkich.

Cztery lata w rządzie – powód do dumy

2011-10-13T08:18:00.003+02:00

Cztery lata temu Pan Premier dał mi możliwość podjęcia pracy w rządzie. Starałam się ten czas wykorzystać możliwie najlepiej. Rozpoczęłam swoją pracę jako bezpartyjny, oświatowy i samorządowy ekspert, ze wsparciem politycznym rządzącej koalicji, z dobrze współpracującymi ze mną przez całą kadencję wiceministrami – Krystyną Szumilas z PO i Zbigniewem Włodkowskim z PSL. Unowocześnialiśmy razem polskie szkoły, tak by rzeczywiście uczyły myślenia i przygotowywały do życia we współczesnym świecie. Temu służą nowe programy, upowszechnianie dostępu do przedszkoli, zagwarantowanie wszystkim 5-latkom edukacji przedszkolnej i obniżenie wieku szkolnego. Wprowadziliśmy obowiązkową naukę języka obcego od I klasy szkoły podstawowej oraz drugiego języka od gimnazjum. Przywróciliśmy obowiązek zdawania matematyki na maturze. Modernizujemy kształcenie zawodowe. Pomagamy w stworzeniu przy każdej szkole podstawowej bezpiecznego placu zabaw. Wprowadziliśmy możliwość używania elektronicznych podręczników i dzienników. Podnosząc wynagrodzenia polskich nauczycieli, zobowiązaliśmy ich także do indywidualnego podchodzenia do potrzeb uczniów, odkrywania i rozwijania ich zdolności, pomagania w przezwyciężaniu trudności.

Jesteśmy w drodze do zbudowania szkoły atrakcyjnej i ciekawej, przeplatającej naukę z zabawą w szkole podstawowej, w gimnazjum i liceum proponującej uczniom współdziałanie, wybieranie tematów prac projektowych, wiele rodzajów zajęć i przedmiotów do wyboru, w szkołach zawodowych kształcenie w faktycznych warunkach przyszłego miejsca pracy. Miejsca do zabawy w każdej szkole podstawowej są tylko symbolem tej zmiany. Myślę, że tak samo potrzebny jest jeszcze program wyposażania gimnazjów i liceów w nowoczesne urządzenia i laboratoria do prowadzenia doświadczeń i obserwacji przyrodniczych. Ważne jest, żeby uczeń szedł do szkoły z przyjemnością, czuł, że odkrywane są jego talenty, że się rozwija, był nagradzany za robiony postęp. Nauczyciele przestali już być jedynym źródłem wiedzy, powinni raczej stawać się mądrymi przewodnikami po świecie wiedzy i dbać o czynienie nauki ciekawą, stymulującą w rozwoju. Cieszę się z tego, że po czterech latach rządząca koalicja została pozytywnie oceniona przez wyborców.

W trakcie kampanii wyborczej miałam okazję docenić pracę parlamentarzystów, których często długoletnie więzi ze swoimi wyborcami są nie do przecenienia. Zaproszenie do kandydowania otrzymałam dość późno. Dopiero w ostatnich tygodniach kadencji trochę więcej czasu przeznaczyłam na kontakty z potencjalnymi wyborcami, przyjmując różne zaproszenia z okręgu wyborczego. Zaś przez ostatnie lata większość czasu spędzałam w Warszawie, zajmując się wieloma trudnymi sprawami. Żadnego porównania z pracą tych, którzy od lat są nastawieni na budowanie więzi z wyborcami. Kolejne lata na pewno postaram się spędzić bliżej mieszkańców Pomorza, którym serdecznie dziękuję za zaufanie. Wiem jednak, że kontynuowanie tego, co zostało przygotowane w edukacji ma głęboki sens. Moja wiedza i doświadczenie jest nadal do dyspozycji, również w parlamencie.

Nasza czteroletnia praca przyniesie efekty dopiero po latach. Jak zmiany w edukacji są postrzegane i oceniane przez obywateli, zależy także od tego, jak pracują lokalne samorządy, które są ważnym partnerem rządu w realizowaniu zadań oświatowych. Na przykład ustalanie wysokości opłat za przedszkola czy wdrażanie obniżania wieku szkolnego można zaplanować i prowadzić spokojnie, bez społecznych niepokojów. Jednym samorządom się to bardzo dobrze udaje, innym nie. Bezpośrednio znam wiele, i pozytywnych, i negatywnych przykładów. Klucz do sprostania wyzwaniom edukacyjnym znajduje się właśnie w samorządzie. Trzeba przeprowadzić zmiany prawne pomagające samorządom i szkołom lepiej realizować różne swoje zadania. Założenia bardziej efektywnego systemu wspomagania szkół oraz oceny pracy szkół są przygotowane. Badania monitorujące wprowadzane zmiany oraz analizujące czas pracy i zadania nauczycieli są prowadzone. Na pewno w oparciu efekty tego monitorowania, o fakty i dane, potrzebne będą jeszcze pewne korekty prawa oświatowego. Kierunek unowocześniania polskiej szkoły jednak został przyjęty i – pewnie jeszcze z tymi potrzebnymi korektami po drodze, krok po kroku – ten plan będzie można przez kolejną kadencję kontynuować. Wiem, że bywało trudno, że w trosce o dzieci szczególnie uważnego monitorowania i korygowania wymagają jeszcze warunki obniżania wieku szkolnego w poszczególnych gminach. Jestem jednak pewna, że jeśli kierunek zmian zostanie utrzymany, to po latach absolwenci polskich szkół będą lepiej przygotowani do pracy i do studiowania. Będziemy także w każdym dziecku wcześniej odkrywać i dobrze rozwijać jego talenty. Dziękuję wszystkim, którzy mi w mojej pracy przez cztery lata pomagali.

Edukacja z pasją

2011-10-07T20:02:00.010+02:00

Kilka przykładów edukacji z pasją, które zobaczyłam z bliska przez ostatnie dwa dni, umocniło mnie w przekonaniu, że widzimy, wyróżniamy, rozwijamy dziecięce i uczniowskie pasje dzięki wielu sprzymierzeńcom. Są nimi rodzice i nauczyciele, ale także samorządy i uczelnie wyższe oraz świat mediów, które mogą te ważne działania zarówno prowadzić, jak i wspierać oraz nagłaśniać.

Super Belfer i Super Szkoła to akcje prowadzone w Elblągu od kilku lat przez Dziennik Elbląski. Uczniowie, absolwenci, rodzice głosują na swoje ukochane szkoły i nauczycieli wysyłając sms-y lub kupony zamieszczane w gazecie. Wygrywają te szkoły i nauczyciele z pasją, którzy cieszą się miłością i zaufaniem całych szkolnych społeczności. Cieszę się, że na zaproszenie posła Sławomira Rybickiego i organizatorów plebiscytu zobaczyłam z bliska galę podsumowującą tegoroczne wyniki. Była widoczna autentyczna radość i duma z uzyskanych miejsc (pierwsze dziesiątki w obu kategoriach prezentowano zgromadzonym reprezentacjom uczniów i nauczycielom). Pomysł jest na pewno wart upowszechniania i polecania innym lokalnym mediom.

Szerokiego upowszechniania doświadcza pochodzący z Gdańska projekt Polska Akademia Dzieci. Dziś uczestniczyłam w jego tegorocznej inauguracji na Politechnice Gdańskiej. Zaczął swój byt na Uniwersytecie Gdańskim, a teraz jest realizowany przez 4 pomorskie uczelnie. Dociera także w inne rejony Polski, nawet do Małopolski, między innymi na Uniwersytet Jagielloński! Mam nadzieję, że w przyszłości do dobrego tonu będzie należało organizowanie wykładów prowadzonych i słuchanych przez dzieci na każdej polskiej uczelni.

Na upowszechnianie zasługuje także inaugurowany już po raz piąty projekt Akademia Gdańskich Lwiątek. Prowadzi go Fundacja Wspólnota Gdańska we współpracy z gdańskim samorządem. Dziś zaprezentowano nauczycielom, realizującym zadania projektu razem ze swoimi uczniami, wyniki samorządowej ewaluacji – jak jeszcze pomóc jego rozwojowi, co poprawić. Projekt polega na odwiedzaniu przez dzieci z klas I-III szkół podstawowych szeregu ważnych dla wiedzy o historii i kulturze regionu miejsc, i mógłby z powodzeniem być realizowany także w innych regionach. Myślę, że w Poznaniu zamiast Lwiątek mogłyby być Koziołki, we Wrocławiu może Krasnale, a w Krakowie – Smoki. Każde miejsce ma jakieś ważne symbole lokalnej tożsamości. Gdańskie Lwiątka to na pewno projekt dający dzieciom bardzo wiele. Jednak sam pomysł Fundacji bez wsparcia samorządu, nauczycieli i rodziców – z pasją do edukacji regionalnej dzieci – z pewnością by się nie powiódł.

Wierzę, że Rok Szkoły z Pasją pokaże nam i wyróżni cały szereg takich godnych upowszechniania pomysłów i projektów.

Materiały wyborcze

2011-10-05T18:20:00.007+02:00

Zapraszam do zapoznania się z moim spotem wyborczym, który podobno jest prezentowany w blokach wyborczych oraz obiema stronami ulotki i moim plakatem wyborczym. Więcej o mnie można przeczytać na www.hall.pl. Proszę Państwa o głosowanie 9 października.

O sześciolatku raz jeszcze

2011-10-04T23:27:00.005+02:00

Dziękuję wszystkim rodzicom, którzy w ostatnich dniach pisali do mnie i rozmawiali ze mną o różnych trudnych sytuacjach, jakie napotykali w szkołach swoich dzieci. Mamy około 14 tysięcy szkół podstawowych. Wskazano mi przykłady słabych dyrektorów szkół i samorządów, które nie zaplanowały nawet powiększenia stanu bazy oświatowej pomimo kilkukrotnego wzrostu liczby mieszkańców w danym rejonie. Może statystycznie nie jest tych przykładów tak dużo – zdecydowana większość szkół radzi sobie z zadaniem obniżania wieku szkolnego dobrze – ale każde dziecko, któremu grożą złe warunki edukacji, zasługuje na uwagę.

Propozycja rządu, aby wydłużyć okres przejściowy o rok to pomysł na te trudne sytuacje. Szkołom i samorządom damy czas na lepsze przygotowanie się na przyjęcie młodszych uczniów m.in. poprzez skorzystanie z finansowej pomocy rządu. Z drugiej strony, w roku 2012 liczę na znacznie większy niż w tym roku odsetek 6-latków w szkołach podstawowych. Nie ma żadnego sensu na siłę opóźniać rozpoczynania nauki przez dzieci tam, gdzie wszystko zorganizowano i przygotowano dobrze. Jeśli są miejsca zabaw, krzesła i stoły dostosowane do wzrostu dzieci, prawidłowo zorganizowana opieka świetlicowa, to o resztę jestem spokojna. Polscy nauczyciele na ogół mają dobre kwalifikacje, umieją indywidualnie podchodzić do potrzeb dzieci i do tego mają wiele serca do najmłodszych uczniów. O nauczycielach nawet ci bardzo rozżaleni na różne trudne sytuacje rodzice na ogół piszą i mówią dobrze.

Jestem za przyznaniem rodzicom prawa do wnioskowania o odwołanie dyrektora szkoły w wypadkach, kiedy uważają, że bezpieczeństwo dzieci w szkole nie jest zapewnione. Każdy taki przypadek powinien być wnikliwie analizowany przez nadzór pedagogiczny i powinny być wyciągane odpowiednie konsekwencje. Gmina po gminie i szkoła po szkole w najbliższym czasie sprawdzimy stan szkół i zaproponujemy rozwiązania odpowiednie do sytuacji. Możemy udzielić wsparcia finansowego, pokazać dobre wzory, aktywizować rodziców, czy w ostateczności ukarać tych, którzy zaniedbali swoje podstawowe obowiązki. Niech obniżanie wieku szkolnego stanie się w końcu impulsem do uczynienia szkoły podstawowej lepiej troszczącą się o dzieci.

Zmiany dotyczą także moich wnuczek, mam je trzy, a najstarsza ma 5 lat. Uważam, że nowe programy są dostosowane do potrzeb dzieci (szkolne i przedszkolne), a zmiana jest dobra dla ich rozwoju. Jednak oczywiście trzeba dołożyć wielkich starań, żeby wszystko miało jak najsprawniejszy i bezpieczny dla dzieci przebieg.

Oto treść oficjalnego komunikatu ze strony MEN:

Informacje przychodzące od rodziców i samorządów pokazują, że większość szkół podstawowych w Polsce jest już przygotowanych na przyjęcie 6-latków. Są jednak szkoły niegotowe na tę cywilizacyjną zmianę. Aby umożliwić wszystkim samorządom dobre przygotowanie się, należy o rok wydłużyć okres, w którym to rodzice podejmują decyzję o rozpoczęciu edukacji szkolnej dzieci sześcioletnich. Taka propozycja zostanie przedstawiona nowemu Parlamentowi:

Wszystkie sześciolatki podejmą naukę w szkole od września 2013 roku.
Od września 2012 roku wszystkie pięciolatki, tak jak obecnie, będą korzystały z edukacji przedszkolnej.
Od września 2012 roku każde dziecko sześcioletnie, które na podstawie decyzji rodziców nie pójdzie do I klasy, tak jak obecnie, będzie kontynuować edukację przedszkolną w sposób dostosowany do jego potrzeb rozwojowych.

Od września 2012 roku nastąpi z pewnością dalszy wzrost liczby sześciolatków rozpoczynających naukę w szkołach podstawowych. Podjęcie decyzji o zapisaniu dziecka do pierwszej klasy ułatwia rodzicom przekazana przez nauczyciela przedszkola informacja o poziomie przygotowania dziecka do edukacji szkolnej. Natomiast informacje o oferowanych warunkach nauki i opieki w szkole podstawowej rodzice uzyskują od samorządu gminnego i dyrektora szkoły podstawowej. Rodzice także mają prawo wpływać na przyjmowane w szkole rozwiązania organizacyjne dotyczące edukacji ich dzieci. Warto, aby zawczasu z tego prawa korzystali.

Proces wprowadzania obniżenia wieku obowiązku szkolnego powinien przebiegać jak najsprawniej. Dlatego nadzór pedagogiczny będzie monitorował współpracę władz samorządu gminnego z rodzicami dzieci i zachęcał do skorzystania z programów i środków rządowych przeznaczonych na wspomaganie tej zmiany.

Akademicka przeszłość i przyszłość

2011-10-02T20:35:00.005+02:00

Studiowałam w Instytucie Matematyki Uniwersytetu Gdańskiego w latach siedemdziesiątych, pracowałam tam w latach osiemdziesiątych. Obok był budynek Humanistyki i wokół ogródki działkowe, przez które nieraz, na skróty chodziło się z przystanku kolejki. Te dwa budynki wyglądają teraz jak Kopciuszki przy grupie nowoczesnych budowli, które przez ostatnie lata pojawiły się wokół. Jest nowoczesna biblioteka, Wydział Prawa i Wydział Nauk Społecznych. Teraz dojdzie jeszcze Neofilologia. Szczególnie się cieszę z tego, że w planach jest poza tym rozbudowa "mojego" budynku o nowoczesną Informatykę. Komputer, który pamiętam ze swoich studiów to cały pokój wypełniony wielkimi szafami, mało zachęcającymi do obcowania. Chodziłam też na zajęcia z Nowych Technik Nauczania. Urządzenia, z którymi wtedy mieliśmy do czynienia, mogłyby pewnie teraz wypełnić jakieś Muzeum Techniki. Choć zmienił się świat i technologie, pozostała pasja do nauczania, którą wtedy zaczęłam rozwijać, a raczej nie dałam się od niej odwieść. Pracując na Uniwersytecie, pasję do dobrego nauczania matematyki i badań dydaktycznych starałam się zaszczepiać studentom. Na wiosnę 89 roku zorganizowałam też całą grupę nauczycieli akademickich z kilku pomorskich uczelni, którzy wtedy opracowali wspólnie programy pierwszego niepublicznego liceum w regionie – tworzonego właśnie z perspektywy akademickiej – wymarzonego absolwenta. Swoją podstawówkę marzeń wówczas – właściwe jednocześnie – zaczęła tworzyć Maria Mendel – obecnie profesor i prorektor UG.

Uczestnicząc parę dni temu w uroczystości wmurowania aktu erekcyjnego pod nowy gmach Uniwersytetu Gdańskiego – nieopodal miejsca, gdzie sama kiedyś studiowałam i gdzie studiuje obecnie mój syn – wspominałam, jak kiedyś wyglądał stan bazy akademickiej i porównywałam z tym, jak przedstawia się to teraz. Niestety nie będę mogła wziąć udziału w inauguracji roku akademickiego na UG – odbywa się akurat w czasie, gdy jest Rada Ministrów. Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego otrzyma tam prof. Maciej Żylicz, znany mi jeszcze ze swoich działań na Uniwersytecie w trudnych latach osiemdziesiątych, obecnie prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Ogromnie go cenię i szczególnie żałuję, że nie będę mogła mu w tym dniu osobiście pogratulować.

Przy okazji uroczystości związanej z tą kolejną inwestycją dyskutowaliśmy ze znajomymi z UG o tym, czy nowe budynki na pewno będą wypełnione studentami za parę lat, bo procesy demograficzne są nieubłagane. Mam przekonanie, że właśnie ta nowoczesna baza przyciągnie studentów, pozwoli skutecznie konkurować z innymi uczelniami Polski Północnej. Za bardzo ważne dla tego celu uważam otwieranie się tych pięknych obiektów na dzieci i młodzież. W tym roku we wrześniu w Gdańsku odbywał się na Wydziale Prawa i Administracji nie tylko Gdański Salon Maturzystów, ale także otwarto się na gimnazjalistów, co okazało się wielkim sukcesem. Parę dni temu na Wydziale Nauk Społecznych znalazła swoje miejsce debata o wolontariacie organizowana przez Europejskie Centrum Solidarności i Regionalne Centrum Wolontariatu. Znane w regionie są również skierowane do młodzieży szkolnej działania Politechniki Gdańskiej, jak Projekt "Za rękę z Einsteinem", prowadzony od wielu lat i obejmujący tysiące gimnazjalistów z Pomorza. Szczególnie godny uwagi jest też projekt Polska Akademia Dzieci, w której biorą udział cztery pomorskie uczelnie. Rozbudzanie pasji i zainteresowań dzieci i młodzieży szkolnej to misja, którą szczególnie chciałabym zarekomendować uczelniom wyższym. Oby takich działań było jak najwięcej!

Kierunek zmian – wychowanek dobrze przygotowany do kontynuowania nauki i do podjęcia pracy

2011-09-26T06:28:00.008+02:00

Nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego buduje solidne fundamenty na kolejnych etapach edukacyjnych, w tym do studiowania i efektywnego kształcenia zawodowego. Jest dostosowana do zmieniającego się świata i stawia na uczenie kompetencji oprócz przekazywania wiedzy. Łączy programowo gimnazjum z liceum, wydłużając i pogłębiając obowiązkowe kształcenie ogólne (w tym nauczanie historii) we wszystkich szkołach ponadgimnazjalnych (w tym zawodowych). Zaś modernizacja kształcenia zawodowego w technikach, zasadniczych szkołach zawodowych i na kursach dla dorosłych służy dostosowaniu kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy. Stwarza możliwość bardziej elastycznego zdobywania kwalifikacji zawodowych. Ujednolica system egzaminów zawodowych bez względu na formę uczenia się (szkolną czy pozaszkolną). Wprowadza nowoczesną podstawę programową kształcenia w zawodach.

Jesteśmy na półmetku wdrażania zmian programowych – przedszkola i połowa roczników szkolnych jest objęta nowymi programami. Wykształcony "po nowemu" absolwent przedszkola jest już od 2 lat, absolwent gimnazjum pojawi się od 2012 roku, szkoły podstawowej, liceum i zasadniczej szkoły zawodowej od 2015 roku, zaś absolwent technikum od 2016 roku. W tym roku szkolnym odbywa się i będzie się odbywać szereg szkoleń, które mają w założeniu lepiej pokazać wszystkim dyrektorom i nauczycielom szkół ponadgimnazjalnych, jak organizować pracę od września 2012 oraz na stronach ORE i KOWEZiU jest i będzie udostępnianych sporo materiałów informacyjnych na ten temat.

Powodem tych zmian było przede wszystkim niezadowolenie wielu środowisk – akademickich i rynku pracy – z poziomu przygotowania absolwentów polskich szkół i do pracy, i do studiowania. Staram się mówić na ten temat przy wielu okazjach. W ostatnim czasie było ich kilka.

Zorganizowane przez Politechnikę Gdańską seminarium Matura biletem wstępu na studia - jakim kandydatem na studia jest dzisiejszy maturzysta? dotyczyło poziomu przygotowania kandydatów na studia i przybliżyło zarówno dyrektorom szkół średnich, jak i przedstawicielom świata akademickiego założenia i szczegółowe rozwiązania zmian w kształceniu ogólnym, które mają zaowocować zdecydowanie solidniej przygotowanym do studiowania maturzystą od 2015 roku. Interesująca dyskusja, w której wziął udział także organizator przygotowywania zmodernizowanej podstawy programowej, obecnie wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, profesor Zbigniew Marciniak, pokazała, że nie tylko wielu nauczycieli akademickich, ale także dyrektorów liceów – szczególnie takich, którzy już wdrażali zmiany gimnazjalne, naprawdę wyczekuje tej zmiany.

W trakcie konferencji Pomosty ekonomii społecznej, której organizatorami byli Gdańska Fundacja Innowacji Społecznej, Gdańskie Koło Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta oraz Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych zaprezentowano nie tylko przykłady dobrego organizowania opieki nad dziećmi pozbawionymi opieki rodziców naturalnych. Mówiła o tym między innymi Henryka Krzywonos-Strycharska, dzieląca się z innymi własnym bardzo wartościowym doświadczeniem w tej materii. Pokazano tam także inne cenne projekty, w tym projekt Gdańskiej Fundacji Innowacji Społecznej stworzenia przedsiębiorstwa społecznego ArtHostel, aby pomagać wychowankom domów dziecka odnajdować sią na rynku pracy. Ten właśnie projekt zrobił na mnie największe wrażenie – zdefiniowano w nim bardzo szeroko całą paletę umiejętności potrzebnych do dobrego funkcjonowania zawodowego.

Z kolei debata Rynek pracy – Pracodawcy – Edukacja zorganizowana przez Pracodawców Pomorza – z uwagi na niedawne zmiany ustawowe, dające zielone światło modernizacji kształcenia zawodowego i ustawicznego – cieszyła się ogromnym zainteresowaniem środowisk pracodawców i szkolnictwa zawodowego. Także byli na niej przedstawiciele środowisk akademickich. Dyskusja również wskazała skalę oczekiwań i potrzeb.

Z zupełnie z innej perspektywy można było spojrzeć na to samo zagadnienie na konferencji o kształceniu zawodowym i ustawicznym w Prabutach. Jak tam doprowadzić sprawnie do modernizacji i autentycznego związania szkoły z lokalnymi pracodawcami? Duże zainteresowanie wzbudziły gdańskie doświadczenia prezentowane przez Wojciecha Szczepańskiego, eksperta współdziałającego zarówno przy przygotowywaniu zmian w kształceniu zawodowym w Gdańsku i w zespołach na poziomie krajowym. Pytanie, jak przenieść te doświadczenia na poziom miasta i gminy Prabuty nurtowało tam wszystkich bardzo mocno i nawet w drodze powrotnej z konferencji dyskutowaliśmy na ten temat.

Odwiedziłam jeszcze dwa jubileusze: 50-lecie Zespołu Szkół Morskich imienia Bohaterskich Obrońców Westerplatte, na Darze Młodzieży oraz 60-lecie Zespołu Szkół Łączności imienia Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku, w gmachu Państwowej Filharmonii Bałtyckiej im. Fryderyka Chopina na gdańskiej Ołowiance (instytucji kierowanej przez absolwenta szkoły!), każdy z nich jedyny w swoim rodzaju, pokazujący wyjątkowe tradycje i dorobek każdej ze szkół, skupiający szeregi wybitnych absolwentów. Zawodowe kształcenie w gdańskich szkołach można uznać za prekursorskie wobec zmian, które mają nastąpić na poziomie krajowym. Tu ścisłe związki szkół ze światem nauki i przyszłymi pracodawcami uczniów to normalna i oczywista konieczność, a mówienie o zmianach w kształceniu zawodowym to pokazanie kierunku, w którym już podążają. Podążają, pamiętając o aspekcie wychowawczym, patrzą jednocześnie na bohaterskich patronów szkół i - jak mówił dyrektor Zespołu Szkół Łączności, prof. dr hab. inż. Marek Hartman, jednocześnie wybitny absolwent szkoły – kształcą przede wszystkim dobrego człowieka.

Pelplin czyli edukacja historyczna atrakcyjna i ciekawa

2011-09-19T03:20:00.006+02:00

17 i 18 września odbywał się Jarmark Cysterski w Pelplinie, a w jego trakcie między innymi turniej rycerski, spektakl historyczny z dziejów dawnego opactwa pelplińskiego przygotowany przez młodzież szkół ponadgimnazjalnych, a także przedstawienie w wykonaniu członków Towarzystwa Przyjaciół Zabytków Pelplina o 735 latach historii cysterskiego klasztoru w Pelplinie, do tego wystawy w krużgankach katedralnych (piękny gotyk), koncerty muzyki dawnej, pokazy dawnych tańców i wiele innych atrakcji.

Jestem przekonana, że młodzież przygotowująca spektakl historyczny dużo lepiej poznała i zapamiętała historię swojego regionu, niż gdyby poznawała ją podczas wykładów w klasie. Pomysłodawcami i organizatorami sporej części tych zdarzeń są nauczyciele z pasją, entuzjaści historii, umiejący uczyć poprzez zabawę, współdziałanie, wspólne projekty. Nie jestem w stanie zrozumieć, w czym jest gorsze nauczanie historii "realizowane w luźnych i niezobowiązujących formach" (cytat z prezesa Kaczyńskiego) od prowadzonego w inny sposób. Wielu z nas ma – być może wyniesione z własnego dzieciństwa – wyobrażenie szkoły jako miejsca koniecznej opresji, przymusu, nudy, czegoś strasznego i groźnego. Dlaczego z nauki niektórzy koniecznie chcą zrobić męczeństwo a dzieci straszyć szkołą? Wspólne poszukiwanie prawdy historycznej, przygotowywanie turniejów, tańców, przedstawień, opartych o realia innych epok, budzi fascynację historią, uczy szukać źródeł, wyciągać wnioski. Najwyższa pora, żebyśmy zamiast: zakuć, zdać, zapomnieć mówili: zaciekawić, znaleźć, zapamiętać.

Atrakcyjna edukacja historyczna wkroczyła do naszych miast wraz z wieloma pasjonatami rekonstrukcji historycznych, poszukiwaczami pamiątek z różnych epok. Plon, jaki przyniósł konkurs dla uczniów Ocal okruchy historii - młodzież buduje muzea na opis pamiątki historycznej z okresu II wojny światowej lub z okresu działalności "Solidarności" i opozycji demokratycznej w latach 1970-1989, organizowany podczas Roku Historii Najnowszej przez Muzeum II Wojny Światowej i Europejskie Centrum Solidarności okazał się bardzo interesujący. Ostatnio w Gdańsku zaciekawiano historią najnowszą poprzez przygotowanie gdańskiego Miasteczka Historii, które ściągnęło wielu uczniów z całego Gdańska i okolic. Podawałam już na tym blogu wiele przykładów miejsc atrakcyjnej edukacji z regionu Pomorza, za którymi stoją pasjonaci historii konkretnych miejsc i zdarzeń, z różnych epok. Opisywałam rekonstrukcję faktorii z czasów rzymskich w Pruszczu Gdańskim, Żuławski Park Historyczny pokazujący fascynację historią mennonitów, inscenizację oblężenia Malborka, rekonstrukcję bitwy pod Gniewem.

Jesteśmy w drodze do zbudowania szkoły atrakcyjnej i ciekawej, przeplatającej naukę z zabawą, proponującej uczniom współdziałanie, wybieranie tematów prac projektowych, wychodzenie na zewnątrz szkoły, wiele rodzajów zajęć i przedmiotów do wyboru. Już ponad 20% uczniów więcej niż 5 lat temu mówi, że czuje, że w szkole się rozwija, że chodzi do szkoły z przyjemnością. Oby takich uczniów było jak najwięcej.

Jarosław Kaczyński broni nieznajomości historii najnowszej – ja przywracam jej nauczanie dla wszystkich uczniów

2011-09-17T11:39:00.008+02:00

Prezes Kaczyński ostatnio bardzo zainteresował się edukacją, ale niestety idea uczenia się przez całe życie jest mu obca, bo zamiast samemu sięgnąć do materiałów, słucha podszeptów niedoinformowanych doradców. Panie Prezesie, informuję Pana, że obecni absolwenci szkół nie znają prawie historii!!! Są uczeni według podstawy programowej obowiązującej od 12 lat bez zmian, owocującej rażącą nieznajomością szczególnie najnowszej historii Polski. Dopiero nowa podstawa programowa, która zacznie wchodzić do liceów, techników i także szkół zasadniczych, od 2012 roku, przywraca godne miejsce nauczania wiedzy historycznej. Czy Pan jest temu przeciwny? Tak mam rozumieć Pana list do Premiera? Czy to tylko przedwyborcze zagranie obnażające nieznajomość zmian w edukacji wprowadzanych przez obecny rząd.

Zachęcam Pana Prezesa do przeczytania podstawy programowej i osobistego zainteresowania się edukacją, bez pośrednictwa niedoinformowanych doradców, bo na razie jedynym Pana działaniem edukacyjnym było oddanie oświaty Romanowi Giertychowi. Jak to się skończyło wszyscy wiemy. Efektem uczenia historii „po staremu”, którego Pan broni, jest odwracanie się uczniów od tego przedmiotu w sposób wręcz lawinowy. Liczba zdających maturę z historii wyniosła w tym roku zaledwie 26 tysięcy. To aż 41 tysięcy mniej niż 6 lat temu!!! Czy tego trendu warto bronić? Polecam głęboką refleksję. Zapewniam, że dzięki wprowadzanym zmianom od 2015 roku podwoi się liczba maturzystów zdających historię. Zmiany te spowodują, że ci uczniowie, którzy wybiorą rozszerzoną historię, będą mieli znacznie większą niż obecnie dawkę tego przedmiotu oraz realizować będą obowiązkowo przedmiot uzupełniający przyroda, na którym będą mieli okazję rozwijać jeszcze swój kontakt z interesującymi zagadnieniami z nauk przyrodniczych. Dzięki zmianom historię będą mogli wreszcie poznać - i się nią zainteresować - również uczniowie szkół zawodowych i techników, oraz ci uczniowie liceów, którzy wybierają profile klas nieuwzględniające rozszerzonej nauki historii. Pan jako premier tego nie zrobił. Pytam dlaczego? Czy polscy uczniowie według Pana nie zasługują na więcej - na poznanie najnowszej historii?

Sześciolatki w I klasie

2011-09-15T15:00:00.002+02:00

Cieszę się, że jest tak wielu rodziców, którzy tak jak ja przejmują się stanem szkół w kontekście obniżenia wieku obowiązku szkolnego. Szkoły muszą być dobrze przygotowane na przyjęcie dzieci nie tylko 6-letnich, ale i starszych, bo 7-latek czy 8-latek też zasługuje na dobre warunki, miejsca do zabawy, dobrą opiekę i bezpieczeństwo. Dzięki wspólnym staraniom rodziców, samorządu i rządu udało się już 87% szkół wyposażyć w szkolne miejsce zabaw.

To gmina odpowiada za przygotowanie i prowadzenie szkół. Rząd przeznaczył ponad 3 miliardy złotych na wsparcie tej zmiany. Osobiście wiele razy spotykałam się z samorządowcami. Informowałam o możliwościach finansowego wsparcia, o warunkach jakie mogą stworzyć dzieciom. Dlatego znam przykłady samorządów wzorowo i odpowiedzialnie podchodzących do nowego zadania, które umiały z tych funduszy i możliwości skorzystać i teraz rodzice posyłają tam z ufnością swoje 6-latki do pierwszej klasy. Gdyby tak było wszędzie, nie miałabym obaw. Podzielam troskę o jak najszybsze poprawienie warunków nauki i opieki nad najmłodszymi uczniami w każdej polskiej szkole. Bez obniżania wieku szkolnego trudniej byłoby tę poprawę osiągnąć.

Rodzice wybrali w roku 2011 pierwszą klasę dla około 23,6% uprawnionych dzieci sześcioletnich (na podstawie danych z 2262 gmin), od 0% (w 96 gminach, na ogół małych) do 100%, na przykład w wypadku Dzierżoniowa (70 dzieci, woj. dolnośląskie) i Łęczycy (53 dzieci, woj. łódzkie).

Niestety jest 212 samorządów (mniej niż 10%), które nie podjęły nawet pieniędzy na wyposażenie szkolnych miejsc zabaw z programu Radosna Szkoła, gdzie nie był wymagany żaden wkład własny.

Mam przekonanie, że wcześniejsze rozpoczynanie edukacji jest dobre dla rozwoju dzieci, jednak musi odbywać się w dobrych warunkach. Każdej szkole i gminie, w której nie umiano dotychczas skorzystać z różnych programów wsparcia tej zmiany, zostanie udzielona dodatkowa informacja i podane przykłady dobrych praktyk. Żeby nie okazało się, że niektórzy umieszczą dzieci na dwie zmiany w piwnicy, zasłaniając się brakiem możliwości.

Dlatego, jeśli - po otrzymaniu pełnych danych w listopadzie z Systemu Informacji Oświatowej - potwierdzą się te wstępnie zebrane liczby, uważam, że warto rozważyć rozłożenie obowiązku na dwa lata. Proponowałabym wtedy, aby w roku szkolnym 2012/2013 obowiązek szkolny objął dzieci urodzone w 2005 roku i sześciolatki urodzone do końca sierpnia 2006 roku, zaś rodzice dzieci urodzonych od września 2006 roku mieli wybór. W roku szkolnym 2013/2014 obowiązek szkolny niech obejmuje już wszystkie sześciolatki urodzone w roku 2007 i od września 2006 roku. Poza tym byłaby utrzymana możliwość przyspieszania i opóźniania rozpoczynania realizowania obowiązku szkolnego na wniosek rodzica poparty opinią poradni. W oparciu o te dane, które dotychczas udało się zebrać, takie rozwiązanie byłoby według mnie optymalne.

Większe miasta, dane orientacyjne z września 2011:

Wrocław – 26,9% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Bydgoszcz – 19,3% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Toruń – 15,9% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Lublin – 21,4% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Gorzów – 16,9% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Zielona Góra – 41,5% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Łódź – 20,0% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Kraków – 27,0% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Warszawa – 38,8% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Opole – 30,8% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Rzeszów – 14,8% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Białystok – 17,0% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Gdańsk – 31,5% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Gdynia – 57,2% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Sopot – 45,2% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Słupsk – 27,7% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Katowice – 15,5% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Kielce – 21,6% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Olsztyn – 32,0% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Poznań – 34,4% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Szczecin – 27,9% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Koszalin – 14,0% sześciolatków ogółem w klasach pierwszych

Jakich argumentów mógł jeszcze użyć minister Boni

2011-09-15T05:05:00.005+02:00

Wczorajsza debata w TVP1 podała kilka nieprawdziwych informacji, które warto sprostować.

Maturę w tym roku zdało łącznie około 85% maturzystów – czyli porażek mamy 15% a nie 25%, jak podano na wstępie debaty.
Pani poseł Łybacka pytana o wybory kierunków dalszego kształcenia młodych ludzi, nie zawsze racjonalne z punktu widzenia potrzeb rynku pracy, nie podała ważnej przyczyny tego stanu rzeczy. Gdyby sama nie zatrzymała w 2002 roku zaplanowanego wtedy wprowadzenia matury z matematyki, wówczas mielibyśmy już od dawna dużo lepszą strukturę wykształcenia absolwentów polskich szkół. Zrobiłam to, ale z opóźnieniem 8-letnim. Zamiast tego podała pomysł wprowadzenia doradztwa dla gimnazjalistów, aby pomagać im w wyborze dalszej drogi edukacyjno-zawodowej. Pomysł jest dobry, tylko że to mój pomysł, już obowiązujący od tego roku szkolnego wobec edukowanych nowymi programami, wszystkich uczniów gimnazjów.
Pani prof. Hrynkiewicz nie wiedziała, że szkoła w sprawie wychowania i opieki nad uczniami jest zobowiązana współpracować z rodzicami, zaś projekt zmienienia systemu kształcenia i doskonalenia nauczycieli na bardziej zgodny z faktycznymi potrzebami szkoły jest obecnie przygotowany do wdrożenia.

Minister Boni dzielnie reprezentował nasz rząd i wiele tematów i wątków pojawiających się w dyskusji rozwijał bardzo trafnie. Jeśli chodzi o zagadnienia oświatowe, w szczególności zwrócił uwagę na wielki wysiłek naszego rządu, lepszego doceniania pracy nauczycieli poprzez bardzo znaczące podniesienie ich wynagrodzeń oraz na projekt wprowadzenia subwencji przedszkolnej – wspierania finansowego przez państwo, lepszego, dalszego upowszechniania edukacji przedszkolnej. Reguły debaty w sposób bezlitosny ograniczały jednak czas i nie dawały możliwości wchodzenia w szczegóły, zaś wymienione przeze mnie dodatkowe argumenty dotyczą szczegółowych elementów rzeczywistości oświatowej.

Jeszcze o przedszkolach

2011-09-12T06:18:00.004+02:00

Z uwagi na toczącą się dyskusję o przedszkolach politycy przerzucają się ostatnio różnymi danymi, dotyczącymi liczby przedszkolaków w naszym kraju. Polecam aktualne dane (a właściwie z poprzedniego roku szkolnego – te z tego roku będą dopiero w listopadzie) oraz informacje o zamierzeniach związanych z dalszym upowszechnianiem edukacji przedszkolnej ze strony ministerstwa edukacji. Dane z europejskich statystyk porównujące z innymi krajami zawsze są dość długo zbierane i podawane publicznie pochodzą na ogół przynajmniej sprzed 2-3 lat. Dynamika wzrostu miejsc w przedszkolach którą obecnie notujemy czyni wiedzę sprzed kilku lat zupełnie nie przystającą do rzeczywistości. Niestety nadal (również wczoraj) pojawia się szereg publicznych wypowiedzi i publikacji polityków różnych opcji opartych o dane zupełnie odbiegające od aktualnego stanu faktycznego.

Oprócz tego warto wiedzieć, że już w 1991 roku w Polsce zdecydowano, że prowadzenie przedszkoli jest zadaniem własnym gmin i mają one z tego tytułu udział w podatkach, który ma im dawać środki na sfinansowanie zadania prowadzenia przedszkoli. Ustalono także, że wolno im za to pobierać opłaty. I to samorząd decyduje o tym, w jakich godzinach przedszkola są czynne, ile kosztują rodziców itd.

Prawie wszystkie 6-latki były objęte edukacją przedszkolną już od bardzo dawna, oddziały przedszkolne zapewniające bezpłatną 5-godzinna edukację przedszkolną także funkcjonują już od bardzo wielu lat. Przedszkola zapewniające więcej niż 5 godzin opieki i wyżywienie zawsze pobierały opłaty (płaciłam za przedszkole swoich dzieci także bardzo wiele temu…).

Gminy przez całe lata również podnosiły – na podstawie własnych decyzji – te opłaty. Niestety ustawa, będąca projektem poselskim, przyjęta w sejmie bez głosu sprzeciwu – mająca charakter tylko porządkujący, przenosząca dotychczasowe regulacje z rozporządzeń na poziom ustawy, stała się ostatnio dla niektórych samorządów wygodnym uzasadnieniem wobec radnych i wyborców, aby zaoszczędzić na przedszkolakach. Ostatnia zmiana ustawy jedynie precyzyjniej zdefiniowała, że 5 godzin edukacji należy się każdemu przedszkolakowi za darmo i że to, co rodzice płacą, powinno być zależne od tego, ile godzin dodatkowo dziecko spędza w przedszkolu.

Warto też wiedzieć, że opłaty rodziców pokrywają w gminach na ogół do około 20% kosztu prowadzenia przedszkoli. Są również samorządy, w których opłaty pozostały na tym samym poziomie lub nawet dla zdecydowanej większości rodziców spadły. Bez tej zmiany ustawowej, pewnie po wyborach samorządowych w niektórych gminach podniosłyby się i tak te opłaty. Na dwa i pół tysiąca gmin znalazły się niestety i takie, które uznały, że wygodnie jest uzasadniając podwyżkę mówić, że winien jest tu Sejm lub rząd.

Nie, to wójt, burmistrz lub prezydent zmienia tę kalkulację, w każdym miejscu jest ona inna. Jeśli daje istotne zwyżki opłat dla większości rodzin, i rodzice, i wojewodowie, powinni patrzeć tu wójtom, burmistrzom i prezydentom na ręce. Bo to w tych właśnie rękach jest obecnie odpowiedzialność za to zadanie – i to już od 1991 roku.

Zobacz, jak zmienia się szkoła

2011-09-03T08:26:00.006+02:00

W naszym otoczeniu funkcjonuje szereg szkół, które znamy od lat (do których chodziliśmy sami, do których chodziły nasze dzieci). Warto odwiedzić te szkoły po latach i zobaczyć czy i jak się zmieniają. Co dobrego robią dla tych szkół ich gospodarze – samorządowcy.

W Szkole Podstawowej nr 1 w Sopocie, gdzie inaugurowałam 1 września rok szkolny, i którą znam bardzo dobrze jako matka sprzed lat, gdyż ją kończyli kiedyś moi synowie, zmodernizowano wyposażenie klas, już rok temu powstał plac zabaw z "Radosnej Szkoły", a w tym roku nowoczesne boisko. I, co najważniejsze, dalej są tam nauczyciele bardzo serdecznie podchodzący do uczniów (relacja ze zdjęciami jest dostępna na stronie MEN i także w Dzienniku Bałtyckim).

Przy Szkole Podstawowej nr 3 w Pruszczu Gdańskim, która wczoraj obchodziła swoje 50. urodziny w ostatnich latach zmodernizowano basen, zbudowano "Orlika" i buduję się plac zabaw "Radosnej Szkoły". Do tego panuje niepowtarzalna atmosfera i lubią do niej wracać dziesiątki znamienitych absolwentów, a wśród nich sam burmistrz, Janusz Wróbel (poniżej dziękujemy razem pani dyrektor za świetną, wieloletnią pracę).

Przy okazji, także w Pruszczu, zobaczyłam pięknie zmodernizowany budynek, w którym umieszczono ośrodek rewalidacyjny dla dzieci niepełnosprawnych.

A nieopodal w Wiślinie, gdzie jeszcze do niedawna opisywano niedobre warunki nauki dla dzieci, wybudowano całkiem nowy obiekt, w którym dzieci aż rozpiera duma, że mają teraz tak ładnie. Obok trwa modernizacja części starego obiektu, który ma zostać połączony z tym nowym. Pani wójt Magdalena Kołodziejczak buduje już kolejną szkołę (całkiem niedawno wybudowano na terenie tej samej gminy dwa inne piękne obiekty szkolne - w Rotmance i Straszynie).

Rozbudowy i modernizacje budynków szkolnych, basenów, powstawanie nowych lub zmodernizowanych boisk i placów zabaw – to dzieje się w bardzo wielu miejscach. A do tego wchodzą nowe programy, metody pracy. Cały Sopot właśnie przeszedł na dzienniki elektroniczne. Pewnie za kilka lat w codziennym użyciu będą też elektroniczne podręczniki.

Wyżej piszę o znanych mi działaniach samorządowców: prezydenta, burmistrza i wójta, modernizujących swoje szkoły. To, co obecnie najpilniejsze – tworzenie dobrych warunków wszystkim najmłodszym – będzie w najbliższym roku szkolnym nadal realizowane. Każdy z nas może sprawdzić na naszej mapie, czy jego burmistrz, wójt, prezydent, skorzystał już z czekających na niego środków na zakup zabawek dydaktycznych, na utworzenie szkolnych miejsc zabaw. Jeśli nie, przypomnijmy mu, że ma taką możliwość i że żaden wkład własny nie jest tu wymagany, środki może otrzymać z MEN, wystarczy tylko wypełnić wniosek (kolejny termin mija w październiku!). Cieszę się z jednej strony, że w 77% szkół te miejsca zabaw już są, ale dzieci z pozostałych 23% też na nie zasługują. Niech najbliższy rok szkolny będzie rokiem, w którym zatroszczymy się o każdą szkołę.

Nieporozumienia czyli jak zorganizować doradztwo w przedszkolach i w gimnazjach

2011-08-31T05:27:00.003+02:00

W ostatnich dniach, w przededniu nowego roku szkolnego, jestem przepytywana o to, co nowego może się w szkołach w najbliższych dniach zdarzyć.

Osobiście dla mnie bardzo ważne są dwa zagadnienia dotyczące pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Jesteśmy na początku drogi zorganizowania naprawdę dobrej pomocy każdemu dziecku. Ale od czegoś trzeba zacząć. Każde dziecko kończące edukację przedszkolną ma być odpowiednio przygotowane do szkoły. Rodzice już kolejny rok (tego wymagają nowe programy) na wiosnę otrzymują informacje, co jest mocniejszą, a co słabszą stroną ich dziecka. Jeśli coś wzbudza wątpliwości, przedszkole kieruje do specjalistów z poradni, doradza rodzicom rok dłużej w przedszkolu. Nauczyciel przedszkola jako "lekarz pierwszego kontaktu", mający za zadanie wychwycić jak najwcześniej ewentualne deficyty rozwojowe dziecka i w razie potrzeby doradzający kontakt ze specjalistami, wydaje się nam wiarygodny, zaś możliwość – po zasięgnięciu opinii tych specjalistów – wysłania dziecka rok później do szkoły gdy rozwija się wolniej, a rok szybciej, gdy jest odwrotnie, także chyba dość jasna. Wierzymy w kompetencje naszych pań (bo najczęściej jednak to są panie!) z przedszkoli.

Dlaczego zatem mało wiarygodni wydają się opinii publicznej jako ci sami "lekarze pierwszego kontaktu" nauczyciele gimnazjów? Wraz z objęciem przez nową podstawę programową całego gimnazjum – a nastąpi to z początkiem nowego roku szkolnego – gimnazjum otrzymuje zadanie zajmowania się doradztwem edukacyjno-zawodowym. Związkowcy natychmiast policzyli. Uważają, że trzeba tysiące nowych etatów. Natomiast ja odpowiadam: potrzeba przede wszystkim zdrowego rozumu! Jako nauczycielka matematyki w gimnazjum mam wystarczające kwalifikacje, żeby powiedzieć swoim uczniom, czy ich dotychczasowa wiedza i umiejętności dobrze rokuje, jeśli chodzi o poradzenie sobie w klasie z rozszerzonym programem matematyki w liceum lub technikum. Z pewnością nauczyciel historii czy języka angielskiego zna odpowiedź na to samo pytanie, dotyczące jego przedmiotu. Jest także w gimnazjum nauczyciel zajęć technicznych oraz nauczyciel chemii, fizyki. Oni widzą, czy nasz podopieczny zdradza jakieś zainteresowania techniczne, konkretne predyspozycje do podjęcia jakiegoś rodzaju kształcenia zawodowego. Zazwyczaj wiedzą też jakie profile klas czy zawody mają w swojej ofercie najbliższe szkoły, których na ogół jest jedynie kilka do wyboru. Duże miasta, gdzie ten wybór jest trochę większy, najczęściej prowadzą jakieś szersze działania informacyjne – przygotowują poradniki dla gimnazjalistów, organizują targi szkolne czy tworzą specjalne strony internetowe informujące o ofercie szkół ponadgimnazjalnych na danym terenie.

Czy postawienie przed nauczycielami klasy gimnazjalnej oczekiwania, żeby się raz na jakiś czas spotkali i porozmawiali o predyspozycjach swoich uczniów, pomyśleli o nich, jak im pomóc odnaleźć się na dalszej ich drodze edukacyjnej, jest naprawdę przekraczające ich możliwości? Przeciętne polskie gimnazjum liczy około 200 uczniów, a w oddziale jest ich średnio 23. Czyli pewnie ma 3 klasy III, w których łącznie ma około 70 uczniów. Klasy te mają swoich wychowawców, odpowiedzialnych za organizowanie współpracy pomiędzy uczącymi tam nauczycielami, najczęściej jest też pedagog szkolny, w pobliżu poradnia psychologiczno-pedagogiczna opiekująca się szkołą, a w poradni (czasem także i w samym gimnazjum) na ogół również ktoś, mający odpowiednie przeszkolenie w zakresie doradztwa edukacyjno-zawodowego. Wydaje się również, że ten specjalista z poradni mógłby jedną godzinę poświęcić na spotkanie z każdą z klas, mówiąc coś więcej o możliwościach dalszej edukacji, które mają uczniowie w najbliższej okolicy, proponując także jakieś testy zainteresowań. Zakładając, że jest w szkole nawet więcej niż kilka "trudnych przypadków", na pewno opisana wyżej praca to niekoniecznie dodatkowy etat dla szkoły, tylko raczej lepsze zagospodarowanie tych godzin, które i tak do zagospodarowania są. Wśród tych przykładowych 70 uczniów najczęściej jest 10 dyslektyków (średnio występuje ich 12-13%), którym już nie trzeba poświęcać każdemu przynajmniej 2 godzin pracy na kolejne badanie, żeby wystawić opinię. Opinia ze szkoły podstawowej pozostaje ważna. Mamy tu więc do zagospodarowania jeszcze zaoszczędzone w ten sposób dodatkowo 20 godzin pracy specjalistów z poradni. A każdy z nauczycieli gimnazjalnych oprócz swoich 18 godzin pensum dydaktycznego, ma obowiązek przez przynajmniej 2 godziny w tygodniu poświęcać czas swoim uczniom w sposób bardziej zindywidualizowany. Jako dyrektor takiego przeciętnego gimnazjum w ciągu jednego spotkania z nauczycielami uczącymi najstarszą klasę, jestem w stanie zaplanować, czy zebraniem od nauczycieli informacji o predyspozycjach uczniów danej klasy zajmie się raczej wychowawca czy pedagog szkolny, kto z nich jest w stanie w ciągu najbliższego miesiąca czy dwóch odbyć rozmowę z każdym uczniem klasy o jego planach i zainteresowaniach, którzy z tych uczniów są szczególnie "trudnymi przypadkami" i wymagają być może kontaktu ze specjalistą z poradni.

Jeśli szkoła jest większa niż przeciętnie, najczęściej ma też zatrudnionych specjalistów, więcej kadry kierowniczej, jeśli mniejsza, specjalistów może być mniej, ale za to środowisko mniejsze, wszyscy lepiej się znają i zadanie jest jeszcze logistycznie łatwiejsze. Znam szkoły, które robią to z powodzeniem od lat.

Chcę, żeby doradztwo edukacyjno-zawodowe było obecne również tam, gdzie dotychczas nikt o tym nie myślał. Chcę, żeby naprawdę nauczyciele pomyśleli razem przez chwilę o każdym swoim uczniu. Niech nasz gimnazjalista traktuje swój dalszy los poważnie i idzie do szkoły ponadgimnazjalnej po solidnym zastanowieniu się, do czego ma talent. Wtedy na następnym etapie będzie łatwiej ten świadomy wybór podtrzymywać, motywować do nauki i talent rozwijać.

Program PiS – czyli zróbmy to co już inni zrobili

2011-08-25T15:10:00.003+02:00

Przeczytałam program PiS zamieszczony na stronie internetowej, przygotowując się do debaty, na którą zostałam zaproszona, i ze zdumieniem odkryłam, że PiS zamierza głownie wprowadzać to, co ja już wprowadziłam lub przygotowałam, natomiast zarzuca głównie to, co zrobił rząd Jarosława Kaczyńskiego. Oto konkrety:

Nawet spójna podstawa programowa, uwzględniająca wyniki badań OECD – PISA, której przygotowanie zapowiada obecnie PiS – opisująca cały proces kształcenia od przedszkola do matury, łącznie ze zdefiniowaniem zakładanych celów i efektów pracy wychowawczej – została już opracowana, przyjęta i jest wdrażana, i to na podstawie projektu systemowego oraz wytycznych kierunkowych prac grupy ekspertów, które zostały przygotowane przez poprzednią ekipę.

PiS zamierza uczyć języka obcego od I klasy szkoły podstawowej i "upowszechniać" nauczanie drugiego języka od gimnazjum. Nie musi tego planować, gdyż ja to już wprowadziłam od 2009 roku!

W szkole wychowaniem zajmują się nauczyciele zgodnie z ustalonym wspólnie z przedstawicielami rodziców programem wychowawczym. Nauczyciele i rodzice najlepiej wiedzą, jakie problemy wychowawcze przed nimi w lokalnym środowisku stoją i są odpowiedzialni za ich rozwiązywanie. Planują go zgodnie z założeniami wytyczonymi przez podstawę programową. A materiały do wychowania patriotycznego i pogłębiania wiedzy o historii najnowszej zostały już wypracowane i upowszechnione podczas Roku Historii Najnowszej – obecnie są dostępne na stronie www.historianajnowsza.pl .

Odkrywaniem talentów też już się zajęłam. Podczas Roku Odkrywania Talentów wypromowaliśmy szereg miejsc, gdzie nauczyciele i rodzice mogą z dziećmi i młodzieżą rozbudzać ich zainteresowania. Wprowadzono regulacje prawne zobowiązujące szkoły do troski o talenty. Wyróżniam i nagradzam nauczycieli i szkoły, dające w tej materii szczególnie wyróżniający się przykład.

Wszyscy uczniowie niepełnosprawni lub mający trudności z innych przyczyn także – zgodnie z nowymi regulacjami prawnymi – powinni otrzymywać dodatkową pomoc.

Opisywany i zarzucany w programie PiS chaos w przepisach maturalnych wywołał minister rządu Jarosława Kaczyńskiego zarówno przesuwając termin wprowadzania matury z matematyki z 2009 na 2010, jak i decydując o tak zwanej "poprawce giertychowskiej", pozwalającej niezdaną maturę uznać za zdaną, później zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny.

Zmodernizowane wymagania i procedury egzaminacyjne wchodzą zgodnie z już przyjętą podstawą programową w gimnazjach w 2012 roku, zaś w szkołach podstawowych i na maturze w 2015 roku.

A przygotowany projekt modernizacji nadzoru pedagogicznego zakłada właśnie odejście od jednowymiarowego postrzegania pracy szkół, wyłącznie przez wyniki egzaminów zewnętrznych, na rzecz kilku wyraźnie zdefiniowanych ocen ważnych aspektów pracy szkoły, w tym wychowawczego. Wprowadzi także podporządkowanie ośrodków regionalnych zajmujących się oceną pracy szkół bezpośrednio ministerstwu. Wzmocnienie pozycji i odpowiedzialności dyrektora szkoły także jest tam uwzględnione.

Poza tym śmiem twierdzić, że zatroszczenie się przez rząd PO-PSL o bardzo znaczące podniesienie wynagrodzeń nauczycieli, sprzyja podnoszeniu prestiżu zawodu nauczyciela, a nie jego "zdeprecjonowaniu". Zespół doradczy pracuje obecnie jeszcze nad uczynieniem systemu awansu nauczycieli mniej biurokratycznym a bardziej motywującym. Zaś tytuł profesora oświaty ma konkretnie zdefiniowane wymagania i nie ma charakteru wyłącznie honorowego – łączy się z bardzo konkretną gratyfikacją finansową!

Twierdzenie, że stawiało się na upowszechnienie edukacji przedszkolnej i chwalenie się 30-tysięcznym wzrostem liczby miejsc w przedszkolach oraz twierdzenie że dopiero trzeba określić wymagania kwalifikacyjne od nauczycieli małych form przedszkolnych i uregulować sposób ich pracy, robi wrażenie, że jest to skopiowane z programu sprzed lat. Warto zauważyć, że już jest to uregulowane i nastąpił ponad 200-tysięczny wzrost tych miejsc dzięki pracy obecnego rządu, wsparciu funduszy europejskich i aktywności samorządów.

Także albo plany PiS są oparte na skopiowaniu ich wcześniejszych pomysłów albo są pochodną tego, że PiS nie interesował się edukacją przez ostatnie 4 lata. Od największej partii opozycyjnej oczekiwałabym lepszej orientacji w działaniach podejmowanych przez mój resort, a nie strzelania na oślep.

Zmiany w edukacji

2011-08-24T06:12:00.004+02:00

Gimnazja po tym roku szkolnym zostaną zmodernizowane w całości a gimnazjaliści poprzez realizowanie wspólnych projektów oraz nowy egzamin końcowy pokażą, że trochę inaczej, lepiej zostali przygotowani do kolejnego etapu. Będzie się im także starać w szkole doradzić, jaką wybrać dalszą drogę edukacyjno-zawodową. A potem ruszy modernizacja liceów i szkół przygotowujących do zawodu. Jeszcze trochę czasu trzeba będzie poczekać na tego trochę solidniej i jednocześnie ciekawiej wykształconego absolwenta szkół ponadgimnazjalnych.

Na koniec roku szkolnego przygotowaliśmy w MEN komunikat dotyczący tego, co się w szkole zmieniło lub udało. Teraz mamy komunikat o tym, co w najbliższym roku szkolnym. Oba nie uwzględniają zmiany ustawowej, dotyczącej szkolnictwa zawodowego, bardzo ważnej, do której senackie poprawki prawie jednogłośnie (z wyjątkiem jednego głosu sprzeciwu do niektórych z nich) przyjął w piątek Sejm i która obecnie trafia do podpisu, do Prezydenta. Warto na szczegóły tej zmiany zwrócić uwagę i tym bardziej potrzebne jest, żeby środowiska profesjonalne pilnie włączyły się w proces konsultacji podstawy programowej kształcenia w zawodach. Od września 2012 roku będziemy naprawdę lepiej organizować edukację w szkołach ponadgimnazjalnych. Ta ważna ustawa umożliwia wydanie szeregu rozporządzeń unowocześniających i porządkujących kształcenie zawodowe. To także plan na przyszły rok szkolny.

Likwidowanie tych szkół, które mają dopiero 10 lat – czyli 6-letniej, bezpieczniejszej i bardziej kameralnej niż 8-latka szkoły dla dzieci, 3-letniego gimnazjum ledwo co dopracowującego się swojego oblicza i tradycji, które jeszcze tak naprawdę nie zdążyły okrzepnąć i którym te pewne wprowadzane obecnie korekty programowe mogą pomóc lepiej kształtować swoją ofertę – jest pomysłem, który mógłby wprowadzić do świata edukacji kolejny chaos i rewolucję. Traumatycznym doświadczeniem dla wielu środowisk była rozpoczynająca się w 1999 roku reforma strukturalna, trwająca w niektórych miejscach nawet po 6 lat (tyle "wygaszano" niektóre szkoły). Jeśli ktoś teraz, dopiero po kilku latach od tej zmiany, proponuje zawracanie kijem Wisły (pisałam o tym już jakiś czas temu) czyli kolejną reformę strukturalną – kolejne tego typu doświadczenie, to chyba nie wie co mówi, nie wie ile napięć zupełnie niepotrzebnych musiałby zafundować wielu rodzinom poprzez nowe układanie sieci szkolnej. Znowu ruszyłyby wielkie przeprowadzki i likwidacje szkolne. A także ile to pracy i kosztów dla samorządów prowadzących szkoły. Lepiej te pieniądze wydać na remonty i lepsze wyposażanie szkół, które mamy. Łatwo jest odwoływać się do stereotypowych przekonań, że jak byliśmy młodzi, to świat był piękniejszy i jeszcze można do tego wrócić, ale zmiany w edukacji trzeba robić odpowiedzialnie. Tamta reforma wprowadzając gimnazja wydłużyła o rok obowiązkową, jednakową edukację młodych ludzi, przyniosła coraz lepsze wyniki polskich gimnazjalistów na tle uczniów z innych krajów i skokowy wzrost osób z wyższym wykształceniem. Świadczy to jednak o tym, że droga wskazana przez ministra Handke okazała się dobra, choć po latach widać, w których miejscach wymaga korekt. W oparciu o posiadane doświadczenie mogę podejmować się tego, co jest realne i stopniowo może doprowadzić do poprawy efektów.

Zamykam temat kolana. Za dwa tygodnie początek nowego roku szkolnego

2011-08-18T12:37:00.005+02:00

Po zeszłorocznym zabiegu musiałam urlop poświęcić na rehabilitację kolana. Przez 2 tygodnie chodziłam więc na zabiegi, siedziałam codziennie o tej samej porze w kolejce pod gabinetem krioterapii z dziesiątkami pacjentów. Na zabiegi wchodziłam wspólnie z kilkoma innymi osobami. Siadałam obok mających podobne zabiegi, a do gabinetu czasem wchodziły różne osoby. Taka sytuacja jest tam normalna, a personel sympatyczny, traktujący wszystkich jednakowo, stwarzający niemal rodzinną atmosferę. W takich warunkach jak pokazano w Super Ekspresie odbywała się zarówno moja rehabilitacja, jak i dziesiątek innych osób. Byłam tam traktowana i zachowywałam się jak każdy pacjent, którego wszyscy widzą w zwykłych szortach. Ćwiczenia na sali gimnastycznej, choć, tak zwane, indywidualne, także odbywają się wśród innych pacjentów mających podobne problemy. Do tego rodzaju ćwiczeń i zabiegów nogi trzeba mieć odsłonięte.

Moja rehabilitacja nie była żadną tajemnicą. Dlatego gdy któregoś dnia pod przychodnią pojawił się fotoreporter zdecydowałam się pozwolić mu na robienie zdjęć. Pewnie można mi zarzucić, że powinnam być na takie sytuacje lepiej przygotowana. Jednak zachowywałam się po prostu jak każdego dnia. Nie przygotowałam się na to specjalnie i nie pozowałam. Przecież w takiej sytuacji byłam widziana codziennie przez wielu ludzi i każdy mógł mi wtedy zrobić podobne zdjęcia.

Minister edukacji czasem jednak musi sam odrobić lekcje. Wszystkich, którzy publikacją zdjęć poczuli się zaskoczeni zapewniam, że w przyszłości będę ostrożniejsza, ale też nie będę wymagać, aby traktowano mnie inaczej niż innych ludzi. Ci, którzy mnie znają, wiedzą, że nigdy nie byłam politykiem żyjącym z i dla tabloidów. Jedno, nawet najbardziej niefortunne zdjęcie tego nie zmieni. Pozostaję tą samą Katarzyną Hall, tyle, że ze sprawniejszym kolanem. Za dwa tygodnie początek nowego roku szkolnego.

Źródła lokalnej dumy – Nowy Dwór Gdański, Gniew i Gdańsk

2011-08-15T20:47:00.008+02:00

Weekend spędziłam z historią naszego regionu, mogącą dawać nam wszystkim źródła dumy i radości.

Uczestniczyłam w piątek w Nowodworskim Pikniku Historycznym, realizowanym w Żuławskim Parku Historycznym, mieszczącym się w pomieszczeniach zaadaptowanej na placówkę o charakterze edukacyjno-kulturalnym zabytkowej mleczarni w Nowym Dworze Gdańskim. Z podziwem obejrzałam efekty projektu zrealizowanego ze wsparciem środków unijnych. Zgromadzone są tam pamiątki i zabytkowe eksponaty z różnych czasów, ale przede wszystkim obecna jest pasja do historii Żuław, w tym fascynacja historią mennonitów, których przybycie i osadnictwo na Żuławach zmieniły kształt tej ziemi. W ramach pikniku zaplanowano między innymi wykłady dla mieszkańców: o rycerstwie, o żuławskim gotyku, o sztuce garncarskiej oraz warsztaty tworzenia z gliny i tworzenia z drewna dla dzieci. Do tego występy zespołów muzyki dawnej, pokazy walk rycerskich. Dominowała atmosfera zabawy, radość i duma z korzeni: żuławskiej architektury – jedynej w swoim rodzaju –i żuławskiej, mennonickiej historii.

W sobotę obserwowałam rekonstrukcję bitwy pod Gniewem. Cały zamek tętnił XVII wiecznym życiem. Pod murami przez kilka dni obozowały dawne wojska. Ponadto można tam było biesiadować w przyjaznej atmosferze, oglądać nocną paradę wojsk z pochodniami, zwiedzić zamkowe muzeum, odwiedzić strzelnicę czy udać się na widowisko Wakacje z Duchami. Wiele atrakcji dla młodszych i starszych, a bitwa wyglądała naprawdę imponująco. Do tego wielki zamek podniesiony z ruin wysiłkiem lokalnej społeczności, chcącej przywrócić ten element dziedzictwa regionu do dawnej świetności. Pamiętam Gniew sprzed lat, kiedy to zamek traktowano jako jedynie zabytkową ruinę, którą można było zwiedzać, ale nie odbudowywać. Zmienili to miejscowi zapaleńcy, przez całe lata organizujący różnymi metodami prace odbudowy. Wiele atrakcji obecnych przez cały rok na zamku, to ogromna szansa rozwojowa dla tego niewielkiego miasta i jednocześnie coś, co je rozsławia. Rokrocznie zjeżdżają się tu miłośnicy rekonstruowania bitew historycznych z Polski i z innych krajów. A mieszkańcy są z tego dumni.

Wieczorem w niedzielę wybrałam się na zabawę przy bramie stoczni zapowiadaną jako niepowtarzalna okazja do świętowania rocznicy początku strajków w Sierpniu 1980 r., zorganizowaną w ramach projektu „Stoczniowy Warsztat Kulturalno Oświatowy”. Poprzedziła ją realizacja dwóch warsztatów dla młodzieży – tańca i mody z okresu PRL (instruktorką była między innymi znana projektantka - Grażyna Hase). Wieczór rozpoczął się pokazem wyników tych warsztatów. Po nich: zabawa przy dźwiękach z lat 70. Pokazy mody i tańca z epoki wypadły naprawdę sympatycznie. Gratulowałam animatorom i organizatorom.

W miarę upływu czasu gości przybywało. Warto patriotyczne rocznice świętować tak aktywnie i na wesoło. Nie było już niestety wśród uczestników nieżyjącego Arama Rybickiego, który wraz z Maciejem Grzywaczewskim napisał legendarne postulaty sierpniowe. Ale były jego siostra Bożena Rybicka-Grzywaczewska i bratowa Magda Modzelewska-Rybicka, które kiedyś prowadziły modlitwy w czasie strajku, był też Maciej Grzywaczewski. Nie tylko oni, także więcej uczestników i bohaterów tamtych dni pojawiło się pod bramą stoczni. Zabrakło mi trochę powitania ich przez organizatorów, pokazania młodym uczestnikom stoczniowej patriotycznej potańcówki obecnych wśród nich bohaterów tamtych dni, z których postawy możemy być po latach dumni. Być może bez ich udziału historia potoczyłaby się całkiem inaczej.

Kampania wyborcza

2011-08-12T00:57:00.014+02:00

Kampania wyborcza skłania do większej aktywności i przemyślenia swojego sposobu kontaktowania się z potencjalnymi wyborcami – znajomymi, przyjaciółmi, ale też z osobami zupełnie nieznajomymi.

Pod adresem http://www.hall.pl/ (pod którym przez jakiś czas funkcjonował ten blog) powstała moja nowa strona internetowa (zachęcam do zapoznania się z nią i także do przekazania o niej swoich opinii). Jednocześnie blog zyskał nowy tytuł „Szkoła z pasją”.

Blog ten prowadzę od początku roku 2009, odpowiadam także na wszelkie pytania napływające za jego pośrednictwem. Od kilku miesięcy zaczęłam też być obecna na Twitterze, którego już zresztą jako formę komunikacji tu chwaliłam i charakteryzowałam.

Przy biurze poselskim posła do Parlamentu Europejskiego Jana Kozłowskiego zaczęło działać moje biuro wyborcze prowadzone przez młodych wolontariuszy, którzy parę lat temu zostali absolwentami Gdańskiego Liceum Autonomicznego (szkoły założonej przeze mnie). Mają oni za zadanie udzielać informacji na temat moich działań w kampanii wyborczej do Sejmu.

Obecnie kończę spędzać w domu w Sopocie dwa tygodnie urlopu. Codziennie pół dnia zajmowało mi chodzenie na ćwiczenia rehabilitacyjne, aby usprawnić swoje kolano. Interesowałam się też tutejszymi wydarzeniami kulturalnymi, sportowymi oraz zaczęłam być mocniej obecna w portalach społecznościowych.

Konto na Facebooku mam już dłuższy czas, jednak nie byłam na nim wcześniej specjalnie aktywna. Ustaliłam, że na Facebooku było kilka Katarzyn Hall, które jednak nie wyglądały na strony i nazwiska autentyczne. Zgłosiłam, że to najprawdopodobniej podszywanie się, ale na razie nie wiem czy i co z tego wyniknie. Znajomych dodaję tam najczęściej wtedy, gdy ich ktoś poleca lub gdy zwrócą się do mnie pisząc coś osobiście – staram się nie uczestniczyć w licytacji kto więcej i szybciej znajomych nazbiera (którzy dodatkowo nie są tak naprawdę znajomymi), aby hasło „znajomy” miało sens.

Niedawno także wpisałam się na Naszej Klasie. Zapisałam się również do klas, które kiedyś uczyłam – tych, które są tam obecne. Zauważyłam, że nauczycieli charakteryzuje największa liczba szkół i klas. Zaczęli dopiero pojawiać się pierwsi znajomi, którzy mnie tam zauważyli. Tam czas biegnie wolniej, ludzie zaglądają raz na jakiś czas. To chyba tylko Twitter i Facebook są obecne u niektórych już na stałe, codziennie, także w telefonach komórkowych.

Daleko mi jeszcze do 10 tys. śledzących wpisy na Twitterze Radosława Sikorskiego (chyba to najpopularniejszy Twitter polskiego polityka), ale szybko liczba obserwatorów mi przyrasta. Zarówno na http://www.hall.pl/, jak i na tym blogu, są także cytowane najnowsze moje wpisy z Twittera.

Wraz z pojawieniem się strony http://www.hall.pl/ i nowego tytułu bloga, przenoszę okienko do korespondencji ze mną na http://www.hall.pl/. Tam, za pośrednictwem rubryki „Kontakt” będzie nadal można do mnie napisać list. Zapraszam do kontaktowania się ze mną – można napisać list także na Naszej Klasie, na Facebooku, no i na http://www.hall.pl/.

Chcę szkoły z pasją

2011-07-31T11:24:00.013+02:00

W szkole prowadzonej z pasją:

> Uczeń jest najważniejszy. Szkoła składa się z uczniów, a nie z klas. Każdy ma inne potrzeby rozwojowe, pasje, zainteresowania, warunki domowe i możliwości. W każdym uczniu drzemie jakiś talent. Dlatego ważny jest indywidualny, odpowiedni do potrzeb i możliwości, rozwój i sukces każdego ucznia, a jednocześnie uczenie go współpracy, wrażliwości na potrzeby innych, działania dla dobra wspólnego.

> Rodzic jest współtwórcą szkoły, troszczy się o jakość i atrakcyjność edukacji dla swoich dzieci, oczekuje od szkoły skutecznej pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej, prowadzonej z pasją i we współpracy z rodzicami, wymaga tego od szkoły i od organu ją prowadzącego, interweniuje konstruktywnie, w trosce o potrzeby, możliwości i talenty każdego dziecka. Współpracuje ze szkołą, wzbogacając jej potencjał. Przy tym daje dzieciom pozytywny przykład angażowania się w sprawy społeczne.

> Nauczyciel rozbudza pasje uczniów, motywuje do nauki, odkrywa i rozwija ich talenty. Bez zaangażowanych i twórczych nauczycieli-pasjonatów, którzy wykorzystują różnorodne możliwości wzbudzenia zainteresowania uczniów swoim przedmiotem lub tematem prowadzonych zajęć nie ma atrakcyjnej i pobudzającej uczniów do rozwoju szkoły.

> Dyrektor szkoły jest liderem postępu – od jego kompetencji, pasji i zaangażowania wiele zależy, bez niego niewiele się zdarzy. To z udziałem dyrektora, w kontakcie z rodzicami, nauczycielami i organizacjami pozarządowymi, tworzą się dobre szkoły, czyli takie, które nie tylko dobrze uczą, ale też są przyjaznym miejscem i wzorem społecznego zaangażowania uczniów i nauczycieli.

> Szkoła to nie tylko lekcje – to także atrakcyjna oferta pozalekcyjna współtworzona między innymi przez organizacje pozarządowe, które są jednym ze sposobów na wzbogacenie oferty szkoły, ucząc uczniów zaangażowania, współpracy, wolontariatu, aktywności obywatelskiej, wrażliwości na potrzeby innych lub rozwijając ich pasje i talenty.

Może to brzmi zbyt idealnie, ale są takie szkoły, takie organizacje, i warto je wspierać. Stąd ogłoszony niedawno przez MEN konkurs ofert SZKOŁA Z PASJĄ na wsparcie działań promujących współpracę między szkołami, a ich partnerami społecznymi oraz dwa inne konkursy, nazwane roboczo inicjatywami flagowymi MEN w zakresie współpracy szkół i organizacji pozarządowych w roku szkolnym 2011/2012:
• IV edycja konkursu Otwarta Szkoła;
• Konkurs Samorząd wspierający szkoły z pasją.

Te dwa konkursy mają przeprowadzić w tym roku organizatorzy wyłonieni konkursowo.

W ramach konkursu Otwarta Szkoła udało się dotychczas (po trzech latach i trzech edycjach jego realizacji) wyłonić i nagrodzić szereg fantastycznych przykładów lokalnej udanej współpracy szkół i organizacji pozarządowych. Mam przekonanie, że konkursowo wyłoniony organizator może doprowadzić do szerszego rozpropagowania idei tego konkursu i lepszego nagłośnienia tych wielu naprawdę dobrych praktyk, które już udało się w tym konkursie dostrzec.

Liczę, że środowiska przyjaznych szkołom (i przedszkolom!) organizacji pozarządowych znajdą w tych wymienionych inicjatywach dla siebie jakieś nowe możliwości.

Pruszcz Gdański i Malbork - są powody do lokalnej dumy

2011-07-24T09:24:00.007+02:00

W Pruszczu Gdańskim uczestniczyłam w uroczystości otwarcia rekonstrukcji faktorii z czasów rzymskich. Przygotowano ją z rozmachem: odbył się koncert, którego główną gwiazdą był Ray Wilson z Berlin Symphony Ensemble z Genesis Klassik, potem pokazy walk gladiatorów i pokaz sztucznych ogni. Najważniejsza jest tam jednak możliwość obejrzenia eksponatów pochodzących z wykopalisk w nowoczesny sposób. To także szansa na bardzo ciekawy sposób nauki połączony z możliwością zabawy. Jestem pewna, że faktoria na długie lata będzie stanowiła powód do dumy dla Pruszczan (a dodatkowo stanie się miejscem naprawdę atrakcyjnej edukacji nie tylko dla Pomorzan).

Wszystko to dzięki pomysłowi burmistrza Janusza Wróbla i jego współpracowników, doskonalonemu i wdrażanemu konsekwentnie przez 8 lat, a także dofinansowaniu płynącemu od kolejnych marszałków: Jana Kozłowskiego i Mieczysława Struka. Poniżej parę zdjęć z dnia otwarcia.

Dzień później oglądałam inscenizację oblężenia Malborka. Oblężenie Malborka to cykliczna impreza edukacyjno-promocyjna nawiązująca do wydarzeń historycznych z 1410 r. W atrakcyjny zapoznaje się tam publiczność z wielką historią średniowiecza. Bo właśnie edukacja poprzez zabawę i rozrywkę to główny cel, jaki stawiają sobie organizatorzy. Do tego przez kilka dni wokół mnóstwo się dzieje. To inne miejsce lokalnej dumy, znane na całym świecie.

Rozmawiałam z osobami pracującymi tam od lat, zatroskanymi spadającym ich zdaniem zainteresowaniem ze strony wycieczek dzieci i młodzieży. Różne znane polskie muzea i miejsca pamięci historycznej dopominają się u ministra edukacji o różne formy zalecania i wspierania ich zwiedzania przez uczniów. Jestem przekonana, że do Malborka chce nadal trafić każda polska szkoła. Jednak uczniów mamy dużo mniej w naszym kraju niż 10 czy 20 lat temu. Okazuje się, że zmiany demograficzne to problem nie tylko edukacji, ale także polskich muzealników. Jeśli mamy mniej dzieci, to również jest potrzebnych mniej szkół, mniej jest pracy dla nauczycieli, ale także stąd mniej wycieczek edukacyjnych w naszych miejscach pamięci. A to zdjęcia z oblężenia.

Rodowo – miejsce z duszą c.d. 2

2011-07-17T12:35:00.004+02:00

Tam jest jeszcze dużo więcej pięknych miejsc i dzieł, które też powinno się na pewno lepiej sfotografować i udostępnić szerzej.

Rodowo – miejsce z duszą c.d.

2011-07-17T10:14:00.004+02:00

Jeszcze więcej zdjęć z wyjazdu do Rodowa.

Rodowo – miejsce z duszą

2011-07-17T09:50:00.004+02:00

Na zaproszenie burmistrza Prabut, który także chciał mi tam pokazać prace termomodernizacyjne w obiektach oświatowych, z których jest bardzo dumny (gmina realizuje ogromny projekt poprawiający stan budynków szkół i przedszkoli, do swoich remontów otrzymuje także dofinansowanie MEN), trafiłam do Rodowa, gdzie kończył się właśnie organizowany przez Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Rodowo międzynarodowy plener rzeźbiarsko-malarski „Pole Sztuk”. Miejsce jest absolutnie fascynujące i jedyne w swoim rodzaju. Wie o nim i trafia tam mało osób, choć zasługuje na wielką sławę. Zasługuje także na solidny opis i dokumentację – w Internecie można znaleźć podstawowe informacje o stowarzyszeniu czy zaproszenia na plener, któremu zresztą patronuje sporo ważnych instytucji – jednak solidnego przewodnika po miejscowości nie ma. Takim wspaniałym przewodnikiem okazał się dla mnie pan Mariusz Białecki, który jest szefem Stowarzyszenia, organizatorem Pleneru, profesorem gdańskiej ASP i przede wszystkim mieszkańcem Rodowa.

Sercem wsi jest szkoła, na termomodernizowanej ścianie której powstały w trakcie warsztatów wielkie malowidła, w tym piękne okno na świat, na tle którego lokalni samorządowcy i uczestnicy warsztatów chętnie się fotografowali. Wnętrza szkoły skromne, ale w radosnych kolorach, od wejścia wita wystawa prac plastycznych dzieci robionych podczas towarzyszących plenerowi warsztatów artystycznych dla dzieci, drzwi i ściany na przemian zielone i pomarańczowe, ściany także pełne pięknych obrazów tworzonych przez artystów podczas rodowskich plenerów. Przy szkole Centrum Artystyczno-Ekologiczne, gdzie pełno prac ceramicznych stworzonych dopiero co i przez artystów ze świata i przez miejscowe dzieci.

Obok szkoły dzieła tworzone z granitu i także z rzeczy znalezionych na złomowisku oraz bardzo oryginalna i intersująca konstrukcja przestrzenna zespawana ze zniszczonych krzeseł szkolnych (sprzęt, który miał być wyrzucony został dziełem!).

Spacer po wsi z moim przewodnikiem pokazuje, że właściwie w każdym zakątku pełno dzieł sztuki. Wszelkie kamienie przy drodze mają całkiem nieprzypadkowe kształty, kolory i układ. Jest cały plac pełen różnorodnych instalacji (kamiennych, metalowych, drewnianych). Na ścianach domów, budynków gospodarskich zaskakują różne kompozycje. Wreszcie cmentarz, do którego wejście zdobią anioły, z pieczołowicie tworzonym przez mieszkańców i artystów Lapidarium.

Zamieszczam tu wyżej kilka zdjęć, które zrobiłam podczas mojego pobytu w Rodowie. Chciałoby się tu dać link do strony internetowej z dobrą dokumentacją fotograficzną tych dzieł z całej wsi, ale takiego linka nie znalazłam. Może uczestnicy warsztatów fotograficznych towarzyszących plenerowi za rok pokusiliby się o wykonanie takowej? A jeśli nie – to wierzę w gimnazjalistów. Podpowiadam to miejscowym gimnazjalistom jako świetny temat na projekt gimnazjalny!

Pełno fascynujących zakątków, a w głębi, za centralnym placem z dziełami, dom i pracownia państwa Białeckich, w jaskrawych kolorach, odróżniający się i zaciekawiający. Jestem pewna, że nie ma takiego drugiego miejsca na ziemi. Mamy szereg znanych miejscowości, gdzie czają się pod drzwiami prawie każdego domostwa drewniane lub ceramiczne dzieła twórców ludowych. Ale to zupełnie co innego. W Rodowie, malutkiej wsi w powiecie kwidzyńskim, w pełnej symbiozie i otoczona szacunkiem mieszkańców, mieszka po prostu sztuka nowoczesna, współczesna, żywa, każdego roku zmieniana. Spotkałam grupy studentów wywożących jedne dzieła, wymieniających je na inne, konstruujących nowe. To tam dzieje się rokrocznie, pod kierunkiem profesorów z artystycznych uczelni wielu miast Europy.

Dzieje się to obecnie dzięki skromnemu chłopcu z Rodowa, który tam przed laty zaczął rozwijać swój talent. Mam nadzieję, że poznany wczoraj przeze mnie Pan Profesor się za to określenie nie obrazi. Jest tam wokół niego wielu wspaniałych pasjonatów tego działania, w tym dyrektorka szkoły, także aktywnie działająca w Stowarzyszeniu. Mam nadzieję, że tam, w tej szkole, dzięki tej naprawdę niepowtarzalnej atmosferze i ścisłej współpracy szkoły ze Stowarzyszeniem, każdy uczniowski talent na pewno zostanie odkryty.

O szkołach w wakacje

2011-07-10T11:00:00.007+02:00

W tym tygodniu, zaraz po mojej poniedziałkowej wypowiedzi, proszącej o sygnały, które szkoły powinny się zmienić, stosownie do potrzeb dzieci i rodziców, otrzymałam dwa listy wskazujące konkretne przykłady z dużych miast. W piątek jeszcze przeczytałam w Dzienniku Bałtyckim (dodatek Trójmiasto), jak pracują nad tym właśnie w Trójmieście. Z relacji dziennikarki wynika, że Sopot meldował dobry stan przygotowania szkół już rok temu, w Gdyni w tym roku w wakacje odbywa się szereg remontów poprawiających stan szkół podstawowych pod kątem dzieci (również tych starszych), zaś w Gdańsku (gdzie jest najwięcej szkół) także się coś działo i dzieje na ten temat, ale pewnie jeszcze niektóre działania trzeba będzie planować też za rok.

Sześciolatki zmobilizowały samorządy do poprawiania stanu bazy oświatowej, która przecież przyjazna i kolorowa powinna być także pod kątem dzieci trochę starszych. Z pewnością nie uda się wymienić wszystkich mebli w całym kraju na nowe (co postuluje jedna z moich korespondentek). Jednak szkolne miejsca zabaw, wyposażone z programu Radosna szkoła, ma już ponad 80% szkół. Szkoła w Nasutowie, którą odwiedziłam niedawno, również ma takie miejsce (jest ono na pierwszym zdjęciu), zaś meble ma, i starsze, i nowsze. Jednak robi wrażenie miejsca przyjaznego, trochę domowego. Pewnie łatwiej o taką domową atmosferę w małej wiejskiej szkole. Mniejszym samorządom, z reguły mającym jedynie kilka szkół (Sopot to także małe miasto, jeśli chodzi o liczbę szkół i dzieci), łatwiej jest wszystko zaplanować i także słuchać całkiem bezpośrednio głosów rodziców.

To początkowe i końcowe fragmenty z tych dwóch listów, o których piszę i za które bardzo dziękuję – opisane są w nich problemy konkretnych, wielkomiejskich, znanych autorkom szkół:

Witam Panią serdecznie, słuchałam dziś Panią minister na konferencji z wielką uwagą i zaangażowaniem, gdyż sama jestem matką dziecka 6-letniego i zgodnie z sugestią Pani podaję informację o szkole, która pomimo ustawicznych modernizacji nie ma pieniędzy na jak to mówi Pani kolorową, radosną szkołę. (…) Sam pomysł uważam za trafny, gdyż wszystkie dzieci powinny mieć równe szanse, ale pod warunkiem, że szkoły są do tego przygotowane - wszystkie szkoły.

Szanowna Pani, myślę, że wiele osób już do Pani napisało. Mieszkam w dużym mieście, ale także obawiam się wejścia mojej bardzo wrażliwej córki do szkoły w wieku 6 lat. (…) Życzę więcej empatii i powodzenia we wprowadzaniu reformy.

Wydaje się, że szczególnie sytuację w dużych miastach musimy monitorować bardzo uważnie. Tam często szkoła wydaje się dzieciom i rodzicom wielka, daleka i anonimowa. I nawet jeśli się zmienia, zyskuje lepsze wyposażenie i przyjazną atmosferę, trudniej z tą informacją dotrzeć do rodziców, przekonać ich do zaufania nauczycielom, ich kompetencjom. To od kompetencji nauczycieli przede wszystkim zależy, czy nasze dzieci będą się w szkołach dobrze czuły, czy zyskają odpowiednią opiekę (bez dobrych nauczycieli najlepsze meble nie pomogą!).

Cieszę się z jednego, że nawet moje dwie korespondentki z wielkich miast, skarżące się na stan bazy konkretnych szkół, piszą w swoich listach o dobrych nauczycielach w tych szkołach, podchodzących do swojej pracy z zaangażowaniem. Postaram się dopilnować, żeby w tych konkretnych wymienionych w ich listach szkołach, przynajmniej do 1 września 2012 roku, warunki pracy się poprawiły.

I jeszcze na zakończenie list – uczniowski głos o tym, że są uczniowie, którzy lubią szkołę i chętnie spędzaliby w niej czas również w wakacje, bo to dla nich najciekawszy sposób spędzania czasu.

Chciałabym, żeby w całej Polsce powstała wakacyjna szkoła, wiem, że może być to pomysł dziwny, bo jak wiadomo, dzieci nienawidzą szkół, jednak czuję, że nie jestem na 100% jedyną taką osobą, która lubi szkołę, może przecież być ich więcej. Chcę, aby Pani może przemyślała tą propozycję. Ja niestety nie mam pieniędzy, żeby sobie pojechać na wakacje, a mi się niestety w wakacje nudzi, a szkoła byłaby najlepszym moim pomysłem.

Wiele samorządów organizuje akcje typu półkolonie czy lato w mieście. Ten list wskazuje, że warto upowszechniać te praktyki. Przed wakacjami chociaż pokazujmy w szkołach, gdzie jest najbliższa biblioteka publiczna i co ma do zaproponowania ciekawego dla naszych uczniów (gdy jako dziecko spędzałam wakacje w domu bardzo dużo czytałam). Proponujmy coś dzieciom niewyjeżdżającym na wakacje. Wielu dzieciom w domu jest nudniej niż w szkole…

Zachecam Redaktora Łukasza Warzechę do czytania

2011-07-06T22:46:00.006+02:00

Czytając artykuł „Maturalna klęska, czyli nadchodzą kulturowi troglodyci” opublikowany w „Fakcie” 6 lipca 2011 r. doceniam troskę redaktora Łukasza Warzechy o poziom edukacji w Polsce i system kształcenia. Warto jednak, troszcząc się o jakość edukacji opierać swoje opinie na faktach i wiedzy o tym, co naprawdę się zmienia w systemie edukacji, a co nie. Jego śmiało wygłaszane opinie mają źródło jedynie w pogłoskach i wyssanych z palca teoriach rozpowszechnianych przez opozycję polityczną. Szkoda, że Redaktor Warzecha nie zadał sobie trudu, by przygotowując tekst zweryfikować posiadaną wiedzę.

W jednym tylko tekście popisał się kilkoma wpadkami. Napisał m.in., że na maturze „skasowano” łacinę. Spieszę poinformować czytelników tekstu Pana Warzechy, że łacina na maturze była i jest. Ja nie wprowadziłam żadnych zmian, które dotyczyłyby matury z tego przedmiotu. Nie tak trudno jest to sprawdzić.

Dalej autor wysuwa też śmiałą opinię, że ostatnio „skasowano praktycznie naukę historii powszechnej, a w szczególności historii Polski w liceum”. Tymczasem tegoroczni maturzyści są uczeni według podstawy programowej historii obowiązującej od 12 lat bez zmian, owocującej właśnie rażącą nieznajomością przez maturzystów najnowszej historii Polski. Nowa podstawa programowa, która zacznie wchodzić do liceów i techników od 2012 roku, przywraca godne miejsce nauczania wiedzy historycznej w szkołach ponadgimnazjalnych. Zachęcam do jej przeczytania Redaktora Warzechę i jestem pewna, że dzięki wprowadzanym zmianom od 2015 roku podwoi się liczba maturzystów zdających historię. Teraz, o czym Pan Warzecha zapewne nie wie, efektem uczenia historii „po staremu” jest odwracanie się uczniów od tego przedmiotu w sposób wręcz lawinowy. Liczba zdających maturę z historii wyniosła w tym roku zaledwie 26 tysięcy. To aż 41 tysięcy mniej niż 6 lat temu!!! Czy tego trendu warto bronić? Polecam głęboką refleksję.

Cieszę się, że - zapewne nieświadomie - Pan Warzecha chwali wprowadzone przeze mnie zmiany w edukacji, szczególnie założenia nowej podstawy programowej. Pisze, że obecnie wiedza uczniów przystępujących do matury to „klęska”. Tak, to jest klęska moich poprzedników. To klęska tych, którzy nie przywrócili wcześniej matematyki na maturę i nie zmieniali systemu nauczania. To klęska tych, którzy tylko narzekali, wprowadzali „amnestię maturalną”, bo brak im było wystarczającej wiedzy o edukacji, żeby wprowadzić zmiany, które poprawiłyby jakość edukacji. Miałam jednak wystarczająco dużo wiedzy i determinacji, aby wprowadzić nową, przygotowaną przez dziesiątki apolitycznych ekspertów, podstawę programową. A za jej efekty proszę mnie rozliczać po maturze 2015 roku. Wtedy to do matury przystąpią uczniowie, którzy opanują tę nową podstawę programową. Bo w liceach i technikach zacznie ona obowiązywać dopiero za rok. Szybciej się nie da. W edukacji pracuje się długo na dobre efekty, a zmiany można wprowadzać tylko w sposób stopniowy, przemyślany i odpowiedzialny.

Redaktor Warzecha pisze, że „podobno” większość z porażek maturalnych to kwestia matematyki. Nie musiały przypuszczać, gdyby sprawdził w Internecie wyniki matur z poszczególnych przedmiotów. Każdy dziennikarz ma prawo do krytyki działań polityków, ma prawo do własnego zdania, ma prawo wygłaszać własne opinie. Taka jest rola mediów i ja ją szanuję, w szczególności, jeśli krytyce podlegają moje decyzje. Ale od odpowiedzialnie podchodzącego do wykonywania swojego zawodu dziennikarza oczekuję rzetelnego podejścia do zbierania informacji i przygotowywania komentarzy. Nie ma prawa do pisania nieprawdy, niezależnie czy jest ona wynikiem lenistwa przy pisaniu tekstu, czy jest, co gorsza, świadomym manipulowaniem opinią publiczną.

Zapraszam na Twittera

2011-07-03T08:48:00.002+02:00

Od pewnego czasu zaczęłam być obecna na Twitterze. Bardzo spodobał mi się ten nowoczesny i jednocześnie dyscyplinujący sposób komunikacji (wpis nie może być dłuższy niż 140 znaków). Również na stronie z blogiem pojawiają się moje twitterowe wpisy. Można je śledzić bezpośrednio poprzez adres katarzynahall.pl. Tam warto wejść jeszcze na zakładkę pokazującą, czyje wpisy zaczęłam śledzić (zresztą zmieniam stale coś na tej liście). Chyba najbardziej sobie zaczęłam cenić dobrze i na bieżąco prowadzone serwisy @polskathetimes i @gazeta_wyborcza, choć także @dz_baltycki i @mmtrojmiasto (to cenne dla mnie wieści lokalne!). Jeśli nawet akurat nie mam dostępu do papierowych gazet czy telewizji, dzięki Twitterowi w komórce już mam na bieżąco przejrzaną prasę (wszystko samo stale przychodzi), także wiem o czym informuje na przykład rzecznik rządu czy parę innych osób, a czasem nawet od razu jestem w stanie coś polecić czy skomentować. Zachęcam do aktywności na Twitterze. Nawet niekoniecznie samemu coś pisząc (są i tacy, którzy nic nie wpisują ale śledzą wiele wpisów), można w tym uczestniczyć. To trochę jak zaprenumerowanie prasy, radia czy telewizji oraz opinii pojedynczych osób. Ale na Twitterze robimy to całkiem za darmo i odbieramy bez wysiłku (oczywiście musimy mieć opłacony dostęp do Internetu!). Polecam!

Szkoła jakich wiele

2011-06-26T05:22:00.009+02:00

Uczestniczyłam w uroczystościach jubileuszowych 50-lecia kapłaństwa Ojca Ludwika Wiśniewskiego. Najpierw było nadanie honorowego obywatelstwa Miasta Gdańska, potem uroczysta msza z wieloma przemówieniami na koniec (w tym mojego męża) w Lublinie, a następnie kilkudniowe spotkanie przyjaciół w Nasutowie. Ojciec powiedział mi – jesteś w Nasutowie, odwiedź tutejszą szkołę. Niech wiedzą, że tu jesteś. Posłuchałam. I było to bardzo ciekawe spotkanie.

Mała kameralna, wiejska szkoła z około 150-letnią historią ma przyjazny klimat. Sale dla małych dzieci z kolorowymi stolikami, zabawkami i klockami z Radosnej Szkoły. Ściany udekorowane kolorowymi pracami uczniów dotyczącymi rozpoczynających się wakacji, a także opisem historii szkoły i pracami na temat patrona – prymasa Wyszyńskiego.

Pani dyrektor z pasją pokazuje nadzwyczaj bogatą stronę internetową szkoły, notującą tysiące wejść – okazuje się, że oglądane są tam zdjęcia z wielu wydarzeń szkolnych i szkolne ogłoszenia, i wieś bardzo sprawnie używa Internetu. Z równą pasją opowiada o historii szkoły i demonstruje przedwojenną dokumentację jej pracy.

Na zewnątrz boisko i plac zabaw. Namawiam na jego modernizację w ramach programu Radosna Szkoła, bo modernizacje także można z niego finansować. Okazuje się, że na wkład gminy w placyk pani dyrektor jeszcze trochę poczeka, bo gmina zaangażowała się w dużą oświatową inwestycję – buduje przedszkole. Rzeczywiście szkoła jest bardzo mała – akurat ma dość miejsca na jeden ciąg klas, natomiast dodatkowych oddziałów przedszkolnych już nie dałoby się zmieścić. Cóż, najpierw przedszkole, potem modernizacja placyku. W gminie ustalono taką kolejność priorytetów.

Bardzo ciekawe okazały się historyczne wpisy w starej dokumentacji. Rozporządzenia kierownika szkoły z lat dwudziestych poruszają wiele tematów. Moją uwagę zwróciły wpisy dotyczące konieczności realizacji zaleceń inspektora szkolnego (przed wojną szkoły kontrolowali inspektorzy). Na przykład jeden z wpisów mówi o tym, że na kolejnych przerwach dzieci z poszczególnych, wymienionych w rozporządzeniu, klas będą uczyć się mycia, gdyż inspektor stwierdził, że dzieci mają brudne ręce i twarze…

Interesująca jest również zawartość protokołów rady rodziców (także lata dwudzieste). Na jednym ze spotkań rodzice dyskutowali o tym, jak dobrze gospodarować i uprawiać ziemię i zgłosili postulat zorganizowania im w okresie zimowym kursów na ten temat. Wzruszyła mnie ta ówczesna świadomość potrzeby edukacji ustawicznej. Pani dyrektor mówi, że niestety obecnie jej starania, żeby zorganizować jakieś szkolenia dla rodziców napotykają na brak chętnych. Spotkałam tam jednak kilkoro dzieci z rodzicami, którzy pomimo wakacji chcieli bardzo mi tę szkołę pokazać, po prostu dlatego, że ją cenią i lubią.

Odbyła się moja zupełnie nieplanowana, całkiem prywatna wizyta w wiejskiej szkole jakich wiele, o której wcześniej nic nie wiedziałam. Okazało się, że jest to szkoła o około stu uczniach, z kadrą z sercem do dzieci i rodziców, w gminie która inwestuje w nowe miejsca dla przedszkolaków, z panią dyrektor, która jest za pan brat i ze szczegółami historii szkoły i z nowymi technologiami. Na pamiątkę wizyty otrzymałam oprawiony rysunek dziecka i konfitury zrobione przez panią dyrektor. Przekonałam się po raz kolejny, bardzo konkretnie, że istnieją uczniowie, rodzice i nauczyciele, którzy lubią szkołę i dobrze się w niej czują. Ojcze Ludwiku, dzięki za ten pomysł.

A wyżej kilka zdjęć, które tam zrobiłam.

Szklanka do połowy pusta czy do połowy pełna?

2011-06-22T20:36:00.004+02:00

Cieszę się z tego, że nie 30% – tak jak 5 lat temu – ale 54% uczniów czuje, że naprawdę rozwija się w szkole (mówią o tym badania CBOS wykonane na zamówienie programu Szkoła bez przemocy). Cieszę się także z tego, że nie 49% – jak dwa lata temu – ale 58% rodziców na wsi uważa, że szkoły już są przygotowane na przyjęcie sześciolatków (również wynika to z badań CBOS), zaś w mieście to przekonanie urosło z 30% do 42%. Oczywiście lepiej by było, żeby te wskaźniki były bliskie 100%. Tak samo zresztą jak wskaźnik upowszechnienia edukacji przedszkolnej, daleki jeszcze od 100%, ale w ostatnich czterech latach podwojony na obszarach wiejskich.

Praca nad tym, aby polska edukacja zmieniała się na ciekawą i atrakcyjną dla uczniów jest żmudna, to proces, który pewnie nigdy się nie kończy, ale mam przekonanie, że do 2015 roku efekty tej pracy będą widoczne w zdecydowanej większości polskich szkół.

Rzecznik MEN przygotował informację o tym, jakie postępy zrobiliśmy w ostatnich latach. Trudno mi zrozumieć ironię pani redaktor Gazety Wyborczej zaskoczonej tymi danymi. Jestem przeciw temu, żeby myśleć o szkole jako o miejscu opresji i uważać za oczywiste, że lepiej dla dzieci, aby jak najwięcej trzymać je od szkoły z daleka, bo muszą jej nie lubić. Znam dzieci lubiące się uczyć i czujące satysfakcję ze swojego rozwoju oraz dobrze zdawanych egzaminów, a także lubiących swoich uczniów nauczycieli, starających się dostarczać im jak najwięcej bodźców do rozwoju. Badania mówią, że pięć lat temu lekcje interesowały tylko 24% dzieci, a obecnie interesują już (a może dopiero?) 49% spośród nich. Wcześniej lubiło szkołę tylko 34% uczniów, a dziś jest to 54%. Liczę, że za kolejnych pięć lat wzrost osiągniemy przynajmniej podobny.

Dzisiejsze spotkanie z osiągającym świetne wyniki środowiskiem oświatowym i samorządowym powiatu kwidzyńskiego umocniło mnie w przekonaniu, że oświata może być powodem do dumy. Ci, którzy kilkanaście lat temu opracowali tamtejszy system zarządzania edukacją, dziś zbierają efekty tych zmian. Czekali na to wiele lat.

Spotykając się dziś także z nauczycielami i samorządowcami z gminy Trąbki Wielkie, którzy z kolei wyróżniają się doskonałymi warunkami i przyjazną atmosferą dla sześciolatków, powiedziałam, że mamy za sobą dwa lata spośród zaplanowanych sześciu (poczynając od września 2009 roku, kiedy to zaczęliśmy wdrażać zmiany organizacyjne i programowe, zaplanowane aż do roku 2015), czyli 1/3 dystansu jest za nami i cieszy, że w paru obszarach postęp jest już widoczny.

Szkoła dla uczniów ciekawa i atrakcyjna, dobrze przygotowująca do wyzwań współczesności, to ważny cel. Jesteśmy do tego celu w drodze. Dopóki go nie osiągniemy, cały czas będziemy się spierać o to, czy szklanka jest raczej do połowy pusta, czy do połowy pełna. Bardziej pełna niż 4 lata temu – tego jestem pewna!

Zadania były trudniejsze…

2011-06-16T23:00:00.004+02:00

Zainteresował mnie dziś artykuł zatytułowany Wyniki egzaminu gimnazjalnego. Jest gorzej niż w latach ubiegłych.

Cytowane jest tam co prawda ostrzeżenie Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, że „średnich wyników egzaminu gimnazjalnego z 2011 r. nie wolno bezpośrednio porównywać ze średnimi wynikami egzaminu gimnazjalnego z lat poprzednich”, ale i dziennikarzowi, i komentującemu wyniki profesorowi to jak widać nie przeszkadza...

Tymczasem jedno, czego można się dowiedzieć z cytowanych wyników, to fakt, że zadania okazały się trudniejsze dla uczniów niż rok temu. Inne zadania – inne wyniki. Zadania rokrocznie różnią się i po to, żeby skończyła nam królować nauka nudna i schematyczna. Nie można wyprowadzić z tego żadnych wniosków co do lepszego lub gorszego przygotowania uczniów w porównaniu z latami poprzednimi.

Egzamin chyba postawił nieco wyżej, ale i inaczej poziom trudności. Przyglądałam się trochę bardziej szczegółowo wynikom znanych mi samorządów pomorskich i są interesujące niespodzianki. Niektórzy, znani przed kilku laty z nienajlepszych wyników, teraz wyróżnili się. Inni tradycyjnie przodujący (być może dobrze przygotowujący do wcześniejszych, na ogół, w większości dość typowych zadań) trochę spadli w klasyfikacji. Pewnie warto przyjrzeć się gdzie są tak naprawdę źródła sukcesu tych obecnie najlepszych.

Warto tu jeszcze zauważyć, że to już ostatni egzamin organizowany i oceniany „po staremu”. Dobrze, że postawił nieco wyżej poprzeczkę. Za rok będziemy przyglądać się efektom kształcenia w gimnazjum zgodnie z nową podstawą programową. Mam nadzieję, że nauczyciele i uczniowie znają dobrze informator opublikowany przez CKE już rok temu, pokazujący przykładowe zadania i pytania. I oczekiwania od absolwentów, i struktura egzaminu się zmienią. Za rok – mam nadzieję – przynajmniej takich porównań nie będzie.

Kongres Polskiej Edukacji - ciąg dalszy

2011-06-10T16:49:00.007+02:00

Już po Kongresie - całkiem spontanicznie i indywidualnie - odzywało się do mnie wielu jego szeregowych uczestników naprawdę zadowolonych z udziału w tym wydarzeniu. Organizatorzy proponują kontynuowanie publicznej debaty o edukacji, w formach internetowych, jak i na kolejnych Kongresach. Komunikat dotyczący Kongresu na stronie MEN chyba trafnie go opisuje. Coraz więcej informacji pokongresowych ma się także pojawiać na stronach kongresowych prowadzonych przez IBE.

Będą zapewne także podtrzymywać tę rozpoczętą debatę publiczną środowiska nauczycielskie, samorządowe i pozarządowe. Chciałoby się powiedzieć: środowiska zainteresowane debatą publiczną o dobrej edukacji łączcie się!

Kongres Polskiej Edukacji

2011-06-05T07:55:00.007+02:00

Zapraszam do oglądania transmisji online z Kongresu Polskiej Edukacji, organizowanego w dniach 5-6 czerwca 2011 roku przez Instytut Badań Edukacyjnych:
http://kongres.ibe.edu.pl/transmisja

Link będzie aktywny od momentu rozpoczęcia Kongresu
- od godz. 13.30, 5 czerwca.

Dyrektor IBE na stronie kongresu napisał:

Widzimy potrzebę podjęcia szerokiej debaty nad wyzwaniami stojącymi przed edukacją w perspektywie najbliższych dwudziestu lat. Debaty, która bierze pod uwagę znaczenie edukacji w strategii rozwoju kraju i opiera się na zbadanych faktach. Mamy zamiar organizować raz na dwa lata duże spotkanie tych wszystkich, którym zależy na dobrym wykształceniu polskiego społeczeństwa.

Pierwszy Kongres dotyczyć będzie przede wszystkim jakości edukacji w szkole, jednocześnie poruszy też wagę uczenia się przez całe życie oraz powiązania edukacji, nastawionej na efekty uczenia się, z rynkiem pracy.

Dowiedziałam się właśnie, że zamiar udziału w Kongresie potwierdziło około 2400 osób. Mamy do czynienia z bezprecedensowym spotkaniem polskiego środowiska edukacyjnego.

Nowe ramówki

2011-05-25T13:51:00.001+02:00

Na stronie MEN pojawił się projekt nowych ramowych planów nauczania, które będą obowiązywać tylko roczniki realizujące nową podstawę programową. Wśród nich najwięcej emocji wzbudza nowa organizacja pracy w szkołach ponadgimnazjalnych. Nauczyciele, na przykład biologii, historii, informatyki, czy innych tradycyjnie nauczanych w szkołach przedmiotów, czytając projekt poszukiwać powinni w nim nie tylko swojego przedmiotu, ale także kilku innych ważnych dla nich informacji.

W liceum liczba godzin, na których ma zostać dokończony rozpoczęty w gimnazjum kurs podstawowy przedmiotów, jest stosunkowo nieduża. Cały kurs – dotychczas realizowany dwukrotnie, ale niestety powierzchownie (najpierw w gimnazjum a potem w liceum), będzie realizowany raz, ale za to w sposób gruntowny. Będą na niego przeznaczone trzy lata gimnazjum i pierwszy rok liceum (lub dwa lata technikum). Autorzy podstawy programowej mieli za zadanie podzielić działy swoich przedmiotów pomiędzy gimnazjum i liceum, dając szansę na realizowanie ich w sposób bardziej pogłębiony niż teraz, w istotnie większej niż obecnie liczbie godzin. Po zakończeniu tego podstawowego kursu biologii, chemii, fizyki, informatyki, historii, wiedzy o społeczeństwie i geografii, uczeń liceum rozpocznie realizowanie od dwóch do czterech przedmiotów w wymiarze rozszerzonym oraz obowiązkowych przedmiotów uzupełniających, które z kolei będą przekazywać mu wiedzę z dziedzin, których nie wybrał jako przedmioty rozszerzone.

W rozszerzonym wymiarze konieczne będzie realizowanie co najmniej jednego z następujących przedmiotów: historia, biologia, chemia, fizyka lub geografia. Oprócz tego przedmioty rozszerzone będzie można wybrać zarówno z tych kontynuowanych od etapów wcześniejszych, jak: język polski, matematyka, języki obce, informatyka, wiedza o społeczeństwie, oraz rozpoczynanych od liceum, w tym historii sztuki, historii muzyki, filozofii, czy języka łacińskiego.

Ci uczniowie, którzy np. wybiorą rozszerzoną historię, będą mieli znacznie większą niż obecnie dawkę tego przedmiotu oraz realizować będą obowiązkowo przedmiot uzupełniający przyroda, na którym będą mieli okazję rozwijać jeszcze swój kontakt z interesującymi zagadnieniami z nauk przyrodniczych. Warto podkreślić, że kwalifikacje nauczycieli wszystkich przedmiotów przyrodniczych będą uznane za odpowiednie także do nauczania przyrody. Ci natomiast, którzy nie wybiorą rozszerzonej historii będą mieli obowiązek realizowania przedmiotu uzupełniającego historia i społeczeństwo, który będzie przekazywał im wiedzę historyczną w sposób dla nich ciekawy i atrakcyjny, w oparciu o interesujące ich tematy i zagadnienia, wybrane przez nauczyciela.

Wśród przedmiotów uzupełniających mogą być proponowane dodatkowo: ekonomia w praktyce, różne zajęcia artystyczne, ale także inne zajęcia autorstwa szkoły, wykraczające poza podstawę programową. Szkoły już dziś proponują takie zajęcia i możliwe jest również nawiązanie do już realizowanych pomysłów. W rozmowach z nauczycielami napotkałam propozycje, aby obok wybranych przedmiotów rozszerzonych proponować uczniom na przykład: podstawy filozofii (mniej niż obejmuje wymiar rozszerzony) elementy zastosowań informatyki (zgodnie z zainteresowaniami uczniów), prawo w praktyce (promuje je ostatnio minister sprawiedliwości), zajęcia tematyczne prowadzone w języku obcym.

Każdy ze szkolnych pomysłów na zajęcia uzupełniające powinien być realizowany w rozwijający dla uczniów sposób (koniecznie przez przynajmniej 30 godzin). Ważne, że nie tylko uczniowie, ale również nauczyciele mogą tu proponować to, co naprawdę ich interesuje i mają szansę zainteresować uczniów swoimi pasjami. Szkoła dzięki temu będzie bardziej atrakcyjna i rozwijająca dla swoich uczniów. Tygodniowa suma godzin proponowana uczniom pozostanie taka sama jak obecnie, licea muszą tylko przemyśleć, jakie zestawy przedmiotów rozszerzonych (od dwóch do czterech) i uzupełniających (przynajmniej historia i społeczeństwo lub przyroda, ale także inne, dopełniające ofertę szkoły do wymaganej liczby godzin) zaproponują kandydatom do szkoły.

W technikach sytuacja jest prostsza – szkoła obok zrealizowania oferty podstawowej kształcenia ogólnego i kształcenia zawodowego powinna realizować historię i społeczeństwo oraz dwa przedmioty w wymiarze rozszerzonym powiązane z zawodem, w którym kształci szkoła; jednym z nich powinna być matematyka lub język obcy nowożytny, a drugim – biologia, chemia, fizyka lub geografia.

Dzięki nowym rozwiązaniom absolwenci techników zyskają dobre przygotowanie do matury i studiów z dwóch przedmiotów ogólnokształcących, którego dotychczas nie mieli (dopełniać je będzie bardziej nowoczesna oferta kształcenia zawodowego), zaś ci z liceów oprócz tego także różne nowe, dodatkowe, rozwijające możliwości.

Pozostaje rok na przygotowanie się do nowego sposobu organizacji pracy. Szczególnie od nauczyciel liceów wymaga to przemyślenia, jakie profile klas chcą oferować, jakie zaproponują tam przedmioty. Godzin tyle samo, możliwości kształtowania oferty szkoły więcej. Jeśli chcemy wszystkich uczyć elementów prawa, ekonomii czy filozofii, zastosowań informatyki, a może tańca nowoczesnego czy rzeźbiarstwa, możemy to robić. Zamiast tego możemy również proponować więcej niż dwa przedmioty w wymiarze rozszerzonym. Wszystko zależy od tego, jakie pomysły i możliwości mają nauczyciele szkoły i czego potrzebują i oczekują potencjalni kandydaci na uczniów.

Nowoczesne kształcenie zawodowe i ustawiczne – o zmianach w ustawie o systemie oświaty odcinek 3

2011-05-08T05:58:00.008+02:00

…do tej pory nigdzie nie znalazłam informacji na temat zmian w kształceniu zawodowym – czy nauczyciele i dyrektorzy techników i zasadniczych szkół zawodowych mogą otrzymać informacje, jakie konkretne zmiany są zaplanowane dla ich szkół? No i kolejny problem – egzaminy zawodowe, czy można coś z tym w końcu zrobić? Obecny kształt egzaminu zawodowego nie sprawdza umiejętności przydatnych w wykonywaniu zawodu…

Zmiany w kształceniu zawodowym i ustawicznym zapowiadane i konsultowane podczas konferencji wojewódzkich odbywających się w zeszłym roku będą wprowadzane stopniowo, od września 2012 roku, na podstawie zmiany ustawy o systemie oświaty. Projekt zmieniający ją między innymi w tym zakresie ma trafić do prac sejmowych w maju. Co konkretnie w obszarze kształcenia zawodowego ma się zmienić?

Będzie jedna podstawa programowa kształcenia w zawodach, dająca taki sam fundament kształceniu zawodowemu, jaki kształceniu ogólnemu dała zmieniona podstawa programowa kształcenia ogólnego. Szkoły i placówki prowadzące kształcenie zawodowe i ustawiczne będą mogły być grupowane w centra kształcenia zawodowego i ustawicznego. Kształcenie zawodowe będzie mogło być prowadzone w zasadniczej szkole zawodowej, technikum oraz szkole policealnej, a także na kwalifikacyjnych kursach zawodowych organizowanych przez szkoły, placówki i wymienione centra.

W procesie kształcenia zawodowego ważne będzie integrowanie i korelowanie kształcenia ogólnego i zawodowego, w tym doskonalenie kompetencji kluczowych nabytych w procesie kształcenia ogólnego, z uwzględnieniem niższych etapów edukacyjnych. Elastycznemu reagowaniu systemu kształcenia zawodowego na potrzeby rynku pracy, jego otwartości na uczenie się przez całe życie oraz mobilności edukacyjnej i zawodowej absolwentów mają służyć kwalifikacje wyodrębnione w poszczególnych zawodach, objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego. Umiejętności i wiadomości, które uczący się ma zdobywać w procesie kształcenia zawodowego opisane będą, zgodnie z ideą europejskich ram kwalifikacji, w języku efektów kształcenia. Obejmą one:
- efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, w tym kompetencje personalne i społeczne;
- efekty kształcenia wspólne dla zawodów z danego obszaru zawodowego;
- efekty kształcenia właściwe dla danego zawodu opisane w kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie lub w poszczególnych kwalifikacjach, jeżeli wyodrębniona została w zawodzie więcej niż jedna kwalifikacja.

System egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe będzie umożliwiał oddzielne potwierdzanie każdej wyodrębnionej w zawodzie kwalifikacji.

Kształcenie zawodowe w zawodach ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego będzie prowadzone w oparciu o podstawę programową kształcenia w zawodach. Zawody „szkolne” pogrupowano, pod względem wspólnych lub zbliżonych kwalifikacji zawodowych wymaganych do realizacji zadań zawodowych, w 8 obszarach zawodowych.

Szkoła w swoim programie kształcenia w danym zawodzie ma uwzględniać opisane w podstawie programowej kształcenia w zawodach:
1. cele i zadania kształcenia zawodowego;
2. efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;
3. efekty kształcenia wspólne dla zawodów z danego obszaru zawodowego;
4. cele kształcenia w zawodzie;
5. określone warunki realizacji kształcenia w danym zawodzie;
6. efekty kształcenia właściwe dla każdej wyodrębnionej w danym zawodzie kwalifikacji.

Organizator kwalifikacyjnego kursu zawodowego w programie nauczania kwalifikacji wyodrębnionej w danym zawodzie ma uwzględniać:
1. cele i zadania kształcenia zawodowego;
2. efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów;
3. efekty kształcenia wspólne dla zawodów z danego obszaru zawodowego;
4. określone warunki realizacji kształcenia w danym zawodzie;
5. efekty kształcenia właściwe dla danej kwalifikacji.

Z punktu widzenia pogłębiania więzi szkół z przyszłymi pracodawcami uczniów, warto również zwrócić uwagę na możliwość przekazywania szkół organizacjom pracodawców – w trybie konkursowym, na zlecenie realizowania zadania publicznego. Przykłady szkół zawodowych prowadzonych przez organizacje pracodawców pokazują, że miejsca takie wyróżniają się nowoczesnością i atrakcyjnymi ofertami pracy dla absolwentów. Pracodawcy podejmują się bowiem prowadzenia szkoły tylko wtedy, gdy umieją sprawić, aby kształciła ona dokładnie zgodnie z ich potrzebami.

Na mapie placówek systemu oświaty pojawią się jeszcze centra informacji edukacyjno-zawodowej (CIEZ), prowadzone przez samorząd województwa, które będą miały wśród swoich zadań między innymi:
- zbieranie i udostępnianie szczegółowych informacji dotyczących oferty kształcenia zawodowego i ustawicznego,
- przygotowywanie analiz i przekazywanie jednostkom samorządu terytorialnego informacji w zakresie aktualnych potrzeb rozwoju sieci szkół kształcenia zawodowego, ustawicznego,
- współpracowanie z organizacjami pracodawców,
- monitorowanie regionalnych działań na obszarze województwa związanych z wdrażaniem edukacyjnych projektów europejskich o zasięgu krajowym i regionalnym.

Potrzeby zmian w sieci kształcenia zawodowego zgodne z wymaganiami lokalnego rynku pracy są z pewnością lepiej widoczne z poziomu województwa niż powiatu. Na poziomie województwa są też instrumenty, takie jak możliwość wspierania z funduszy europejskich rozwoju bazy i kierunków kształcenia zawodowego szczególnie istotnych dla województwa. Nowa placówka (CIEZ) ma pomóc samorządowi województwa lepiej widzieć słabe i mocne strony oferty edukacyjnej regionu oraz planować wzmacnianie tych słabych stron zgodnie z potrzebami.

Barwy biało-czerwone

2011-05-05T10:05:00.005+02:00

Dziękuję wszystkim nauczycielom i wychowawcom oraz przedstawicielom organizacji pozarządowych, którzy z okazji świąt 2 i 3 maja włączyli się aktywnie w promocję naszych barw narodowych. Osobiście dziękowałam harcerzom, którzy podczas centralnych uroczystości 3 maja rozdawali ich uczestnikom biało-czerwone kotyliony. Jest szereg projektów organizacji pozarządowych, które dumę młodych ludzi z naszych barw narodowych starają się podkreślać i chwała im za to!

Pomóc każdemu dziecku

2011-05-02T04:41:00.004+02:00

Jesteśmy już po debacie o ustawie o systemie informacji oświatowej na forum Sejmu, czeka nas jeszcze debata w Senacie. Mam przekonanie, że ustawa ta da lepszą możliwość egzekwowania tego, aby pomagać dzieciom odpowiednio do ich potrzeb. Jednak w toku debaty nad nią pojawia się szereg ważnych pytań. Szerzej odnosi się do nich w swoim artykule, zamieszczonym na łamach Rzeczpospolitej 29 kwietnia 2011 roku, pani Agnieszka Dudzińska. Warto zwrócić uwagę na ten głos płynący ze środowiska rodziców uczniów niepełnosprawnych, domagających się odpowiedniej pomocy dla swoich dzieci.

Każde dziecko niepełnosprawne powinno otrzymywać odpowiednią do swojej niepełnosprawności pomoc i edukację. Dotychczas otrzymywało ją – miało kontakt z odpowiednimi specjalistami – jedynie wówczas, gdy było zapisane do ośrodka specjalnego lub szkoły specjalnej, czasem jeszcze w klasie integracyjnej. Niestety istotna część dzieci niepełnosprawnych (w wypadku niektórych rodzajów niepełnosprawności jest to nawet większość), chodząc do szkół masowych, jest dostępu do specjalistów pozbawiona. Wprowadzamy obowiązek przygotowania i realizowania dla każdego dziecka niepełnosprawnego programu edukacyjno-terapeutycznego. Spowoduje to konieczność, bądź zatrudnienia w szkole masowej odpowiednich specjalistów, którzy zajmą się danym dzieckiem (na przykład zostanie tam utworzony oddział integracyjny lub specjalny – jeśli takich dzieci znajdzie się więcej), bądź też skierowania dziecka tam, gdzie już specjaliści są zatrudnieni.

Na każde dziecko niepełnosprawne organ prowadzący szkołę otrzymuje kilkakrotnie więcej pieniędzy niż na dzieci pozostałe. Wysokość tak zwanej „wagi subwencyjnej” jest zależna od rodzaju niepełnosprawności dziecka. Jednak w wypadku wielu dzieci pieniądze są pobierane, a pomoc niezorganizowana. Zmodernizowany system informacji oświatowej da nam możliwość sprawdzić, czy dziecko otrzymuje odpowiednią pomoc. Szkoła będzie miała obowiązek tam zaznaczyć, że rodzic dostarczył do niej orzeczenie dziecka, i także – czy udzielana jest mu odpowiednia pomoc. Dotychczas przy liczeniu, ilu uczniów z jakim rodzajem niepełnosprawności jest w konkretnych szkołach czy ośrodkach, zdarzały się błędy. Także nie mamy pewności, czy dotychczasowy system precyzyjnie pokazuje liczbę uczniów nie otrzymujących należnej pomocy. Pieniądze są przeznaczane i pomoc powinna być udzielana – wreszcie będzie możliwość mieć pewność, czy jest tak jak powinno. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że dostęp do danych osobowych konkretnego ucznia będą mieli tylko ci, którzy go mają i obecnie (w szkole nie uczymy anonimowo!), pozostali będą mogli korzystać jedynie z danych zbiorczych, jednak dzięki ich zbieraniu „po nowemu” wielokroć bardziej aktualnych i rzetelnych.

Dodatkowo pojawiły się w dyskusji głosy, że w ogóle korzystanie z pomocy psychologa czy pedagoga jest czymś wstydliwym, „stygmatyzującym” i na pewno ewentualna informacja, że dziecko było poddane badaniu psychologiczno-pedagogicznemu kompromituje. Po pierwsze informacja, dlaczego rodzic z dzieckiem korzystał z porady psychologa trafi do szkoły wtedy, jeśli rodzic zaniesie tam ewentualne orzeczenie czy opinię dające szkole do pracy z dzieckiem konkretne zalecenia. Jest tak również obecnie, treść orzeczeń czy opinii jest i powinna być tematem profesjonalnej dyskusji wśród pracujących z uczniem nauczycieli, i chyba jedynie stamtąd grozi najmocniej ewentualne późniejsze plotkarskie jej upublicznienie (choć tego robić ani nie wolno, ani nie wypada), natomiast nie jest ona i nie będzie w systemie informacji oświatowej zamieszczana.

Oprócz tego trzeba zauważyć, że każde dziecko powinno w toku swojej nauki spotykać się z pedagogiem szkolnym, z psychologiem. Jeżeli chcemy mu pomagać, dobrze rozwijać jego zdolności, dobrze na przykład pomóc mu wybrać kierunek dalszego kształcenia, wybrać zawód, to warto, żeby dziecko kontaktowało się z psychologiem czy pedagogiem, który będzie rozpoznawał jego zdolności, będzie mu doradzał drogę dalszego kształcenia. To powinna być normalna i automatyczna sprawa, że z tej pomocy się w szkole korzysta. Pomocy psychologiczno-pedagogicznej każdemu uczniowi trzeba rutynowo udzielać. Dlatego sam fakt skorzystania z porady czy sporządzenia opinii to coś normalnego (nie "stygmatyzującego"!), natomiast treść porad i opinii na pewno ma być tym, co pozostaje pomiędzy udzielającymi porad i pomocy a tymi, którym jest ona udzielana. I dlatego właśnie zawód nauczyciela to powinien być zawód zaufania publicznego, tak jak i zawód lekarza czy adwokata. Pacjent czy uczeń to osoba, której udziela się pomocy stosownie do potrzeb, której sytuacja i problemy muszą być profesjonalnie analizowane i dyskutowane. Indywidualny rozwój naszych dzieci jest i powinien być w rękach profesjonalistów. Musimy od nich tego profesjonalizmu wymagać, wspierać ich w tym, co robią i jednocześnie mieć do nich zaufanie.

Dobrych świątecznych spotkań życzę

2011-04-22T06:24:00.007+02:00

Życząc tu wszystkiego najlepszego chcę przypomnieć swój świąteczny wpis sprzed dwóch lat, w którym są przepisy na moje świąteczne mazurki. W tym roku także już je upiekłam. Rok temu - nietypowo - nie piekłam ich w domu, tylko spędzając święta u swojej najmłodszej wnuczki, którą wtedy odwiedzałam, bardzo niedługo po jej urodzeniu. W te nadchodzące święta odwiedzą mnie rano w niedzielę dwie starsze wnuczki, zaś tę najmłodszą tym razem odwiedza druga babcia, która już odebrała ode mnie przesyłkę z moimi mazurkami.

Trzech synów razem - i moje dwie synowe, i trzy wnuczki - przy świątecznym stole udało mi się ostatnio zgromadzić w Boże Narodzenie. Wielkanoc kolejny raz spędzę z dwoma synami - tym razem z najstarszym i najmłodszym. Najpewniej wszyscy razem będziemy się znowu spotykać dopiero w wakacje. Życzę wszystkim jak najwięcej udanych, dobrych, świątecznych spotkań rodzinnych.

Rok od katastrofy smoleńskiej

2011-04-07T16:32:00.002+02:00

W najbliższą niedzielę minie rok od katastrofy smoleńskiej. To temat, który będzie obecny w dyskusjach wielu Polaków, tak w mediach jak i w domach, w gronie rodziny i znajomych.

W kwietniu 2010 roku pisałam tu o tych, których śmierć odczułam wtedy najbardziej osobiście. Zamierzam uczestniczyć w rocznicowych uroczystościach w Gdańsku, gdyż tam oczekują na wsparcie i obecność przyjaciele, którzy przekazując program gdańskich uroczystości napisali: Bądźmy razem w tym tak trudnym dla nas czasie, na tyle, na ile każdy z nas może.

W zeszłym roku apelowałam do szkół o minutę ciszy i organizowanie w okresie żałoby narodowej spotkań z uczniami poświęconych tej tragedii. Dziękowałam tu potem nauczycielom, którzy stanęli na wysokości zadania i poprowadzili w szkołach różnego rodzaju zajęcia - w sposób odpowiadający lokalnej wrażliwości i tradycji - poświęcone tragedii smoleńskiej. Otrzymałam wtedy wiele sygnałów, jakie to było potrzebne.

Również w najbliższych dniach obchody rocznicowe mogą być kolejną okazją do rozmów z uczniami o samym wydarzeniu i jego znaczeniu dla życia społecznego i politycznego Polski. Stwarzają one szansę omówienia innych wydarzeń historycznych, które zdaniem uczniów wywarły największy wpływ na losy Polski i Polaków. Mogą też stać się podstawą do wyjątkowej lekcji kształtującej u uczniów obywatelskie zaangażowanie lub zwykłą ludzką wrażliwość. Pamiętam lampiony wypuszczone przez młodzież w niebo na placu Kobzdeja rok temu. To również była szczególna lekcja wrażliwości. Takie pomysły i gesty są czasem więcej warte niż słowa. W tym roku też przyjdę na plac Dariusza Kobzdeja popatrzeć na wzlatujące w niebo lampiony.

Skończcie straszyć! (ciąg dalszy…)

2011-04-05T04:29:00.002+02:00

Zamieszczam tu jeden z szeregu listów otrzymywanych przeze mnie ostatnio od nauczycieli-specjalistów. Pokazuje on, że straszenie dalej się odbywa i zatacza coraz szersze kręgi:

Szanowna Pani Minister,
Pracuję jako specjalista (pedagog-terapeuta) w Przedszkolu z oddziałami integracyjnymi. Wraz z moimi przyjaciółmi specjalistami jesteśmy zaniepokojeni, zmartwieni i sfrustrowani działaniami MEN. Należymy do ZNP, który poinformował nas, iż działania MEN zmierzają do usunięcia nauczycieli "nietablicowych" z Karty Nauczyciela. Działania takie mają się odbyć na wakacjach, kiedy to każdy nauczyciel jest na wakacjach. Gruntownie przeczytaliśmy wywiad z Panią na łamach Głosu Nauczycielskiego, w którym informuje Pani, iż specjaliści nadal będą nauczycielami i KN będzie ich obowiązywała, po czym słyszymy taką informację ze strony ZNP. Bardzo nas to niepokoi! Jesteśmy nauczycielami, prowadząc indywidualną terapię wspomagamy dziecko w realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego! Boli nas to, iż MEN chce nas potraktować jak zwykłych pracowników, którym nie należy się status nauczyciela!!!
Odczuwamy realne obawy i nie rozumiemy takich ambiwalentnych działań i nieprawdziwych deklaracji, które jak nas informują Związki są bez pokrycia! Po co te deklaracje w Głosie Nauczycielskim!?! Czy możemy im wierzyć??!!!
Prosimy o odpowiedź!
Specjaliści, pracujący z dziećmi niepełnosprawnymi w przedszkolach integracyjnych!

Właśnie z takich listów do mnie ostatnio nadsyłanych wnoszę, że zaczęło się teraz straszenie odebraniem statusu nauczyciela specjalistom pracującym z dziećmi niepełnosprawnymi. Pisałam już, że nie chcę odebrać statusu nauczyciela nauczycielom pracującym w bibliotekach, świetlicach, pedagogom szkolnym. To samo dotyczy nauczycieli-specjalistów, których ciężką i bardzo potrzebną pracę naprawdę doceniam. W Głosie Nauczycielskim także już dementowałam przypisywane mi zamiary. Nie ma żadnego projektu w tej sprawie! Dlaczego traktują Państwo – moi korespondenci – różne rozsiewane plotki jako wiarygodniejsze niż informacje bezpośrednio ode mnie?

Do tego doszło informowanie, że zmiana dokona się w czasie najbliższych wakacji! Projekt ewentualnych zmian ustawowych w ogóle musiałby się pojawić i do tego już przejść cały proces konsultacji i uzgodnień. Projekty przygotowywane obecnie przez MEN, będące na różnych etapach prac legislacyjnych, to ustawa o systemie informacji oświatowej i ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty, które w ogóle nie zajmują się tym tematem.

Owszem, trwa dyskusja o Karcie Nauczyciela, w trakcie której padają różne pomysły. Ale od dyskusji daleka droga do konkretnych projektów. Planowane są badania dotyczące czasu pracy nauczycieli, inne analizy, ekspertyzy. Ale bez względu na efekty tych analiz, badań i dyskusji, uważam, że wszyscy ci, którzy są obecnie nauczycielami pracującym na różnych stanowiskach w przedszkolach, szkołach i innych placówkach oświatowych powinni zachować swój status! Bardzo ważnym celem jest indywidualne podchodzenie do potrzeb uczniów, a zatem także coraz lepsza opieka oraz lepszy dostęp do specjalistów mogących odpowiednio do potrzeb pomagać dzieciom. Są i będą potrzebni doświadczeni i sprawdzeni pedagodzy. Do tego, zgodnie z ostatnio wchodzącymi w życie rozwiązaniami dotyczącymi pomocy psychologiczno-pedagogicznej, będzie ich potrzebnych coraz więcej.

Co jest najważniejsze?

2011-04-03T09:42:00.007+02:00

Przez ostatnie dwa dni w gronie osób odpowiedzialnych za realizację projektów systemowych mających za zadanie wspierać zmiany w edukacji dyskutowaliśmy o tym, żeby współpraca pomiędzy nimi była jak najlepsza. Przy tym postanowiliśmy sobie odpowiedzieć na pytanie, co w tych zmianach jest dla nas najważniejsze.

Celem naszym jest jak najlepsza jakość edukacji i pomoc każdemu dziecku w jak najpełniejszym rozwinięciu swoich możliwości. W centrum naszej uwagi powinna być szkoła, w której to wszystko się dzieje. Jakość edukacji tworzona jest w szkole, która powinna być szkołą pozytywnego wyboru, atrakcyjną i podążającą za zmianami w świecie, a jednocześnie zapewniającą wszystkim uczniom rozwój na miarę ich potrzeb i możliwości.

I jeszcze: żeby trafiający do edukacji ją kończyli, wybierając miejsca edukacji jak najbardziej odpowiadające ich predyspozycjom, zapewniające dobre przygotowanie do kontynuowania nauki i podejmowania się zadań zawodowych, które zapewnią im radość dalszego rozwoju i realizowania swoich pasji. Zaś prawo oświatowe powinno poszerzać możliwości zarządzających edukacją, tworzenia i proponowania takich rozwiązań organizacyjnych, które będą jak najbardziej pomocne uczniom w rozwoju.

Warto od czasu do czasu spróbować jeszcze raz dobrze uświadomić sobie, jakie cele nam przyświecają – po co, dla kogo to wszystko robimy. Polecam także tym, którzy obecnie zaczynają się zmagać z wdrażaniem „po nowemu” zasad pomocy psychologiczno-pedagogicznej kilka uwag, które ukazały się ostatnio na stronie MEN. Na razie zmiany dotyczą przedszkoli, gimnazjów i edukacji specjalnej, a dopiero za rok także szkół podstawowych i ponadgimnazjalnych. Chodzi tu przede wszystkim o konieczność pogłębionej refleksji nad tym, czego naprawdę potrzebują nasi uczniowie i wychowankowie. Wiele szkół, mających nauczycieli, zapaleńców i entuzjastów dobrej edukacji, to robi od lat. Wówczas sięgajmy do rozwiązań, które już w szkołach są i tylko nazywajmy je „po nowemu”. Zmiana polega przede wszystkim na tym, że docelowo tak ma być wszędzie i wobec każdego ucznia potrzebującego pomocy w rozwoju.

Zachęcam tu również do przyjmowania takich form i sposobów realizacji nowych przepisów, aby wykorzystać i włączyć do podejmowanych działań już istniejące w szkole rozwiązania, a także życzę satysfakcji z efektów pomocy udzielanej uczniom.

Centra rozwoju edukacji – o zmianach w ustawie o systemie oświaty odcinek 2

2011-03-12T05:29:00.003+01:00

Centrum rozwoju edukacji to zgrupowanie razem poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli i bibliotek pedagogicznych. Ma realizować dotychczasowe zadania tych trzech typów placówek i do tego poświęcać swoją uwagę potrzebom konkretnej szkoły – funkcjonować w oparciu o porozumienia o współpracy ze szkołami, kompleksowo wspierać w rozwoju szkoły.

Skąd ta idea? Analizując różne wskaźniki edukacyjne widać, że diagnozowanie potrzeb oraz wspomaganie uczniów i nauczycieli nie jest jednakowo obecne w każdej szkole. Są całe powiaty o dużo słabszych wynikach egzaminacyjnych niż inne, do tego prawie bez zdiagnozowanych dyslektyków, bez żadnych laureatów konkursów przedmiotowych itp. itd. Czy w tych powiatach nie rodzą się zdolne dzieci, nie występuje zjawisko dysleksji? Każde dziecko, bez względu na to gdzie mieszka i chodzi do szkoły, zasługuje na odkrywanie jego talentów, pomoc w przezwyciężaniu trudności. Proponuję poświęcać więcej uwagi przyglądaniu się dzieciom, ich zainteresowaniom i predyspozycjom, przyczynom ich trudności. Tam, gdzie jest z tym kłopot, warto tam w tym kierunku przeszkolić i uwrażliwić nauczycieli. Każda szkoła wymaga takiej pogłębionej diagnozy – co jest jej słabszą stroną, czego nie umiemy dostrzec, z czym sobie poradzić. I dopiero wtedy, po tej diagnozie trzeba „przykroić na miarę” pomoc dzieciom i szkolenia nauczycieli. Tym mają się zajmować centra rozwoju edukacji.

Zorganizowanie kompleksowego wspomagania szkół w rozwoju (pomagania każdej szkole w dokonywaniu pewnego postępu) to ogromne wyzwanie. Chcemy dać to zadanie powiatom, żeby miały obowiązek zapewnić kompleksowe wspomaganie każdej szkole z terenu powiatu, tworząc i prowadząc odpowiednie centrum. Damy na to powiatom w latach 2012-2015 spore środki europejskie, a od roku 2016 chcemy inaczej dzielić przeznaczane na te typy placówek środki subwencyjne, proporcjonalnie do liczby uczniów we wspomaganych przez konkretne centra szkołach.

Dziś sieć placówek wspomagających nie jest proporcjonalnie rozmieszczona. Są miejsca, również całe regiony, o ich gęściejszym występowaniu i powiaty, gdzie niczego nie uświadczysz. Lepiej zaopatrzone są z reguły miasta „starych województw”. Reszta ma gorzej. Na ogół jednak prawie w każdym powiecie jest przynajmniej jedna poradnia psychologiczno-pedagogiczna. I ma być to obowiązkowa składowa takiego powstającego centrum. Trzeba do niej dołączyć nowe funkcje (najlepiej tworząc zespół z przynajmniej jedną placówką doskonalenia lub biblioteką), i przede wszystkim przygotować kadry do realizacji nowych zdań (nie zaniedbując zadań dotychczasowych!).

Marszałkowie województw zadeklarowali ostatnio chęć pomocy i współpracy z samorządami powiatowymi w tym ważnym zadaniu. Do sięgnięcia po środki europejskie placówki „marszałkowskie” będą mogły przystępować w porozumieniu z powiatowymi. Na początek wystarczy współpraca specjalistów z różnych typów placówek oraz namówienie do współpracy określonej grupy szkół. Środki europejskie będą przyznawane na pomoc konkretnym szkołom – także bez szkół się nie da! Praca w projekcie ma nauczyć placówki budowania partnerstw ze szkołami, a szkoły wymagania pomocy dostosowanej do potrzeb.

Teraz przed każdym samorządem powiatowym zadanie ustanowienia lokalnego lidera, który podejmie odpowiednie szkolenie (organizowane w ramach projektu finansowanego z środków europejskich w Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie) i od którego zacznie się budowanie lokalnej sieci współpracy, z której z kolei ma wyrosnąć oferta i działanie w przyszłości centrum rozwoju edukacji na danym terenie.

Zaś tych wszystkich, którzy pracują w placówkach o których mowa wyżej (biblioteki pedagogiczne, placówki doskonalenia, poradnie) i którzy są już dziś straszeni przez przeciwników politycznych nagłym zniknięciem ich zadań i placówek, trzeba zapewnić, że praca i zadania ich placówek, a także sposób finansowania, przez najbliższe lata pozostaną na niezmienionym poziomie. Szkolenia i finansowanie w projekcie mają mieć charakter dodatkowy, wzbogacający ofertę, budujący lokalne współdziałanie, przygotowujący przez trzy lata do nowych zadań, podejmowanych przede wszystkim z myślą o zapewnianiu jak najlepszych warunków do rozwoju dzieciom i młodzieży, które mają w przyszłości uzupełnić i poszerzyć zadania dotychczasowe.

Jakie antidotum na likwidacje szkół? – o zmianach w ustawie o systemie oświaty odcinek 1

2011-02-28T15:56:00.002+01:00

Przygotowywaną obecnie zmianę ustawy o systemie oświaty potocznie czasem nazywamy „pęczkową”. Ma ona bowiem umożliwiać organom prowadzącym jakby „wiązanie w pęczki” prowadzonych szkół i placówek.

Dotychczasowy stan prawny umożliwia tworzenie zespołów szkół i placówek, ale nie pozwala łączyć razem szkół i placówek tego samego typu.

Szkoła „kurcząca się”, o coraz mniejszej liczbie uczniów z powodu malejącej demografii, na ogół ma także do zaoferowania coraz mniej, gdyż robi się coraz droższa, jeśli chodzi o organizację oferty podstawowej, obowiązkowej. Dlatego często oszczędza się na zajęciach dodatkowych, etatach wspomagających, a część zajęć jest powierzana nauczycielom bez odpowiednich kwalifikacji.

W takiej sytuacji samorząd stara się połączyć szkołę z inną. Wówczas następuje formalna likwidacja jednego szyldu szkolnego, zaś uczniowie i nauczyciele muszą zacząć jeździć pod innych adres. Większy i silniejszy organizm szkolny daje możliwość lepszej oferty dydaktycznej i opiekuńczej, ale szkoła przestaje być blisko dzieci i znika pewne centrum aktywności lokalnej.

Wyjściem z sytuacji w określonych warunkach może być utworzenie „pęczka” – grupy szkół. Wtedy kilka szkół będzie razem zarządzanych, ale pozostaną nadal blisko dzieci – będą funkcjonować dalej pod swoimi adresami. Czyli: scalamy zarządzanie, nie scalamy siedzib, powodujemy, ze nauczyciele pracują zgodnie ze swoimi kwalifikacjami i dojeżdżają do dzieci (w ramach jednego etatu mają odpowiednio ułożony plan zajęć na przykład pod trzema adresami), ale uczniowie nie dojeżdżają do szkoły. Grupowanie ma być czymś jakby pośrednim pomiędzy pojedynczymi szkołami a funkcjonującym na ogół w jednej siedzibie zespołem szkół.

Łącząc razem po kilka szkół czy placówek z jednej strony możemy nieco zaoszczędzić na kosztach zarządzania i uczynić je bardziej profesjonalnie zorganizowanym, a z drugiej podejmować się szerszego wachlarza zadań, również tych wspomagających, uzupełniających, dodatkowych.

To rozwiązanie może pomóc bardziej optymalnie zarządzać edukacją w konkretnych trudnych warunkach demograficznych i geograficznych. Chodzi o to, żeby nasi uczniowie byli uczeni przez nauczycieli posiadających odpowiednie kwalifikacje, mieli w szkołach dostęp również do wspierających ich w razie potrzeby psychologów, logopedów, terapeutów i innych specjalistów, żeby także mieli jak najbogatszą ofertę dodatkową nastawioną na rozwój ich zdolności i zainteresowań.

Dlatego nie proponujemy jednak łączyć „wszystkiego ze wszystkim”, tylko łączyć te szkoły i placówki, które mają pewne wspólne zadania, mogą też mieć wspólnych nauczycieli i specjalistów, wspólne elementy bazy czy będącego do dyspozycji wyposażenia, oraz bardziej kompleksowo zadbać o rozwój swoich wychowanków.

Dlatego właśnie edukacja przedszkolna z podstawową (grupy przedszkolno-podstawowe), gimnazjalna z licealną (grupy gimnazjalno-licealne) oraz zawodowa z ustawiczną (centra kształcenia zawodowego i ustawicznego). – pomyślane jako dodatkowa możliwość dla organów prowadzących – czyli wszystko może także funkcjonować pojedynczo lub w zespołach „po staremu” albo też w nowych grupach lub centrach „po nowemu”.

Bibliotekarze szkolni to też nauczyciele – i tak ma zostać

2011-02-21T23:35:00.002+01:00

Znowu coraz częściej docierają do mnie głosy przypisujące ministrowi edukacji pomysły, które mają wywołać niepokój nauczycieli bibliotekarzy. Formułowanie takich insynuacji spowodowało uzasadniony niepokój i obawę o zachowanie statusu zawodowego nauczycieli bibliotekarzy. W moim zamierzeniu nauczyciele bibliotekarze nadal będą posiadali uprawnienia nauczycielskie, które powinny zostać zapisane w nowej ustawie Karta Nauczyciela, nad którą pracuje zespół opiniodawczo-doradczy do spraw statusu zawodowego nauczycieli.

Ten, powołany w marcu 2010 roku, zespół tworzą przedstawiciele samorządów, związków zawodowych, środowisk oświaty niepublicznej, innych partnerów społecznych, środowisk oświatowych i naukowych, a także strony rządowej. Jego powstanie wynikło z konieczności dostosowania rozwiązań w zakresie statusu zawodowego nauczycieli do zmieniającej się rzeczywistości szkolnej i społecznej. Podejmowane działania są również związane z potrzebą wzmocnienia pozycji zawodowej nauczycieli.

O tym, co miałoby się znaleźć w nowym dokumencie, zadecyduje dyskusja członków tego zespołu. To oni, w toku wspólnych działań, wypracują propozycje założeń do zmian prawnych. W związku z tym sugerowanie, że Ministerstwo Edukacji Narodowej próbuje ograniczać uprawnienia nauczycieli bibliotekarzy (czy też którejś innej nauczycielskiej grupy), jest bezpodstawne i uzasadnione jedynie interesem politycznym środowisk, którym na rękę jest sianie niepokoju w środowisku nauczycieli.

Pracujemy nad przygotowaniem projektu ustawy

2011-02-20T13:20:00.001+01:00

Bardzo dużo czasu i energii zabierają mi prace nad ustawą o zmianie ustawy o systemie oświaty, w której to chcemy zawrzeć różne dotychczasowe zapowiedzi – te prawdziwe, bo niestety także medialnie przypisuje się mi zamiary, których wcale nie mam. Dlatego brakuje czasu na cokolwiek innego, niezwiązanego z ustawą.

Liczę, że już niedługo będzie można ten projekt zobaczyć w całości, gdyż w końcu zostanie skierowany do konsultacji społecznych. Jest to dzieło dość skomplikowane i jego przygotowanie idzie trochę wolniej niż bym chciała. Wierzę jednak, że zdążymy się z jego przyjęciem uporać przed wakacjami parlamentarnymi. Jak tylko projekt zostanie skończony, postaram się o jego zawartości trochę więcej tu napisać i objaśnić. Będę zachęcać do zabierania głosu w procesie konsultacji i uzgodnień.

Zmiany są potrzebne

2011-01-22T09:59:00.004+01:00

Dziś kolejny list, który zainspirował mnie do odpowiedzi, którą uznałam, że warto tu zamieścić.

Pani Minister, kiedy przeczytałem o wynikach badań PISA ucieszony pomyślałem: nareszcie jest szansa aby znakomita wiadomość z obszaru edukacji pojawiła się w przestrzeni publicznej. Pani Minister otrzymała wspaniałe narzędzie do przekonywania o sensowności zmian w edukacji podjętych w naszym kraju. Pracuję w szkole od 86 roku i nigdy nie miałem wątpliwości, że reformy były potrzebne. Moje doświadczenia dydaktyczne mówią mi na przykład, że absolwenci gimnazjów są lepiej przygotowani do nauki w szkole średniej niż ich odpowiednicy z dawnej szkoły podstawowej. I nie chodzi tu tylko o przesunięcie wiekowe lecz o dodatkowo zdobywane przez uczniów doświadczenie, właśnie owo gimnazjum, na drodze do szkoły średniej. To czyni ich dojrzalszymi intelektualnie i emocjonalnie. Co nie oznacza, że systemu nie można doskonalić. Zapewne istnienie w systemie edukacji gimnazjów w znacznej części przyczynia się do poprawy widocznej w badaniach PISA. Mam wielką prośbę do Pani: proszę wykorzystać te badania do przekonywania różnych polityków dotychczas sceptycznych wobec zmian podjętych przez ministra Handke do tworzenia wspólnego fundamentu w myśleniu o edukacji. Oby już nigdy nie pojawiały się wśród nich pomysły na przykład powrotu do starej struktury szkolnictwa itd. Niech zajmą się doskonaleniem a nie zbędną rewolucją. Na tym co jest można spokojnie budować.

Dzięki za ten list. Rzeczywiście bardzo się cieszę z tego, że uczestniczymy w badaniach PISA. Zaczęliśmy w nich brać udział dzięki decyzji ministra Handkego, który przygotowując swoje reformy nie miał wtedy możliwości ani korzystania z wyników badań międzynarodowych, ani z wyników egzaminów zewnętrznych. Dziś wprowadzone wtedy badania i egzaminy pozwalają nam śledzić skutki wszelkich reform edukacyjnych.

Po latach od reform rządu Jerzego Buzka wyniki badań PISA pokazują, że dzięki tym zmianom nasi piętnastolatkowie lepiej rozumują. Pisałam już o tym jakiś czas temu. Pokazują ostatnio również, że coraz lepiej polska szkoła radzi sobie z pomocą uczniowi słabemu. Natomiast – również dzięki tym badaniom – widzimy, że nie wykorzystujemy dobrze potencjału naszych najzdolniejszych uczniów. Odsetek tych, którzy osiągają najwyższe wyniki w badaniach PISA jest dużo mniejszy niż w wielu innych krajach (na przykład w Finlandii jest ich około trzy razy więcej). Dlatego właśnie staramy się wprowadzić obowiązek indywidualnego podchodzenia w szkołach do potrzeb uczniów. Bo praca „równym frontem” to dla tych najzdolniejszych często zdecydowanie za mało. W ten sposób niestety pewnie marnujemy potencjał wielu zdolnych młodych ludzi, którzy na swoje drodze edukacyjnej i później w swoim życiu mogliby osiągnąć więcej, zarówno dla swojej własnej satysfakcji i szczęścia, ale także dla sukcesów oraz konkurencyjności naszego kraju.

Nową podstawę programową także przygotowywaliśmy, kierując się tym, jak pomóc naszym uczniom poprawić to, co jest ich słabszą stroną właśnie we wszelkich dostępnych wynikach badań, wynikach egzaminów. To dane z PISA pokazały nam, że trzeba uczyć mniej powierzchownie, w sposób bardziej pogłębiony, gruntowny, bardziej złożonych umiejętności, że warto trochę inaczej, rozłożyć materiał nauczania pomiędzy gimnazjum i szkołami ponadgimnazjalnymi. Staraliśmy się z informacji od naszych ekspertów od PISA oraz z analizy wyników uzyskiwanych przy pomocy naszego systemu egzaminacyjnego jak najlepiej skorzystać. Czy zmiana podstawy programowej przyniesie kolejny postęp, i czy w szczególności podniesiemy również wyniki naszych licealistów, poprawimy poziom ich przygotowania do studiowania, okaże się zapewne za kolejnych dziesięć lat. Wtedy powinien przyjść czas na ponowną zmianę podstawy programowej.

Nasze dzieci muszą być uczone w sposób jak najbardziej nowoczesny, również o tym wszystkim co się zdarzyło, co odkryto i napisano w ostatnich dziesięciu latach. Choćby dlatego co pewien czas wszędzie modernizuje się wymagania programowe. Wierzę, że nasz system egzaminacyjny i badania PISA pomogą nam modernizować je w przyszłości po raz kolejny z pożytkiem dla naszych uczniów.

Upowszechnianie kolejnych wyników badań PISA odbywa się pod kierunkiem OECD. Ta organizacja 10 lutego tego roku organizuje w Polsce dużą międzynarodową konferencję, która pokaże nam nasze wyniki w szerszym kontekście. Zachęcam do śledzenia jej rezultatów. Być może znowu wtedy media zechcą coś więcej pozytywnie o zmianach w naszej edukacji napisać.

Nietablicowi i ich niepokoje

2011-01-15T12:49:00.002+01:00

Ostatnio otrzymuję szczególnie poruszające listy od nauczycieli przedszkoli, świetlic, bibliotekarzy.

Bardzo mi przykro, że są tacy, który wykorzystując ludzką wrażliwość ciągle straszą. Już jakiś czas temu pisałam tu: skończcie straszyć. Ani status nauczyciela, ani gwarantowana prawem minimalna wysokość wynagrodzenia, ani uzyskany awans zawodowy nie są zagrożone w wypadku żadnego z nauczycieli. Również nauczycieli-bibliotekarzy, nauczycieli świetlic, przedszkoli, pedagogów, psychologów, zatrudnionych w szkołach, poradniach i innych placówkach oświatowych. Oczywiste jest, że inaczej niż w wypadku nauczycieli realizujących w szkołach obowiązkowe zajęcia edukacyjne (czasami potocznie nazywanych „tablicowymi”), jest i powinien być uregulowany ich czas pracy. Jeśli dziennikarze, działacze związkowi, samorządowcy, czy ktokolwiek inny przypisuje mi, że chcę zabrać status nauczyciela lub należny szczebel awansu czy wynagrodzenie, którejś z tych wymienionych wyżej grup nauczycieli, po prosu wprowadza w błąd tych którzy z pewnością na to straszenie wcale nie zasługują. Jeśli robi to ze świadomym celem politycznym czy wyborczym, trzeba mu powiedzieć, że kłamie. Proszę skończyć z przypisywaniem mi intencji, których nie mam.

Jest jednak inny temat, który może być realnym powodem niepokoju różnych środowisk oświatowych i który jest na ogół jedyną prawdziwą przyczyną redukowania zatrudnienia czy wręcz likwidowania różnych placówek oświatowych. Dzieci i młodzieży mamy w naszym kraju coraz mniej. Stąd znowu coraz więcej informacji o zamiarach likwidacji placówek oświatowych.

Zagwarantowane są środki w tegorocznym budżecie na kolejne podwyżki od września dla wszystkich nauczycieli (również „nietablicowych”!), jednak z powodu malejącej demografii pewnie po prostu znowu trochę mniej nauczycieli będzie miało pracę. Wiadomo już, że przynajmniej przez najbliższych 10 lat tej pracy będzie coraz mniej. Tam, gdzie jest istotnie mniej dzieci, tam też jest mniej pieniędzy na edukację (choć proporcjonalnie więcej dajemy na podwyżki). Środki na edukację są i będą dzielone proporcjonalnie do liczby uczniów. Na finansowanie szkół bez uczniów pieniędzy nie będzie.

Pracuję teraz bardzo intensywnie nad tym, jak umożliwić przetrwanie tej katastrofy demograficznej jak największej liczbie szkół, aby one były jednak jak najbliżej uczniów, jak pomóc samorządom dobrze realizować zadania oświatowe i osiągać jak najlepsze efekty edukacyjne w tych coraz trudniejszych warunkach. Z pożytkiem dla uczniów i z satysfakcją dla ich rodziców oraz nauczycieli. To konkretne wyzwanie.

Dzięki za listy

2011-01-03T19:16:00.004+01:00

Ostatni weekend okazał się rekordowy, jeśli chodzi o liczbę listów otrzymanych przeze mnie za pośrednictwem bloga. Od Sylwestra do wczoraj nadeszło ponad 20 listów. Większość z nich jest dość obszerna i interesująca. Mam w zwyczaju odpowiadać na maile indywidualnie, natomiast ponieważ pewne problemy się powtarzają, tym razem spróbuję zbiorczo. Wśród korespondentów wyróżniają się trzy grupy:
1) niezadowoleni z procedur awansu zawodowego lub wysokości pensum, lub systemu wynagradzania nauczycieli,
2) obawiające się o swój nauczycielski status bibliotekarki szkolne i pedagogiczne,
3) niezadowoleni z jakości wychodzenia naprzeciw specjalnym potrzebom edukacyjnym uczniów w szkołach.

Ad.1. Różna nadsyłane propozycje zmian w awansie zawodowym czy pensum mogą być materiałem do analizy przez zespół do spraw statusu zawodowego nauczycieli, który prowadzi dyskusję między innymi nad tym, co powinno się w prawie zmienić na ten temat. Jestem tu za rozsądnymi zmianami, ale tylko wtedy jeśli uda się w tych sprawach wypracować konsensus przedstawicieli najważniejszych środowisk oświatowych.

Ad2. Biblioteki szkolne i biblioteki pedagogiczne powinny być trwałym elementem systemu edukacji, a ich rola powinna być szersza i ważniejsza niż obecnie, zaś pracujący w nich bibliotekarze powinni pozostać przy swoim nauczycielskim statusie – to bardzo w skrócie co uważam na poruszane tematy. Natomiast widzę potrzebę bardziej szczegółowego opisania przez siebie (być może w jakimś artykule) proponowanych, przygotowywanych obecnie zmian systemowych dotyczących wspierania szkoły w rozwoju, w których między innymi przewidziano bardzo istotną rolę dla nowocześnie funkcjonujących bibliotek. Liczę, że nie tylko rozwieje to różne niepokoje, ale że środowiska bibliotekarskie mogą być tu istotnym sprzymierzeńcem.

Ad.3. Mam świadomość istotnych niedostatków pracy wielu szkół z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych (co nie znaczy, że nie ma i dobrych przykładów). Dlatego właśnie wprowadzamy cały pakiet rozwiązań, które mają to poprawić, zobligować szkoły do indywidualnego podchodzenia do potrzeb uczniów. Będzie to wchodzić stopniowo.

Nowe rozwiązania wchodzą w przedszkolach i gimnazjach od 1 września 2011, a w szkołach podstawowych i ponadgimnazjalnych rok później. Wybraliśmy przedszkola i szkoły gimnazjalne z dwóch powodów. Po pierwsze od roku szkolnego 2011/2012 wchodzi obowiązek przygotowania przedszkolnego 5-latków. Niezwykle istotne jest, aby do szkoły szły dzieci naprawdę do tego dobrze przygotowane. A zatem ta mobilizacja w przedszkolach musi nastąpić w roku szkolnym 2011/2012 z racji kalendarza obniżania wieku szkolnego i z uwagi na to, aby zdążyć pomóc każdemu dziecku.

Jeśli natomiast chodzi o gimnazja, to w roku 2012 wchodzi nowy egzamin gimnazjalny. Rok szkolny 2011/2012 to rok, w którym przygotowujemy gimnazjalistów do nowego egzaminu, a nowa podstawa programowa kończy w gimnazjum swój cykl. Ważne jest, aby indywidualnie pomagać zarówno tym uczniom, którzy mają trudności, jak i tym uzdolnionym, zgodnie z nowymi procedurami. I skorzystać z nowego podejścia do egzaminowania..

W klasach IV-VI szkoły podstawowej i w szkołach ponadgimnazjalnych dopiero od września 2012 zaczynamy przygodę z nową podstawą programową, a więc w tych szkołach procesy związane z pomocą psychologiczno-pedagogiczną mogą toczyć się wolniej. Dopiero z wejściem nowej podstawy wszystkie nowe procedury mogą stopniowo zostać w tych szkołach wprowadzone.

Kalendarz wprowadzania nowej podstawy programowej towarzyszy wprowadzaniu wszystkich innych rozwiązań prawnych. Nie dotyczy to tylko indywidualnego podejścia do potrzeb uczniów, ale również innych zmian. Przygotowywana obecnie nowelizacja ustawy o systemie oświaty da podstawę prawną również do odpowiednich zmian w kształceniu zawodowym oraz ustawicznym, także do nowego podejścia do wspierania szkoły w rozwoju między innymi przez bibliotekarzy oraz psychologów, pedagogów, pracowników systemu doskonalenia. Ta zmiana ustawowa swój kalendarz wchodzenia w życie ma rozpisany aż do roku szkolnego 2015/1016, kiedy to kończy swoje wchodzenie do szkół nowa podstawa programowa. Do tego roku szkolnego wiele jeszcze będzie się dziać „po staremu”. Pewnie nie zadowoli ta informacja ani tych, którzy żądają cudownych zmian na lepsze od zaraz, ani tych, którzy obawiają się jakichkolwiek zmian. Myślę jednak, że tylko powoli i stopniowo może nam się udać.

Biblioteki raz jeszcze

2010-12-28T07:11:00.008+01:00

Wczorajsza gazeta wznieciła znowu niepokoje w środowisku bibliotekarzy, pojawiające się już jakiś czas temu. Ponieważ dostaję od przedstawicieli tego środowiska listy, niżej zacytuję swoją odpowiedź na jeden z nich. Myślę, że wyprzedzi ona kolejne listy na ten sam temat.

...Bardzo mi przykro, że w gazecie ukazał się artykuł przypisujący mi intencje, których nie mam. Doceniam rolę nauczycieli-bibliotekarzy w szkołach. Na pewno powinni mieć oni prawo do awansu zawodowego, takiego jak wszyscy inni nauczyciele. Temat, który zdarzało mi się poruszać, to stworzenie możliwości aby lokalnie - tam gdzie może być taka potrzeba - stworzyć możliwość działania bibliotek szkolnych w wakacje, czyli uczynienia z bibliotek szkolnych (także ze świetlic), miejsc nie-feryjnych. Jak wiadomo wielu nauczycieli, z wielu placówek oświatowych (na przykład przedszkola, poradnie), funkcjonuje obecnie w rytmie nie-feryjnym i mają status nauczyciela (inaczej uregulowane prawo do urlopu). Ponieważ wcale nie wszędzie pewnie są takie potrzeby, mówiłam tu o możliwości lokalnej, a nie zmianie centralnej. Połączonej oczywiście z lokalnym systemem wynagradzania, motywowania itp. Chodziło mi o to, żeby w miejscach gdzie dzieci nie mają zafundowanych przez rodziców atrakcyjnych ferii czy wakacji, miały dostęp do książki i profesjonalnej opieki. Ten pomysł oczywiście wymaga gruntownych zmian w prawie i bez zmiany Karty Nauczyciela nie może wejść w życie. Dlatego szkoła - także biblioteka i świetlica szkolna - w bardzo wielu miejscach, gdzie mogłaby pełnić ważną rolę w wakacje (choćby przez część wakacji), musi być wtedy miejscem zamkniętym na cztery spusty. Pomimo tego, że to mogłoby być najlepsze miejsce na wakacje dla wielu dzieci mających trudną sytuację domową lub bardzo zapracowanych i nie mających dla nich dużo czasu rodziców. Przy okazji dające szansę na uczenie czytania dla przyjemności, a nie tylko dlatego, że zadano kolejną lekturę. Czyli na realizację misji Państwa - bibliotekarzy szkolnych - w szerszym zakresie...

Świątecznie

2010-12-24T07:39:00.006+01:00

Życzę wszystkiego najlepszego na nadchodzące święta Bożego Narodzenia i cały Nowy Rok. Bardziej rozbudowana i oficjalna wersja życzeń jest oczywiście na stronie głównej MEN. Tam też zaraz pod spodem znajduje się informacja o nadaniu imienia Anny Radziwiłł największej sali konferencyjnej ministerstwa, w której potem – dwa dni temu, już po raz czwarty – osobiście składałam życzenia wszystkim pracownikom. Kolejny raz składano tam życzenia ale po raz pierwszy sala miała tę nową nazwę. Cieszę się bardzo z tego pomysłu, bo to ważne i godne upamiętnienie pani Anny. Niech pamięć o wielu bliskich, którzy już od nas odeszli będzie również z nami w te święta. Tak jak i wiele przepisów kulinarnych naszych nie żyjących już mam i babć. Rok temu dzieląc się na tej stronie świątecznymi smakami polecałam swój przepis na rybę po grecku. W tym roku przepis na sernik.

Polecam, bo to bardzo łatwo i szybko do zrobienia, na bazie serków homogenizowanych, bez żadnego spodu, wylewa się na wysmarowaną tłuszczem formę i piecze. Moje dzieci bardzo go lubią. Jeśli chcemy zrobić na dużej blasze, trzeba wziąć 1,5 proporcji. Serki najlepiej kupić nie słodzone, zwykłe (takie po 250 g), jeśli w sklepie oferują tylko waniliowe, także można użyć, ale wtedy warto dać trochę mniej cukru.

Sernik
4 jaja
1 szklanka cukru
3 łyżki stołowe płaskie mąki kartoflanej
4 serki homogenizowane
1 łyżka mała proszku do pieczenia
½ kostki masła
rodzynki, ewentualnie skórka pomarańczowa

Żółtka utrzeć z cukrem, dodać masło serki, mąkę i proszek do pieczenia, na koniec dodać ubite białka i rodzynki, piec około godzinę, do lekkiego zrumienienia.

Po upieczeniu można polać czekoladową polewą (bez polewy także bardzo dobrze smakuje).

Polewa
½ kostki masła
2 duże łyżki kakao
1 łyżka mleka
½ szklanki cukru

Podgrzewamy wszystko w garnku, gotujemy chwilę razem, potem wylewamy na upieczony sernik i pozostawiamy do ostygnięcia.

Smacznego!

Jak doceniać nauczycieli?

2010-12-19T07:15:00.005+01:00

Ostatnio w mediach pojawiła się znowu dyskusja o Karcie Nauczyciela. Chciałabym, żeby to był dokument z którym nauczyciele czują się dobrze i który daje możliwość jak najlepszego motywowania ich do wyróżniającej się pracy. Natomiast od czasu jak tu poinformowałam, że ruszyły prace Zespołu zajmującego się Kartą, bardzo niewiele się w tej sprawie zmieniło. Zespół spotyka się i próbuje dojść do porozumienia. Ja na to porozumienie czekam.

Często, również za pośrednictwem tej strony, dostaję listy od nauczycieli którzy chcieliby czuć się bardziej doceniani w swojej pracy, którzy martwią się o publiczny wizerunek swojego zawodu. Skarżą się na różne zapisy Karty nauczyciele i dyrektorzy szkół, samorządowcy i związkowcy. Dlatego proszę Zespół o dobre pomysły i szukanie zgody. Tymczasem łatwo się narzeka, zaś konstruktywnie proponuje trudno. Każdy, nawet drobny, pojawiający się na forum Zespołu pomysł jest gruntownie krytykowany. Ostatnio prosiłam o nie powtarzanie już uwag krytycznych, tylko jedynie proponowanie lepszych pomysłów. Zobaczymy co to przyniesie.

Tymczasem sposobem na zauważenie i docenienie pracy wyróżniających się szkół i nauczycieli jest akcja Szkoła Odkrywców Talentów. Ogłosiłam ją niedawno – w ramach Roku Odkrywania Talentów. Od początku roku szkolnego zapełniamy mapę Miejsc Odkrywania Talentów i trochę się już ich nazbierało. Teraz ruszyła mapa Szkół. Zachęcam wszystkich tych, którzy robią coś ciekawego, dodatkowego z uczniami, żeby wnioskowali o znalezienie się na tej mapie. Regulamin wymaga, żeby szkoła pokazała – opisała krótko w formularzu z naszej strony – efekty ponadprogramowej pracy z uczniami osiągane przez przynajmniej trzech nauczycieli.

Wierzę, że tablice Szkoła Odkrywców Talentów znajdą się w dużej liczbie szkół. Mamy już Szkoły z klasą, Szkoły bez przemocy, Szkoły promujące zdrowie, Szkoły przyjazne uczniom z dysleksją. Promujmy także pracę nauczycieli – odkrywców talentów. Szczególnie jestem zadowolona, że w akcję tę postanowił się zaangażować Super Express. Jakiś czas temu zaproszono mnie tam do redakcji na rozmowę w ramach akcji STOP DOPALACZOM. Wtedy właśnie przekonywałam, że najlepiej będziemy w szkołach przeciwdziałać uzależnieniom uczniów dbając o odkrywanie oraz rozwijanie ich pasji i zainteresowań, przedstawiając ciekawą ofertę ponadobowiązkową. Że warto pokazywać dobre przykłady pracy szkoły i dbających o rozwój swoich uczniów nauczycieli. Cieszę się, że przekonałam…

Przestawiajmy stoły w naszych szkołach!

2010-12-11T16:56:00.001+01:00

Międzynarodowe badania dotyczące uczenia języków obcych najmłodszych uczniów pokazały, że polską szkołę wyróżnia to, że dzieci na ogół spędzają tam czas patrząc w plecy kolegi. Coraz lepiej uczymy języków obcych, posługiwania się nowymi technologiami (choć pewnie i w tych sprawach mamy w niektórych szkołach trochę do nadrobienia), ale najtrudniej jest zmienić postawy rodziców i nauczycieli, które są przekazywane z pokolenia na pokolenie. Przede wszystkim panuje przeświadczenie, ze szkoła jest miejscem, w którym mamy siedzieć cicho, patrzeć przed siebie (w nauczyciela, tablicę, a przy okazji w plecy kolegi) i słuchać. Przekaz odbywa się w jedną stronę, a uczeń jedynie od czasu do czasu powinien na piśmie lub ustnie odtworzyć to, co wcześniej usłyszał.

Tymczasem rozstawienie stolików wokół klasy, tak aby wszyscy – nauczyciel i uczniowie – widzieli swoje twarze, mogli dyskutować, wymieniać poglądy, słuchać siebie nawzajem, może uczyć – zamiast chowania się za plecy kolegi – wiary w siebie, przebojowości, otwartości, śmiałości w przedstawianiu swoich racji. Wprowadzenie do młodszych klas dywanika, czy posadzenie uczniów grupami przy kilku stołach może także pomóc uczyć współpracy, swobodnej aktywności, umiejętności pomagania sobie nawzajem.

Spróbujmy kształcić ludzi śmiałych, pewnych siebie, umiejących przewodzić i współdziałać, zamiast tylko cichych, grzecznych i posłusznych. W przedszkolu uczymy poprzez zabawę i w sposób aktywny, dzieci przejawiają tam mnóstwo ciekawości świata i objawiają rozmaite uzdolnienia. Często już początkowe klasy tę naturalną ciekawość i kreatywność jakoś tłumią. Zaś w wieku gimnazjalnym tych postrzeganych w międzynarodowych badaniach jako najzdolniejszych, dobrze odpowiadających na polecenia wymagające bardziej złożonych rozumowań, mamy zdecydowanie mniej niż w wielu innych krajach.

Warto zając się przestawianiem stołów w polskich szkołach. Może będzie to symboliczny początek trochę innego podejścia do zadań szkoły, pod warunkiem że do takiej aktywnej rozdyskutowanej klasy nie wpadnie zaraz dyrektor lub inna ważna osoba z zarzutami wobec nauczyciela o bałagan na lekcji. Trochę takiego twórczego bałaganu jest nam bardzo potrzebne. A na klasówkę przestawimy stoły z powrotem. Zadania wymagające innowacyjnego, kreatywnego myślenia z pewnością będą na niej rozwiązane lepiej. Poznając rezultaty kolejnych klasówek będziemy rozsuwać stoły z powrotem z coraz większym przekonaniem.

Trzy lata

2010-11-28T21:07:00.004+01:00

Zachęcam do pobrania i przeczytania podsumowania trzech lat pracy naszego rządu Polska 2010. Jest tam sporo o edukacji. Również jako Ministerstwo Edukacji Narodowej staraliśmy się takiego podsumowania dokonać w komunikacie i prezentacji omawianych na konferencji prasowej odbywającej się w dniu kolejnego posiedzenia zespołu opiniodawczo-doradczego ds. statusu zawodowego nauczycieli. Rozmawiamy o zmianach w systemie edukacji mających duże znaczenie. Przygotowanie i procedowanie tego wszystkiego pewnie zajmie nam najbliższe miesiące. Ustawy, które chciałabym, żeby zostały przyjęte w I półroczu 2011 roku, są następujące:

1) ustawa o systemie informacji oświatowej (projekt przyjęty przez Radę Ministrów 9 listopada)
– zmodernizowany System Informacji Oświatowej – jako narzędzie dobrego zarządzania w edukacji

2) ustawa o zmianie ustawy o systemie oświaty:
– umożliwienie samorządom efektywniejszego zarządzania oświatą poprzez grupowanie szkół i placówek (grupy przedszkolno-podstawowe, grupy gimnazjalno-licealne, branżowe centra kształcenia zawodowego i ustawicznego, centra rozwoju edukacji)
– wdrożenie zaplanowanych i już konsultowanych koniecznych zmian unowocześniających kształcenie zawodowe i ustawiczne, w tym umożliwiających kształcenie na odległość
– zmiany w finansowaniu edukacji przedszkolnej i edukacji dorosłych
– wprowadzenie do systemu edukacji niepublicznych polskich szkół uzupełniających dla dzieci poza granicami naszego kraju

3) ustawa o zarządzaniu jakością w edukacji
– jednolity system jakości edukacji – realizacja konstytucyjnego zadania państwa, jakim jest nadzór pedagogiczny, przez inspektorów jakości edukacji wprowadzonych zamiast kuratorów i wizytatorów
– Regionalne Ośrodki Jakości Edukacji funkcjonujące zamiast kuratoriów i komisji egzaminacyjnych

Radość w Święto Niepodległości

2010-11-12T15:24:00.005+01:00

Kilka dni temu Pan Prezydent RP Bronisław Komorowski apelował o robienie w szkołach z najmłodszymi uczniami biało-czerwonych kotylionów i o radosne przeżywanie naszego narodowego święta. Starałam się wesprzeć tę inicjatywę, i poprzez informowanie o apelu Prezydenta na stronie internetowej MEN, i poprzez wspólne robienie kotylionów na spotkaniu prezydenta i jego małżonki z uczniami jednej z warszawskich szkół.

Wówczas tez w kilku swoich wypowiedziach zwróciłam uwagę na różne lokalne, bardzo dobre tradycje radosnego obchodzenia Święta Niepodległości. Chyba największą z nich jest funkcjonująca już od ośmiu lat w Gdańsku Parada Niepodległości. Wczoraj na gdańskiej paradzie Prezydentowi Miasta Gdańska Pawłowi Adamowiczowi przypięłam biało-czerwony kotylion przywieziony z warszawskich uroczystości.

Zdjęcia i komentarze na temat tej parady można znaleźć zarówno na stronie Urzędu Miasta Gdańska, jak i organizatora parady – stowarzyszenia SUM (Społeczny Urząd Miasta). Bardzo wielu mieszkańców Gdańska wzięło udział w pochodzie lub podziwiało z okien i chodników idące pieszo i jadące konno postaci w historycznych strojach, przejeżdżające stare pojazdy, ale też reprezentacje bardzo wielu szkół z wesołymi przebierańcami w narodowych barwach. Na zdjęciach trochę widać ten radosny klimat całego przedsięwzięcia.

Chciałabym, aby uczniowie ze wszystkich polskich szkół mogli w dniu naszego narodowego święta tak wesoło, aktywnie uczyć się historii i patriotyzmu. Zbierajmy informacje o innych takich przykładach, gdzie jeszcze w Święto Niepodległości działo się coś naprawdę interesującego dla dzieci i młodzieży?

Godziny "karciane"

2010-10-24T06:48:00.007+02:00

Dziś pozwalam sobie zacytować fragmenty otrzymanego ostatnio listu i moją na niego odpowiedź, gdyż poruszony problem dotyczy pewnie większej liczby nauczycieli.

Jestem nauczycielem języka niemieckiego. Mam zapytanie dotyczące tzw."dwóch godzin karcianych"(art.42 KN). W szkole, w której pracuję zostaliśmy zobowiązani do przeprowadzenia dwóch godzin zajęć o charakterze dydaktycznym, w postaci kół zainteresowań, zespołów wyrównywania wiedzy, czy też zajęć przygotowujących do egzaminów maturalnego lub gimnazjalnego. Fakt prowadzenia takich zajęć odnotowujemy rzecz jasna w dziennikach zajęć dodatkowych. Problemem dla większości nauczycieli jest zebranie odpowiedniej liczby osób na zajęcia. Dyrektor wymaga co najmniej 15 osób wpisanych na listę w dzienniku, w przeciwnym razie odmawia potwierdzenia realizacji tychże godzin. Osobiście prowadzę zajęcia przygotowujące do egzaminu maturalnego. Język niemiecki wybrały zaledwie 4 osoby z klasy, którą prowadzę. Uczniowie, w klasach młodszych są jeszcze niezdecydowani co do wyboru języka, więc póki co niezainteresowani. Zresztą jak mówią, "mają tyle już tych kółek, że nie mają czasu i fizycznej możliwości na wszystkie chodzić". Nauczycieli jest dużo, koła nakładają się na siebie. Czysta desperacja. Na moje zajęcia uczęszczają regularnie dwie osoby, z którymi uczciwie pracuję, przygotowuję materiały itd. Dyrektor twierdzi jednak, że taka praca to udawanie. Czy mamy tworzyć fikcyjne listy uczniów, aby zadowolić biurokrację? Po bardzo nieprzyjemnym dniu w szkole jestem zwyczajnie zniechęcona. Zawsze lubiłam swoją pracę, lubię uczyć i wybór zawodu nie był dla mnie przypadkowy. Zajęcia dodatkowe prowadziłam zawsze, nawet gdy nie było takiego obowiązku, podobnie zresztą jak wielu innych nauczycieli. Takie sytuacje i nierealne oczekiwania zupełnie zabijają motywację do pracy. Zdecydowałam się więc napisać w chwili autentycznego rozgoryczenia, prosząc o odpowiedź, gdyż rozporządzenia są ogólne, a w wielu kwestiach jak widzę panuje całkowita dowolność interpretacyjna. Chyba, że się mylę i emocje biorą górę...

A oto fragmenty z mojej odpowiedzi:

Pomysł wymagania określonej liczby uczniów na zajęciach, które mają rozwijać ich szczególne zdolności, lub udzielać pomocy w przezwyciężaniu trudności, jest oczywiście pomysłem dyrektora, a nie ministra. Nie ma tu w prawie ograniczeń. Chodziło o stworzenie możliwości udzielania nawet indywidualnej pomocy, jeśli jest taka potrzeba.

Oczywiście trzeba działać racjonalnie i jeśli kilku uczniów wymaga tego samego rodzaju pomocy, należy ich grupować, ale bez stwarzania fikcji!!!

Niestety mamy sygnały różnych dziwnych interpretacji tych przepisów. Przepisy, które przygotowaliśmy, dotyczące zasad udzielania w szkole pomocy psychologiczno-pedagogicznej, do której zaliczyliśmy również zajęcia rozwijające szczególne uzdolnienia, mają tę sprawę trochę uporządkować. Oczekujemy od zespołów nauczycieli uczących w poszczególnych klasach w przyszłości przedstawiania dyrektorowi bilansu faktycznych potrzeb ich uczniów. Zamiast "konkurować" o uczniów - jak Pani opisuje - potrzebne jest współdziałanie uczących ich nauczycieli, aby jak najlepiej określić, co jest któremu uczniowi naprawdę najbardziej potrzebne. Jeśli akurat w Pani szkole właśnie czwórka uczniów potrzebuje zindywidualizowanej pomocy w przygotowywaniu do matury z niemieckiego, z tą czwórką pewnie powinna Pani prowadzić swoje godziny. Dyrektor ma ostatecznie decydować, jak mają być spożytkowane "Pani" godziny, ale to na wypadek, gdyby jakieś inne potrzeby uczniów jego zdaniem były ważniejsze (znalazło się więcej potrzebujących tego samego rodzaju pomocy lub inna grupa wydawała się jeszcze bardziej potrzebująca).

Mamy wychodzić naprzeciw potrzebom uczniów - taka jest idea tych godzin.

Szczególnie zachęcam do zapoznania się z projektem podpisywanego wkrótce rozporządzenia dotyczącego udzielania pomocy uczniom w szkołach. W szczególności, zgodnie z tym rozporządzeniem, zajęcia o charakterze dydaktyczno-wyrównawczym powinny być prowadzone w grupach o liczebności do 8 uczniów (bez ograniczenia dolnego, czyli nawet dla jednego potrzebującego). Mam nadzieję, że w kolejnych latach szkolnych pomoże to organizować szkołom pracę.

Nauczyciel Roku

2010-10-08T21:27:00.007+02:00

Otrzymałam ostatnio sporo maili komentujących rezultaty Konkursu Nauczyciel Roku 2010. Przekazałam w związku z tym stawiane pytania organizatorom konkursu. Otrzymałam odpowiedź od samego redaktora naczelnego Głosu Nauczycielskiego, przybliżającą trochę pracę Jury. Oto parę fragmentów jego listu:

(…) Chciałbym podzielić się z Panią informacjami o tym w jaki sposób jest rozstrzygany konkurs i wykazać, że Jury działa w sposób transparentny, merytoryczny i bezstronny.

Konkurs odbywał się już po raz dziewiąty. Za każdym razem jego rozpoczęcie jest anonsowane w Głosie Nauczycielskim i na stronie internetowej www.glos.pl. Jest także zamieszczany Regulamin konkursu, w którym staramy się uregulować przebieg każdej edycji. Dodam, że zgodnie z Regulaminem każdy uczestnik konkursu może złożyć reklamację, która musi być rozpatrzona.

Określając kryteria, które powinni spełnić laureaci, prosimy o przedstawienie sukcesów nauczyciela - tych mierzalnych (to może być np. liczba laureatów olimpiad, odsetek absolwentów przystępujących do matury i zdających ją, albo sukcesy związane z realizacją oświatowych projektów) oraz niemierzalnych (liczą się czyny, które niekoniecznie dotyczą sukcesów dydaktycznych, ale świadczą o tym, czy nauczyciel jest wychowawcą z prawdziwego zdarzenia - mieliśmy tutaj takie sytuacje jak np. wyciągnięcie ucznia z narkomanii, pomoc uczennicy zagrożonej anoreksją). Zdajemy sobie sprawę z tego, że kryterium "sukcesy nauczyciela" wydaje się nieostre. Jednak od samego początku przyjęliśmy, że konkurs musi być tak skonstruowany, by mogli w nim uczestniczyć nauczyciele z przedszkoli i liceów, z małych wiejskich szkół i dużych placówek miejskich, specjaliści i przedmiotowcy. A więc nauczyciele, którzy mogą być wybitni w tym co robią, ale efekty ich pracy nie zawsze są w prosty sposób porównywalne. (…) Odkrywamy często pedagogów z bardzo małych miejscowości i ze szkół, które nie plasują się w czołówkach rankingów. Robią fantastyczne rzeczy, a przecież mają o wiele trudniej niż ich koledzy z renomowanych szkół z wielkich miast.

Parę słów o samej kuchni wyboru laureatów. Wszystkie wnioski są czytane przez członków zespołu redakcyjnego, często przez kilka osób jednocześnie, by wykluczyć czy ograniczyć możliwość błędu. Dyskutujemy w redakcji nad tymi wnioskami, każdy zostaje opisany – tzn. spisujemy uwagi dotyczące wniosku. Podczas posiedzenia Jury relacjonujemy spostrzeżenia z tej redakcyjnej lektury. Jury otrzymuje pełną listę kandydatów i ma dostęp do wszystkich wniosków oraz towarzyszących im dokumentów.

(…) Rozumiem, że mogła być Pani zaniepokojona sygnałami, że coś jest "nie tak" z tym konkursem. Zgadzam się, że warto powiedzieć więcej na łamach Głosu o kuchni pracy jury. W numerze, który ukaże się w dniu Gali (nr 41 z 13 października), oprócz informacji o samych laureatach zamieszczę także słowo wstępne, w którym postaram się wyjaśnić jak najwięcej.

Ma Pani rację, że oprócz tych wybranych do finału, jest jeszcze bardzo wielu dobrych nauczycieli, którzy o włos tylko przegrali z finalistami (…). I właściwie ci nagrodzeni to są właśnie przykłady. Ich wybór nie świadczy o tym, że innych przekreślamy, że to co robią przestało być ważne. Tak zawsze staraliśmy się przedstawiać ideę tego konkursu.

Wydaje mi się, że większość uczestników konkursu podziela taki punkt widzenia. Np. jeden z nominowanych do finału, kiedy do niego zadzwoniliśmy z tą informacją (dzwoniliśmy do wszystkich z 13), powiedział nam "ja wygrałem już w momencie, kiedy uczniowie mnie zgłosili".

Wierzę, że inni, którzy akurat nie weszli do finału, w głębi serca myślą podobnie. Najważniejsze jest to, żeby nadal robili te wspaniałe rzeczy, które robią przecież nie dla nagród i zaszczytów, ale przede wszystkim dla swoich uczniów.

Dobrze, że na łamach Głosu także coś więcej zostanie powiedziane o "kuchni" pracy Jury Konkursu. W końcu analizuje ono tylko dokumenty. Mam przekonanie, że wybiera bardzo dobrych nauczycieli, co nie znaczy, że jest takich jeszcze wielu, którzy albo nie umieli tak samo bardzo dobrze zaprezentować tego co robią naprawdę, albo nawet nie zostali zgłoszeni. To w końcu tylko pozytywne przykłady i tak to traktujmy. Życzmy wszystkim nauczycielom wszystkiego najlepszego z okazji ich święta oraz wiele satysfakcji z pracy – przede wszystkim w oczach wychowanków, bo dla nich w końcu to wszystko...

Niepełnosprawność widoczna

2010-10-02T20:18:00.002+02:00

Z powodu zaplanowanej operacji kolana, poprawiającej stan mojego kolana po urazie sprzed kilku lat, przez kilka tygodni musiałam chodzić o kulach i przestrzegać kilku innych zaleceń, takich jak ćwiczenia rehabilitacyjne. Teraz już wszystko wraca do normy, ale dzięki chodzeniu przez pewien czas o kulach miałam okazję postawić się na miejscu tych, którzy z pewnym widocznym ograniczeniem swojej sprawności muszą funkcjonować stale.

Najtrudniejsze do pokonywania były schody i osobiście przekonałam się, że nadal wiele budynków publicznych jest niedostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych. Jednak jeszcze trudniejsze było tłumaczenie się, co mi się właściwie stało, dlaczego mam kule. Niegrzeczne jest nieudzielanie odpowiedzi, zaś przykre i wyczerpujące stałe koncentrowanie się na udzielaniu wyjaśnień. Za każdym razem wyobrażałam sobie, co by było, gdyby jakiś splot okoliczności sprawił, że już na stałe musiałbym używać tych kul. Czy wówczas już nieustająco musiałbym się z tego tłumaczyć?

Gdy oglądamy przedwojenne filmy, osoby noszące okulary wyróżniają się pewnymi szczególnymi cechami charakteru, zaś okulary świadczą tam na ogół o swojego rodzaju niezaradności lub braku atrakcyjności. Dziś okulary stały się powszechne, a wiele osób traktuje je i nosi jak biżuterię.

Znam sporo osób o mniej lub bardziej widocznej niepełnosprawności fizycznej, funkcjonujących bardziej niż pełnosprawnie w życiu zawodowym i publicznym. Sama mam za sobą nie tylko operację kolana, ale także kilka operacji kręgosłupa trochę ograniczających moją sprawność. Ostatnio, z wyjątkiem jednego dnia pobytu w szpitalu na sam zabieg operacyjny kolana, cały czas pracowałam. Codzienna praca w ministerstwie to nie praca tancerki czy piłkarza – wówczas pewnie rzeczywiście nad ograniczeniem sprawności kolana należałoby ubolewać. Natomiast moje wejście o kulach do sali konferencyjnej lub na jakąś uroczystość przecież nie miało wpływu na wartość merytoryczną mojego wystąpienia.

Na razie moi najbliżsi współpracownicy przyzwyczaili się do tego, że rozmawiając z nimi siedzę trzymając zoperowaną nogę w górze. Odpowiedni podnóżek mam także w trakcie posiedzeń rady ministrów. Chciałabym dożyć czasów, w których protezy, wózki inwalidzkie, kule czy inny sprzęt rehabilitacyjny, będą traktowane przez ogół społeczeństwa dokładnie tak jak obecnie okulary – jako coś, co czasem niektórym osobom pomaga lepiej, bardziej komfortowo funkcjonować, ale bez zwracania niczyjej szczególnej uwagi. Wierzę, że kiedyś tak właśnie będzie. Również nauczyciele mogą do tego dołożyć swoją edukacyjną cegiełkę.

Problemy świetlicy

2010-09-18T10:00:00.007+02:00

Dziś fragmenty bardzo interesującej korespondencji od nauczycielki świetlicy wraz z moimi odpowiedziami.

Pracuję jako nauczyciel świetlicy.
Spotykam się z nauczycielami świetlicy i coraz częściej mam wrażenie, że chyba jesteśmy z innej planety. Świetliczanki (ja osobiście lubię tę nazwę) mają coraz więcej pracy:
- liczne grupy (25 osób jest czystą fikcją);
- darmowe zastępstwa doraźne;
- dowozy i odwozy dzieci;
- akcje typu „Mleko w szkole”, „Owoce w szkole”;
- rozliczanie obiadów z cateringiem.

Sprawa godzin karcianych tylko pogorszyła naszą sytuację. Nie żalę się. Byłam świadoma swojego wyboru. Tylko, że po 28 godzinach pracy z dziećmi w różnym wieku mamy prawo czuć się zmęczone. A dlaczego nie mamy dodatku za wychowawstwo? Oczywiście mamy inny zakres zadań, ale w nazwie mamy pedagogikę opiekuńczo-wychowawczą. Skoro mamy grupę świetlicową, to chyba ten dodatek też powinien być przyznany. Czasami spędzamy w świetlicy kilka godzin dziennie z dzieckiem (nieraz więcej niż jego wychowawca klasowy).

Od kilku lat sama wymyślałam swój dziennik zajęć i sama go sobie drukowałam. Niestety w tym roku dostałam gotowy od dyrekcji. I tutaj zaczął się mój dylemat. Gdzie mam wpisać wszystkich uczniów (mam ich 120)? Jak wpisywać obecności? W mojej szkole 5 nauczycieli zdecydowało się na godziny karciane w świetlicy. Podobno mają swoje tematy i obecności odnotowywać w moim dzienniku. Jak ma to wyglądać w praktyce?

Mam już za sobą doświadczenia z ubiegłego roku – nauczyciele dydaktycy w świetlicy tylko dezorganizują pracę. Wprowadzają zamieszanie nie tylko wśród nauczycieli świetlic, ale przede wszystkim wśród dzieci. Podam przykład: nauczycielka organizuje w świetlicy kółko ortograficzne dla klasy III. Na zajęcia te zaprasza tylko swoją klasę. Przychodzi 20 uczniów, bo zajęcia ortograficzne z komputerem to frajda. W tym samym czasie w świetlicy przebywa 30 innych dzieci, które przez godzinę mają „zajęte” komputery. W marcu pani od klasy III zachorowała. Niestety nikt nie powiadomił klasy o tym, że zajęcia są odwołane. Efekt: 50 dzieci w świetlicy. Sytuacja ta trwała 3 tygodnie. To jest tylko jeden przykład, a mogłabym ich mnożyć. A upomnieć koleżanki nie wypada. W końcu świetliczanka to nie kierownik.

Mam nadzieję, że kiedyś zostaną wreszcie uregulowane sprawy świetliczanek, bo w tej chwili jest kiepsko. Nie ukrywam, że liczę na Pani posunięcie w tej kwestii. Ma Pani dużo dobrych pomysłów.

Wprowadzenie obowiązku dokumentowania pracy świetlicy jest krokiem do pewnego uporządkowania tego trudnego, opisanego stanu rzeczy. Potrzeby opiekuńcze szkół rosną. W skali całego kraju – pomimo wprowadzenia godzin „karcianych” – istotnie wzrosła liczba etatów w świetlicach. Z uwagi na bezpieczeństwo dzieci i na to, aby była jakaś szansa na atrakcyjność zajęć świetlicowych i ich wychodzenie naprzeciw faktycznym potrzebom rozwoju dzieci, jest wymóg tych nie więcej niż 25 dzieci pod opieką jednego nauczyciela.

Dziennik świetlicy – zgodnie z tymi nowymi przepisami – powinien zawierać godzinową ewidencję frekwencji dzieci oraz potwierdzenie obecności na poszczególnych godzinach mających zajęcia w świetlicy nauczycieli („karcianych” i nie-„karcianych”). Tylko w ten sposób można sprawdzić, czy dyrekcja szkoły organizuje pracę świetlicy odpowiednio, przynajmniej jeśli chodzi o ten wymóg do 25 dzieci.

W dzienniku na przykład klasy VB również wpisują się różni nauczyciele, mający tam zajęcia zgodnie z planem organizacyjnym szkoły. Zakłada go i prowadzi nauczyciel, któremu powierzono opiekę nad klasą VB, który również jest odpowiedzialny za to, aby wszystkie wpisy w „jego” dzienniku były kompletne.

Analogicznie powinno być w świetlicy. Dyrektor powinien zobowiązać jednego z nauczycieli świetlicy do bycia koordynatorem zajęć i zadań tam realizowanych, odpowiedzialnym za kompletną dokumentację jej pracy. Rzeczywiście wydaje się, że właściwy byłby za te dodatkowe zadania odpowiedni dodatek motywacyjny – choćby jak za wychowawstwo. Wówczas zwrócenie uwagi koleżance realizującej „karcianą” godzinę w świetlicy na to, że – realizując zadania świetlicowe – do grupy dzieci, które są z „jej” klasy ma dołączyć jeszcze kilkoro z innych klas, jeśli mają podobne zainteresowania, ponieważ odpowiadamy w świetlicy wspólnie za to, żeby dzieci nie przypadało za dużo na żadnego z nauczycieli. Przy tych 120 dzieciach, o których jest mowa w liście, wtedy kiedy wszystkie naraz korzystają z świetlicy, pracować z nimi powinno jednocześnie – najlepiej w różnych miejscach, w rozmaitych grupach tematycznych – przynajmniej 5 nauczycieli. Organizację opieki nad taką liczbą dzieci codziennie ktoś musi koordynować. Jak wiadomo frekwencja jest zmienna, „karciani” nauczyciele przychodzą na pojedyncze godziny i powinni być przede wszystkim „kołem ratunkowym” w „godzinach szczytu”. Dlatego wychowawca – koordynator zadań świetlicy – to w takiej sytuacji szczególna odpowiedzialność, w mojej ocenie chyba bardziej złożona i większa niż wychowawcy klasy.

Warto zastanowić się, jak zgodnie z nowymi przepisami i potrzebami konkretnej szkoły, ma wyglądać druk dziennika świetlicy (miejsce na wpisanie wszystkich dzieci, na tematy zajęć kilku jednocześnie nauczycieli). Nie ma tu „urzędowego” wzoru, jest tylko opis w prawie, jakie przynajmniej informacje powinny być zawarte. Możliwe jest opracowanie w szkole własnego wzoru takiego druku.

No i kwestia awansu. Czuję niedosyt. Dyplomowaną zostałam 3 lata temu. Ale ciągle mi czegoś brakuje. Tylko, że nie chciałabym znowu składać kolejnej teczki i odpowiadać na pytania kilku zmęczonych awansami osób. Czy ktoś może ocenić pracę drugiego człowieka po 7 minutach? (tyle trwała moja rozmowa). O awansie na dyplomowanego powinien decydować dyrektor z radą pedagogiczną i przedstawicielem gminy. Dla mnie dyplomowanym powinien być ktoś, kto naprawdę jest mistrzem zawodu. W mojej szkole ten tytuł mają osoby 30-letnie. I co dalej? Do końca pracy zawodowej nic?

Pracujemy nad tym, żeby zmienić Kartę Nauczyciela i uczynić procedury awansu bardziej rozsądnymi. Niestety to musi jeszcze trochę potrwać. Zachęcam do śledzenia prac Zespołu dyskutującego o możliwych zmianach w Karcie.

Pisze Pani o gwarantowanej średniej. Jako nauczyciel świetlicy w ubiegłym roku miałam tzw. gołą pensję – nie mam dodatku za wychowawstwo, motywacyjne (najniższe), brak nadgodzin. Natomiast moje koleżanki mają przynajmniej po 5 nadgodzin tygodniowo (nawet dyrekcja). Jak liczono średnią? Włożono wszystkich, np. dyplomowanych do jednego worka – z wszystkimi dodatkami i nadgodzinami – i podzielono przez ilość nauczycieli dyplomowanych. W ten sposób „przekroczyłam gwarantowaną średnią”. Tymczasem w sąsiedniej gminie koleżanka zatrudniona na takich warunkach jak ja – mamy identyczne pensje - otrzymała prawie 2 tys. zł na rękę. Jak widać ktoś z matematyką jest na bakier i to mocno.

Najprawdopodobniej wszystko zdarzyło się prawidłowo. Średnia jest gwarantowana, ale na terenie danej jednostki samorządu, a nie każdemu nauczycielowi! Najprawdopodobniej w Pani gminie średnio płacą lepiej nauczycielom niż w gminie koleżanki. Jeśli właśnie samorząd średnio płaci za mało, musi wyrównać proporcjonalnie wszystkim, natomiast jeśli średnia jest odpowiednio wysoka, wyrównania się nie należą. Chyba lepiej zamiast zazdrościć nauczycielom z gminy, płacącej im generalnie za mało, warto zwrócić uwagę na problem lepszego docenienia – na tle innych grup nauczycielskich – nauczyciel świetlicy. On również powinni otrzymywać dodatki finansowe za swoje odpowiedzialne zadania, szczególnie jeśli zobowiązani są do koordynowania zadań świetlic z wieloma uczniami pod opieką. Zachęcałabym związki zawodowe z Państwa gminy do podjęcia negocjacji, aby zmienić system wynagradzania nauczyciel iw gminie i docenić lepiej to właśnie zadanie.

Wszystkim nauczycielom świetlic życzę satysfakcji – także tej materialnej – z realizowania naprawdę ważnych i odpowiedzialnych zadań szkoły.

Gwarantowana średnia

2010-09-04T18:45:00.004+02:00

Przy okazji rozpoczęcia roku szkolnego temat wysokości zarobków nauczycieli znowu znalazł się w wielu mediach.

Prawo zapewnia wynagrodzenie minimalne na poszczególnych szczeblach awansu zawodowego oraz określa średnie wynagrodzenie w szkołach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego. Od niedawna zagwarantowano także, że dana jednostka samorządu musi wypłacić nauczycielom odpowiednie dodatki wyrównawcze – jeśli płaci średnio za mało którejś grupie nauczycieli (stażystom, kontraktowym, mianowanym czy dyplomowanym).

Podawanie przykładów nauczycieli zarabiających mniej niż gwarantowana średnia to wcale nie dowód, że prawo nie jest przestrzegane! Ani prawo, ani zdrowy rozsądek, nie nakazują wszystkim płacić jednakowo. Wszyscy zatrudnieni w pełnym wymiarze muszą zarabiać przynajmniej określone prawem minimum. Natomiast dodatki do wynagrodzenia mogą dostawać zupełnie różne. Organ prowadzący może nawet wyżej wynagradzać nauczycieli w części ze swoich szkół, a w innych niżej. Niektórzy nauczyciele otrzymują większe dodatki, inni mniejsze. Jest to związane z powierzonymi im obowiązkami, stażem i oceną ich pracy. Jeśli zachowana jest określona prawem średnia, nawet na pewno ktoś zarabia mniej, a ktoś więcej. Dlatego z ogromnym zdumieniem słuchałam wypowiedzi różnych osób, przekonanych, że jeśli ktoś zarabia mniej niż gwarantowana prawem średnia, to na pewno coś jest nie tak z przestrzeganiem prawa.

Myślenie, że jeśli gwarantowane jest osiąganie odpowiedniej średniej, to wszyscy powinni zarabiać więcej niż ona wynosi, świadczy niestety o elementarnych brakach w wiedzy matematycznej. Chyba 27 lat bez matury z matematyki jest przyczyną tych kłopotów ze zrozumieniem pojęcia średniej arytmetycznej. Czyli jednak wina edukacji – przydałoby się lepsze nauczanie matematyki…

Pierwsze przekazane szkoły i przedszkole

2010-08-28T08:53:00.005+02:00

Gdy parlament przyjął zmianę w ustawie o systemie oświaty o możliwości przekazywania organizacjom pozarządowym do prowadzenia szkół publicznych, zastanawialiśmy się kto, kiedy i jak szeroko zacznie z tych przepisów korzystać. Nadal miewa miejsce przekazanie szkoły lokalnemu stowarzyszeniu po jej uprzedniej likwidacji, ale zaczęło się również korzystanie z nowych przepisów. Z dniem 1 września 2010 roku gminy przekazały lokalnym organizacjom do prowadzenia 10 szkół podstawowych. Przekazano także jedno przedszkole. Wszystko zdarzyło się w czterech województwach. Pozostałe regiony na razie sprawa ominęła.

Organizacjom gratuluję podjęcia się ważnego dla lokalnych społeczności zadania, pewnie wymagało sporo determinacji i pionierskiej odwagi – jest wśród nich stowarzyszenie, które podjęło się nawet od razu przejęcia trzech szkół!

Samorządowcom, którzy wyszli lokalnym organizacjom naprzeciw, życzę, żeby dzięki temu zyskali mądrych, odpowiedzialnych partnerów, osiągających jak najlepsze efekty w realizowaniu zadań oświatowych i także pamiętali o dobrej z nimi współpracy oraz udzielaniu wymiernego wsparcia, może i ponad to, co jest konieczne z mocy prawa.

Jedenaście pionierskich przykładów zastosowania ustawy dla dobra i rozwoju małych placówek oświatowych z pewnością zasługuje na uważne monitorowanie – jak w praktyce działają nowe przepisy. Pewnie będzie warto coś w nich doprecyzować, aby takim sytuacjom lepiej pomóc.

Wszystkiego najlepszego w nowym roku szkolnym!

Ministrowie edukacji ostatniego dwudziestolecia

2010-08-08T13:05:00.005+02:00

Akurat tak się złożyło, że w bardzo poruszającym i wzruszającym dniu zaprzysiężenia Pana Prezydenta Rzeczpospolitej zostałam najdłużej urzędującym ministrem edukacji w III Rzeczpospolitej. Dziękuję wszystkim, którzy mi w pełnieniu tej roli pomogli, podejmując się różnych ważnych zadań, współpracując ze mną na różnych etapach mojej pracy w ministerstwie. Doradcy, wiceministrowie, eksperci, osoby podejmujące się kierowania realizacją projektów systemowych. Do tego praca wielu urzędników coraz lepiej identyfikujących się z wprowadzanymi zmianami i coraz lepiej zorganizowanych.

Tymczasem patrząc na liczbę dni, przez jaką było dane pracować kolejnym ministrom edukacji, nawet zakładając, że wszyscy oni mieli dobrą wolę działania w interesie jakości polskiej edukacji, łatwo zauważyć, że nie wszyscy mieli szansę przygotować i wdrożyć cokolwiek. Proces przygotowywania prawa jest niestety długotrwały, prawo oświatowe bardzo złożone, a efekty ewentualnych zmian przychodzą dopiero po latach.

Mamy w naszym kraju nie tylko władze centralne, ale także samorządowe. W tych wszystkich samorządach, w których wyborcy, zadowoleni z aktywności lokalnych radnych, wójtów, burmistrzów czy prezydentów, wybierali ich kilkakrotnie – powtórnie, widać, ile można zrobić zarządzając przez czas dłuższy. Tam, gdzie władza się zmieniała, na ogół narastały problemy i niezadowolenie. Znam jednak wiele samorządów bardzo konsekwentnie, przez wiele lat inwestujących w edukację i dumnych z osiąganych efektów.

W edukacji szczególnie potrzebna jest ciągłość i konsekwentne zarządzanie. Na skutki zmian czeka się wiele lat. Dlatego trzeba stwierdzić, że z każdym dniem konsekwentnej pracy naszego rządu rośnie również szansa na stopniowe uporządkowanie prawa oświatowego. Zawsze spotkam i takich, którzy uważają, że zmieniamy za mało, wskazują kolejne rozporządzenia wymagające korekt, jak i takich, którzy powiedzą, że zmieniamy za dużo i za szybko. Tymczasem pracujemy w sposób bardzo wytężony, w takim tempie, na jakie pozwalają różne okoliczności. Pewnie czeka nas jeszcze przynajmniej parę miesięcy pracy i sporo lat czekania na jej efekty.

Zarządzaniem edukacją – na różnych szczeblach – zajmuję się od 1989 roku. Zastanowiłam się, co istotnego i pozytywnego zapamiętałam z efektów pracy moich poprzedników.

W kolejnych trzech pierwszych rządach za edukację odpowiadała wiceminister Anna Radziwiłł i chyba przede wszystkim temu, że pomagała ona kilku kolejnym ministrom, zawdzięczamy nową – do dziś obowiązującą, z wieloma późniejszymi zmianami – Ustawę o systemie oświaty (z dnia 7 września 1991 roku). Myślenie o przygotowaniu tej ustawy z pewnością zaczęło się na samym początku pracy rządu Mazowieckiego, ale jak widać zajęło dwa lata – ustawa weszła w życie 25 października 1991 roku.

Za rządu Hanny Suchockiej wiceministrami zajmującymi się edukacją byli Kazimierz Marcinkiewicz i Anna Urbanowicz. Pamiętam, że za ich czasów nastąpiło lepsze opisanie w prawie oświaty niepublicznej i podjęte zostały również systematyczne zorganizowane kontakty z reprezentantami tego środowiska oraz zapamiętałam też to, że mieli oni całkiem interesujące pomysły na zmiany w statusie nauczycieli, których jednak nie zdążyli już wdrożyć w życie.

Za ministra Wiatra organizowane i finalizowane były – dość profesjonalnie i kompleksowo – prace nad podstawą programową, jednak żadne prawo na ten temat nie zdążyło być przyjęte.

Reformy rządu Jerzego Buzka – realizowane przez ministrów Handkego (tego do niedawna najdłużej urzędującego ze wszystkich ministrów edukacji) i Wittbrodta z wiceministrami Dzierzgowską i Książkiem oraz, tym razem w roli doradczyni, Anną Radziwiłł – zapamiętali chyba wszyscy. Po dziesięciu latach wyniki badań PISA pokazały, że dzięki tym zmianom nasi piętnastolatkowie lepiej rozumują. Nie dowiemy się, jakie efekty uzyskiwałaby nasza starsza młodzież, gdyby ten plan został wdrożony do końca. Ani planowanej wówczas obowiązkowej matury z matematyki, ani zmian przygotowywanych w kształceniu ponadgimnazjalnym, nie udało się już wprowadzić.

Minister Łybacka wprowadziła obowiązkowe przygotowanie przedszkolne sześciolatków, które miało być tylko krótkim etapem przejściowym do obniżenia wieku szkolnego, czego już nie zdążyła zrobić. Ten etap przejściowy dający programowo, obowiązkowo, prawie to samo sześciolatkom i jeszcze raz siedmiolatkom trwał aż do września 2009 roku.

Teraz ustawowo mamy sześciolatka, upowszechniamy edukację przedszkolną, mamy także maturę z matematyki dla wszystkich, przygotowujemy prawo, które ma spowodować bardziej indywidualne podejście do potrzeb uczniów, nowe egzaminy gimnazjalne i uporządkowanie sposobu edukacji na etapie ponadgimnazjalnym, a także edukacji dla Polaków za granicą. Ciekawe, ile jeszcze zdążymy i co się da zapamiętać po latach jako istotne z tej ponad setki wprowadzonych już rozporządzeń.

Babcia

2010-08-01T22:59:00.004+02:00

Kilka dni spędzam w Sopocie. Podczas krótkiego urlopu postanowiłam po prostu pomieszkać w domu. Jak to w wakacje przebywają tu także moje najbliższe kuzynki na stałe mieszkające w Warszawie. Wakacyjnie spotykamy się od lat, wiele się w naszym życiu dzieje i zmienia. Pobyt tu razem to także okazja do rodzinnych spotkań i wspomnień. Dziś gościłam na obiedzie również swoich synów z córkami. Moje kuzynki miały możliwość poznać bliżej moje wnuczki. One również mają dzieci, ale to ja pierwsza zostałam babcią. Cokolwiek w życiu zrobiłam, zdziałałam, nawet to że jestem ministrem, na tle bycia babcią jest bez znaczenia. To do tej roli również tęsknią moje kuzynki i chyba jednak to jest najważniejsze. Moje wnuczki to coś trwałego i ważnego. Trzech synów i trzy wnuczki – przynajmniej tyle po sobie zostawię…

Prałat

2010-07-13T22:35:00.002+02:00

Po raz pierwszy spotkałam z bliska księdza prałata Henryka Jankowskiego (wtedy jeszcze kanonika) na wiosnę 1989 roku, kiedy to razem z koleżanką przyszłam do niego na plebanię rozmawiać o założeniu pierwszego niepublicznego liceum w regionie. Postanowił wtedy wspierać tę inicjatywę i zostać jednym z założycieli fundacji to umożliwiającej. Dołączył teraz do grona już nieżyjących spośród najbardziej znanych jej założycieli: Roberta Głębockiego (później ministra edukacji) i Macieja Płażyńskiego (potem wojewody i marszałka). Sporo lat swojego życia spędziłam należąc do tej rady fundacji, spotykając się i dyskutując przy okazji jej posiedzeń między innymi z profesorem Robertem Głębockim i księdzem Jankowskim. Pomogli bardzo szkole na starcie i pomimo wielu różnic w poglądach umieli współdziałać w interesie szkoły i jej uczniów.

Szkoła i fundacja to również kawałek mojego prywatnego życia, wiele bardzo osobistych wspomnień i odczuć. W trakcie swojej pracy w szkole i fundacji przeżyłam różne sukcesy i trudności zawodowe, ale także śmierć ojca, narodziny najmłodszego syna, śmierć matki, śmierć męża. W tych wszystkich ważnych dla mnie życiowych chwilach, również wtedy gdy zostałam wdową z trójką małych dzieci do wychowania, mogłam liczyć na wsparcie księdza. Widziałam nieraz, jak zupełnie bezinteresownie pomagał, całkiem wymiernie, również nieznanym sobie bliżej ludziom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej. Znany był ze swoich działań publicznych, kiedyś dzielnych, potem kontrowersyjnych. W ostatnich latach sam był w trudnej sytuacji, bardzo schorowany.

Zapamiętałam go jednak przede wszystkim jako człowieka umiejącego otworzyć serce i kieszeń wobec potrzeb bliźnich. Mam cały czas przed oczami, jak na pogrzebie mojego męża odbywającym się w jego rodzinnej miejscowości (sporo kilometrów od Gdańska, ponad 18 lat temu), w kościele wypełnionym mieszkańcami całej wsi, kolegami ze szkoły oraz nieznającymi zupełnie tego jego wcześniejszego świata, naszymi przyjaciółmi ze środowiska akademickiego, prałat zjawia się niespodziewanie i zaczyna kazanie słowami „Droga Katarzyno…”. Za te słowa otuchy, które wtedy usłyszałam, w tej jednej z najtrudniejszych chwil w moim życiu, pozostanę mu już zawsze wdzięczna.

Chrońmy edukację

2010-06-27T08:11:00.010+02:00

Edukacja to obszar, gdzie szczególnie oczekiwany jest spokój, stabilność, współdziałanie. Zmiany, prowadzące do coraz lepszych efektów, dobrej, przyjaznej atmosfery wychowawczej i unowocześniania metod pracy oraz wyposażenia, wymagają czasu.

W ostatnich latach naszemu rządowi udało się zapewnić systematyczny, duży wzrost wynagrodzeń nauczycieli. W roku obecnym i przyszłym 1 września nastąpią kolejne znaczące podwyżki. Chciałabym, aby już na stałe początek roku szkolnego był czasem istotnego poprawiania sytuacji materialnej nauczycieli. Myślę też o tym, jak stworzyć perspektywę dalszego awansu dla tych, którzy już są na najwyższym szczeblu drogi zawodowej. Nowa podstawa programowa i związane z nią zmiany są rozpisane na sześć lat, a pomoc nauczycielom w ich wdrażaniu będzie stale wspierana z funduszy europejskich. Obecnie przygotowana ustawa o Systemie Informacji Oświatowej znacząco odbiurokratyzuje oraz unowocześni zarządzanie edukacją, wszyscy nią zarządzający otrzymają skuteczne narzędzia do pogłębionych analiz, służących trafniejszemu podejmowaniu decyzji.

Droga edukacyjna ucznia w systemie szkolnym jest długa. Ci, którzy w tym roku zdawali maturę, rozpoczęli swoją edukację przynajmniej 12 lat temu. Uczniowie, których objęła zmiana programowa rozpoczęta w klasie pierwszej szkoły podstawowej we wrześniu 1999 roku, maturę będą zdawać dopiero za rok. Dalsza praca nad poprawianiem prawa oświatowego wymaga czasu i spokoju. Zarządzaniem edukacją zajmuję się na różnych szczeblach od 1989 roku, stąd uważnie śledzę zmiany w prawie oświatowym. Mieliśmy przez ten czas piętnastu ministrów edukacji, którzy różnie zapisali się w naszej pamięci.

Jednak wychowanie w atmosferze strachu i represji, przeciwstawianie się akceptacji, tolerancji i poszanowaniu praw człowieka jako wartościom wychowawczym, a nawet kwestionowanie teorii Darwina, zdarzyło się tylko za rządów Jarosława Kaczyńskiego. Nastąpiło wówczas także rozchwianie systemu maturalnego, w tym zmiany zasad określania zdawalności egzaminu i sposobu naliczania punktów z egzaminów zdawanych na poziomie rozszerzonym i podstawowym – powodujące problemy przy rekrutacji na studia – oraz amnestia maturalna.

Poprzez zmiany wprowadzane bez przemyślenia stało się dużo złego. Doprowadzono do paraliżu kontaktów szkół z organizacjami pozarządowymi, zatrzymania cennych inicjatyw podejmowanych we współpracy na przykład z Wielką Orkiestrą Świątecznej Pomocy, wprowadzono strach przed podejmowaniem jakichkolwiek działań. Oświata stała się elementem targów politycznych. Nauczyciele rekomendowani przez ZNP nie otrzymywali nagród i medali jako struktura postkomunistyczna. Upolitycznienie oświaty doprowadziło do tego, że protestująca przeciwko niemu młodzież wyszła na ulice. Odbudowa właściwych relacji trwa w zasadzie do dziś.

Prezydent Bronisław Komorowski gwarantowałby spokój i stabilność w edukacji. Wie on, co to znaczy wychowanie, jak ważne są w nim miłość i akceptacja. Zmiany w edukacji muszą następować ewolucyjnie i przewidywalnie. W tych trudnych gospodarczo czasach trzeba szczególnie pamiętać o odpowiednich środkach na edukację, a całemu rządowi potrzebna jest siła, spokój i stabilność. Tę siłę i stabilność może dać prezydentura Bronisława Komorowskiego. Bardzo serdecznie proszę o wsparcie jego kandydatury.

Piłka nożna

2010-06-19T17:16:00.001+02:00

Obok wielu innych ważnych wydarzeń mamy także obecnie mistrzostwa świata w piłce nożnej. W naszym domu piłkarskie mistrzostwa są zawsze ważniejsze niż cokolwiek. Moi synowie i mąż zawsze oglądają wszystkie mecze w telewizji i w ogóle nie przychodzi nam do głowy, żeby chcieć oglądać co innego. Nawet jak jestem sama w Warszawie, to jestem z nimi w kontakcie telefonicznym. Pilnują mnie tą drogą, żebym się orientowała i w miarę możliwości oglądała mecze. Najbardziej interesujące w tym rodzinnym oglądaniu meczów jest u nas to, że trwa rywalizacja pomiędzy moim mężem i dwoma synami, który z nich przewidzi większa liczbę dokładnych wyników meczów. Nie jest łatwo przewidzieć dokładny wynik. Pomimo przewidywania wyniku każdego meczu, w tej chwili najlepszy z nich przewidział dopiero trzy wyniki. Przy każdych mistrzostwach trwa u nas taka zabawa i jest to bardzo wciągające. Syn, który okazał się w poprzednich mistrzostwach najlepszym znawcą, obecnie ma dopiero jedno trafienie. Czasem przyłączają się do tej zabawy różni nasi przyjaciele i mój najstarszy syn, jeśli odwiedzają nas, aby wspólnie kibicować.

Jednak trzej stali uczestnicy rodzinnego przewidywania, bez względu na to gdzie są (dziś każdy z nich jest w innym mieście), komunikują się każdego dnia i informują siebie nawzajem, jakie wyniki typują. Każdego dnia dopytuję się kto z nich ile ma trafień i naprawdę śledzę to z wielką uwagą. Kibicowanie, kto wygra w tej wielotygodniowej rozgrywce na najlepszego znawcę mistrzostw, jest dla mnie tak samo – jeśli nie bardziej – pasjonujące, jak obserwowanie samych mistrzostw.

Gdyby nie to, ze od bardzo wielu lat mam w domu samych mężczyzn (mam trzech dorosłych synów), pewnie nie zainteresowałabym się piłką tak bardzo. Mój najstarszy syn wyłamał się trochę z tej rodzinnej pasji, przebywając obecnie wśród kobiet: mieszka z żoną i dwiema córkami. Jakoś tak jest, że w Polsce większość mężczyzn interesuje się piłką, a większość kobiet nie. Można różnie to tłumaczyć (stereotypy, wychowanie, skłonność do rywalizacji), ale piłka jest jednym z przykładów raczej typowo męskich pasji. Jakoś trudno mi znaleźć przykład czegoś, co równie mocno pasjonuje większość kobiet.

Jak awansować i motywować?

2010-06-17T22:59:00.003+02:00

Oto fragment listu otrzymanego ostatnio:

…Jestem osobą od wielu lat żywo zainteresowaną edukacją, głównie z dwóch powodów: jestem mamą trójki wspaniałych dzieciaków i pracuję od wielu lat w różnorodnych placówkach oświatowych (od przedszkola po szkołę średnią)… Obecnie ostatnie moje dziecko pozostaje „pod opieką” systemu oświaty i nie mogę się wprost doczekać, kiedy skończy się dla mnie i dla niego ta okrutna przygoda. Kiedy objęła Pani urząd Ministra naprawdę miałam nadzieję że, zrealizują się i moje marzenia – szkoły przyjaźnie wymagającej. Z zapałem śledzę wszystkie zmiany i jestem pod wielkim wrażeniem, że w tak krótkim czasie i mimo często nieprzychylnych opinii wielu środowisk dzielnie wprowadza Pani wizję szkoły nowoczesnej, która sprosta różnorodnym potrzebom uczniów ich rodziców. Taka jest Pani wizja, takie są moje i innych marzenia – zmiany, które zaowocują poprawą jakości kształcenia, zmianą w podejściu do ucznia i rodziców. Będę nadal trzymać kciuki i może się uda przestawić mentalność nauczycieli betonów, nieudaczników trenerów, którzy zabijają w dzieciach pasję do uprawiania ukochanego sportu…Cieszę się, że dzisiejszy świat otwarty jest na młodych, zdolnych i pracowitych ludzi, którzy mogą realizować się w sporcie i w szkole. Szkoda tylko, że nie w naszej polskiej, a skandynawskiej rzeczywistości. Naszym nauczycielom przydałaby się diagnoza psychologiczna przydatności do zawodu. To nie uczniowie, ale niektórzy nauczyciele powinni korzystać z pomocy terapeutów z powodu zaburzeń emocjonalnych i własnych ograniczeń i trudności związanych z frustracją, lękiem i zahamowaniami. Na 80-50 pracujących nauczycieli jest 6-8 identyfikujących się ze szkołą, takich, którzy dobrze i z satysfakcją własną, uczniów i rodziców wykonują ten zawód. To naprawdę przykre. Warto pomyśleć co można zrobić z tymi, którzy do pracy przychodzą „za karę”, a warto dodać, że są na najwyższym stopniu awansu zawodowego.

Treść z mojej odpowiedzi:

…dziękuję serdecznie za list. Jednocześnie mimo wszystko wierzę, że proporcje są trochę inne. Że jednak większość wybierających zawód nauczyciela ma w sobie, przynajmniej na starcie, pewne ziarno pozytywnego nastawienia do zawodu i do niesienia pomocy swoim uczniom. Inaczej, z innych pobudek, jednak trudno się na ten zawód decydować. Później zdarza się wypalenie, zniechęcenie. Stąd właśnie na najwyższym stopniu awansu stosunkowo często widać takie jak Pani opisała postawy. Ale przy umiejętnym kierowaniu szkołą do tego pozytywnego ziarna naprawdę w wielu nauczycielach można dotrzeć i je odpowiednio stymulować. Dlatego musimy pracować nad zmianami dotyczącymi awansowania i motywowania nauczycieli, żeby dyrektor szkoły miał lepsze możliwości realnego wzmacniania i wspierania swoich nauczycieli na każdym etapie ich rozwoju zawodowego. Dziś jest to dość trudne. Pewnie między innymi stąd również wśród dyrektorów mamy tych zniechęconych i wypalonych. A wtedy już przykład idzie z góry...

Kolejny list od tej samej osoby:

…poruszyłam problem nauczycieli, którym nie chce się pracować, nie lubią uczniów, głównie tych, którzy zadają wiele pytań, preferują zupełnie inny styl uczenia się, odmienny od szkolnego. Uczniowie ci nie pasują do realiów danej szkoły, są niewygodni dla nauczycieli i trenerów. Na efekty długo nie trzeba czekać, są znane pod nazwami zaburzone zachowanie, niedostosowanie społeczne. Nikt nie pyta w jakim stopniu do zaburzeń tych przyczynili się również dorośli, w tym nauczyciele. Dzisiaj nie mamy możliwości „odwołać” nauczyciela nieudacznika, a przynajmniej jest to żmudny i trudny proces, który opłacany jest ogromnymi kosztami dyrektora… I na koniec chcę dodać, że narobiła Pani sporo pozytywnego zamieszania w edukacji i za to Panią podziwiam i dziękuję.

I jeszcze ode mnie pytanie:

Jak można naprawić system awansowania i motywowania nauczycieli? Takie właśnie listy przekonują mnie, że jednak trzeba próbować coś zrobić w tej sprawie. W przyszłym tygodniu, w środę, kolejne spotkanie zespołu dyskutującego nad tym, co trzeba zmienić w Karcie Nauczyciela, tym razem właśnie poświęcone awansowi zawodowemu nauczycieli. Ciekawe, czy członkowie zespołu przyjdą z dobrymi pomysłami na modernizację systemu awansu?

Podwójne tempo

2010-06-11T21:42:00.002+02:00

Poza normalnymi obowiązkami, w Ministerstwie Edukacji Narodowej zaangażowaliśmy się mocno w pomoc dzieciom z terenów powodziowych. Zadbaliśmy o to, aby ich rodziny na każde dziecko w wieku szkolnym mogły otrzymać po 1000 złotych pomocy, a także żeby jak najszybciej były zorganizowane bezpłatne dla dzieci wyjazdy edukacyjne – jeszcze czerwcowe – i także wakacyjne. Informacja o tym na stronach internetowych jest często aktualizowana, ale liczby dzieci, które wyjechały są już istotnie większe niż tam podano. Nie nadążamy z informowaniem o stale rosnącej aktywności na ten temat. Aktywność samorządów i wielu organizacji pozarządowych na rzecz dzieci jest naprawdę imponująca.

Podziękowania należą się także wielu nauczycielom z terenów dotkniętych powodziami. Słyszę, że wielu z nich – gdy w szkołach były zawieszone zajęcia – zajmowało się bardzo ofiarnie, czasem przez dzień i noc, organizowaniem niesienia pomocy lokalnej społeczności.

Teraz rozpoczyna się szacowanie szkód w budynkach szkolnych. Setki szkół powódź uszkodziła, jedne w mniejszym, inne w większym stopniu. Mamy środki na remonty, czekamy na wnioski z poszczególnych samorządów, aby je jak najszybciej uruchomić. Bardzo wiele problemów i tematów zrobiło się trochę mniej ważnych – najważniejsze jest jak najszybsze przywrócenie bardzo wielu dzieciom warunków do normalnej nauki – i w domach, i w szkole.

Trzy ważne komunikaty

2010-05-25T22:45:00.002+02:00

Mój dzisiejszy dzień pracy zaowocował trzema komunikatami będącymi reakcją na różne zgłaszane potrzeby i problemy. Wszystkie trzy uważam za bardzo ważne, choć każdy dotyczy zupełnie innego tematu.

Jeden z nich jest informacją o zmianie propozycji zapisu prawnego, który doprecyzowuje dobrze moje intencje, a jednocześnie mam nadzieję rozwieje niepokoje zgłaszane przez szereg osób również za pośrednictwem tego bloga. Ma tytuł: Zmiana w projekcie rozporządzenia regulującego m.in. funkcjonowanie specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych.

Drugi komunikat możliwie precyzyjnie opisuje planowane zmiany dotyczące kształcenia za granicą. Również w tej sprawie narosło sporo nieporozumień. Polski minister nie może niczego nakazać organizacjom, które działają za granicą w oparciu o tamtejsze prawo. Może je w różny sposób wspierać, umożliwiać im jakieś działania, ale nie może nic nakazać. Dlatego taka a nie inna kolejność wprowadzanych uregulowań. Warto się z nią zapoznać czytając Komunikat o zmianach prawnych dotyczących szkolnictwa polskiego za granicą.

Trzeci jest zatytułowany Działania Ministra Edukacji Narodowej na rzecz pomocy dzieciom i samorządom z terenów dotkniętych powodzią. Zawiera opis szeregu prac, które nas obecnie mocno absorbują. Chcę szczególnie polecić materiały edukacyjne Jak sobie radzić z powodzią, które można pobrać ze strony Ośrodka Rozwoju Edukacji. Warto spróbować z nich teraz skorzystać.

Szkoła ogólnodostępna czy specjalny ośrodek?

2010-05-22T08:33:00.001+02:00

Generalnie – w wypadku każdego ucznia z orzeczeniem o jakiejkolwiek niepełnosprawności – konieczne jest bardzo poważne przeanalizowanie, jak dostosować realizowany program edukacyjny do jego indywidualnych potrzeb i możliwości, aby zapewnić mu jak najlepsze postępy. Temu ma służyć wspólna praca zespołu nauczycieli uczących takiego ucznia, który zapraszając do tego zespołu specjalistów i rodziców ucznia, ma szansę lepiej rodzicom uświadomić, jakie naprawdę ma ich dziecko potrzeby i możliwości rozwojowe.

Obecnie tylko około 50% uczniów niepełnosprawnych znajduje się w miejscach, gdzie ma bezpośredni dostęp do specjalistów – czyli w szkołach lub ośrodkach specjalnych, bądź klasach integracyjnych. Pozostali powinni również mieć optymalną pomoc, program edukacyjny dający możliwości rozwojowe, a jeśli w szkole ogólnodostępnej jest o to trudno, to może jednak radę, aby zmienić dziecku miejsce edukacji.

Mam przekonanie, że proponowane procedury sprawią, że więcej a nie mniej uczniów niepełnosprawnych niż obecnie będzie trafiać pod skrzydła specjalistów. Dlatego obawy, że szkoły czy ośrodki specjalne przestaną być potrzebne są zupełnie nieuzasadnione. Dalej to rodzic będzie podejmował decyzję, jakie miejsce edukacji jest najlepsze dla jego dziecka, tylko zyska przy tym radę i pomoc, a do tego precyzyjne informacje, gdzie są najlepsi specjaliści pomagający w wypadku niepełnosprawności danego rodzaju.

Wachlarz możliwych form kształcenia dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim jest bardzo szeroki. Nauka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym jest również jedną z dostępnych dla nich form edukacji – zawsze jednak najpierw musi być spełniony warunek, iż z powodu swej niepełnosprawności dzieci te nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania (taki zapis jest również w aktualnie obowiązującym rozporządzeniu).

Projektowany zapis wskazujący dla jakich grup dzieci, które nie mogą uczęszczać do szkoły w miejscu zamieszkania „w szczególności” prowadzone są ośrodki jedynie wskazuje punkt ciężkości w zakresie adresatów oddziaływań specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, którymi – jeśli chodzi o niepełnosprawność intelektualną – są przede wszystkim dzieci i młodzież z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, realizujące odrębną podstawę programową kształcenia ogólnego, dostosowaną do ich możliwości psychofizycznych.

Dzieci i młodzież z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim mogą realizować obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w szkołach specjalnych, w szkołach z oddziałami specjalnymi, w szkołach integracyjnych i szkołach z oddziałami integracyjnym, a także praktycznie w każdej szkole ogólnodostępnej w miejscu zamieszkania, realizując podstawę programową kształcenia ogólnego tę samą, co ich pełnosprawni rówieśnicy, bez odrywania od rodziny i środowiska. Z tego względu nie są w projekcie rozporządzenia „w szczególności” wskazani jako grupa celowa dla specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, co nie eliminuje takiej możliwości. W przypadku uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim nie jest uzasadnione wskazywanie SOSW jako formy kształcenia szczególnie rekomendowanej. Zastosowane określenie umożliwia jednak korzystanie przez uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim z edukacji w SOSW.

Bez względu na posiadany rodzaj orzeczenia każde dziecko ma być traktowane indywidualnie, rodzice i nauczyciele muszą wspólnie analizować i decydować, jaki forma organizacyjna edukacji jest najlepsza akurat dla tego, konkretnego dziecka, w jakich warunkach może ono osiągać najlepsze postępy. Dlatego na pytanie: co jest lepsze – szkoła ogólnodostępna czy specjalny ośrodek – nie ma jednej dobrej odpowiedzi. Trzeba tej odpowiedzi szukać po osobno dla każdego dziecka, wnikliwie analizując jego sytuację. Takie właśnie postępowanie jest zalecane przez proponowany pakiet rozporządzeń.

Biblioteki w szkołach też będą!

2010-05-13T13:30:00.002+02:00

Po moim poprzednim wpisie, dementującym przypisywane mi różne zamiary likwidacyjne, otrzymałam kilka pytań od środowiska bibliotekarzy. Prawdą jest, że to środowisko straszono również – zamiarem likwidacji bibliotek szkolnych.

Tę pogłoskę również dementuję!

Biblioteki w szkołach mają dalej istnieć, a chciałabym, żeby nawet były wyposażone lepiej, czynne dłużej i mogły służyć całemu lokalnemu środowisku, jeśli innych bibliotek w okolicy brakuje. Będę sprzyjać propozycjom rozwiązań to umożliwiających. Ale uczeń i nauczyciel bibliotekę muszą mieć w szkole!

Skończcie straszyć!

2010-05-12T06:14:00.003+02:00

Co jakiś czas docierają do mnie informacje o tym, co rzekomo planuję zrobić. Często ostatnio dowiaduję się na przykład, że moje plany zakładają likwidowanie obszarów, które w rzeczywistości chcę wzmocnić. Skąd się biorą te zmyślenia? Kto i dlaczego straszy środowiska oświatowe i co chce na tym zyskać?

Długa jest lista tego, co według różnych plotek, chcę zlikwidować.
Kiedyś straszono, że zlikwiduję szkolnictwo publiczne. Wprowadzona na wniosek różnych środowisk możliwość przekazywania szkół publicznych do prowadzenia innym podmiotom niż samorządy, na razie występuje bardzo rzadko. A przecież przekazana szkoła i tak pozostaje publiczna.

Potem dowiedziałam się, że podobno w liceum nie będzie się już uczyć historii. Z wielkim trudem przekonywaliśmy, że godzin historii będzie więcej, dzięki czemu będziemy jej uczyć ciekawiej i – szczególnie tej najnowszej – dużo gruntowniej.

Ostatnio coraz częściej słyszę głosy, że zamierzam zlikwidować Kartę Nauczyciela. Związki zawodowe nawet już mobilizują swoich członków do obrony ustawy i są jedynymi, którzy w kontekście Karty używają słowa „likwidacja”. A przecież ich przedstawiciele biorą udział w pracach zespołu, który ma opracować nową Kartę Nauczyciela - dokument lepiej opisujący prawa nauczyciela i wzmacniający ten zawód. Członkami tego zespołu są zresztą przedstawiciele wielu środowisk (w tym również związkowcy), które każdego miesiąca przysyłają do mnie propozycje, co ich zdaniem pilnie i koniecznie w Karcie trzeba poprawić. Po co więc poprawiać go w nieskończoność po każdej takiej słusznej propozycji? Chcę, by środowiska oświatowe wspólnie przygotowały w ramach dyskusji plan, jak ten dokument napisać nowocześniej i lepiej, żeby już nie miał tych zgłaszanych nieustannie mankamentów, ale żeby jednak gwarantował nauczycielom to, co powinien. Oczekuję mądrej, merytorycznej dyskusji na ten temat – dla dobra nauczycieli i całej polskiej oświaty.

Jeszcze bardziej nieprawdopodobna jest plotka strasząca likwidacją szkolnictwa specjalnego. Od miesięcy prowadzimy konsultacje na temat jak lepiej zajmować się uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Wielu spośród nich jest w szkołach masowych i nie otrzymuje optymalnej pomocy. Doświadczenia specjalistów ze szkół i ośrodków specjalnych mogą i powinny tu być pomocne. Chcemy poszerzyć ich oddziaływanie. Na pewno szkoły specjalne będą pracować nadal. Być może, dzięki nowym mechanizmom zajmowania się uczniami w szkołach ogólnodostępnych, będą mieć więcej kandydatów, gdyż rodzice przekonają się lepiej niż dotychczas, że dziecko potrzebuje pomocy specjalistów.

Dlatego dementuję wszystkie te plotki i wymysły i deklaruję – żadnych likwidacji!

1)Szkoły specjalne nadal będą ważnym elementem sytemu edukacji (będziemy za to lepiej, trafniej doradzać rodzicom, do jakiej szkoły czy ośrodka powinni posłać dziecko z danym typem niepełnosprawności)
2)Karta Nauczyciela ma nadal gwarantować bezpieczeństwo nauczycielom (chciałabym, żeby była dokumentem nowocześniej i przejrzyściej sformułowanym)
3)Historii nadal będziemy uczyć w szkołach (a tej najnowszej – nawet gruntowniej)
4)Oświata publiczna nadal będzie istnieć (a małe wiejskie szkoły szczególnie chcemy chronić przed likwidacją).

Ostatnie trzy tygodnie

2010-04-30T12:39:00.006+02:00

Przez ostatnie trzy tygodnie miałam być w szeregu miejsc, spotykać się z różnymi osobami, załatwić ileś spraw. Przepraszam tych, którzy przyszli w tym czasie na spotkania, na których mnie nie było, którzy wysłali do mnie listy i pytania, na które nie odpowiedziałam. Jednocześnie dziękuję wszystkim nauczycielom, którzy stanęli na wysokości zadania i poprowadzili w szkołach różnego rodzaju zajęcia - w sposób odpowiadający lokalnej wrażliwości i tradycji - poświęcone pamięci ofiar tragedii pod Smoleńskiem. Otrzymałam wiele sygnałów, jakie to było dobre, ważne i potrzebne.

Wiele godzin dziennie spędzałam na różnych wcześniej nie zaplanowanych naradach, na uroczystościach żałobnych i pogrzebowych. Trudno było się skupić na czymkolwiek innym.

Zespół do spraw statusu zawodowego nauczycieli przerwał pracę na miesiąc. Konferencje na temat nowych rozwiązań dotyczących specjalnych potrzeb edukacyjnych i kształcenia zawodowego odbyły się planowo, tyle że bez mojego udziału. Zapowiadane tam rozporządzenia są przygotowane i zostaną wysłane do konsultacji. Urząd cały czas pracował. Tylko mój udział w tym był trochę inny, bardziej z daleka. Na pewno będziemy już po tych ostatnich tygodniach na wszystko patrzeć z innej perspektywy. Postaram się znowu zacząć na bieżąco odpowiadać na listy i pytania. Jednak z tych kilkudziesięciu maili, które do mnie napłynęły w tych tygodniach, pewnie spora część nadal pozostanie bez odpowiedzi. Jeśli jakaś sprawa jest dalej aktualna, proszę o ponowienie pytania. W najbliższych dniach postaram się nadrobić zaległości choć trochę i wrócić do dobrego obyczaju odpowiadania na bieżąco na listy.

Dramat

2010-04-11T00:43:00.002+02:00

W dzisiejszej tragedii, o której mówi cały świat, zginęły nie tylko najważniejsze osoby w państwie. Odeszli także przyjaciele, koledzy i znajomi. Jednym z nich był najbliższy mojej rodzinie Aram Rybicki, przyjaciel mojego męża jeszcze z lat szkolnych, który osobiście przed 30 laty pisał i wieszał tablicę z postulatami sierpniowymi, a ostatnio był orędownikiem istotnej ustawowej zmiany dotyczącej IPN. Na pokładzie samolotu poniósł śmierć Maciek Płażyński, współzałożyciel fundacji, w której spędziłam 17 lat mojego życia, obecnie szef Wspólnoty Polskiej, tak ważnej dla wielu Polaków na obczyźnie. Zginęła Pani Marszałek Krystyna Bochenek, niestrudzona promotorka pięknej polszczyzny, organizatorka wielkich narodowych dyktand. Odszedł Tomasz Merta, znany i ceniony współautor podręczników i materiałów dydaktycznych, w ostatnich latach wiceminister kultury. Zginęła Pani Poseł Izabela Jaruga-Nowacka, prezentująca zawsze wiele wrażliwości społecznej i żaru w obronie najsłabszych, najmniej sprawnych. Od dziś nie ma wśród nas wielu jeszcze znanych mi osobiście z życia publicznego osób. Powiedzieć, że będzie mi ich brakowało, może zabrzmieć jak pusty frazes. Będziemy o nich pamiętać, o tym, co robili, o tym co chcieli jeszcze zrobić dla siebie i dla nas wszystkich.

Wszystkiego najlepszego!

2010-03-31T22:31:00.002+02:00

Kiedy nowoczesna Karta Nauczyciela?

2010-03-25T04:57:00.005+01:00

Wielokrotnie za pośrednictwem tego bloga otrzymywałam listy od nauczycieli denerwujących się różnymi zapisami Karty – przede wszystkim biurokratycznym i mało motywującym do dobrej pracy systemem awansu zawodowego.

Mam dla nich dobrą wiadomość. Ruszają prace nad nową Kartą Nauczyciela. Do zespołu, który ma nad tym pracować i przedstawić mi swoje propozycje zaprosiłam środowiska samorządowe i związkowe, rządowe i pozarządowe (cały skład zespołu jest w odpowiednim zarządzeniu). Pierwsze spotkanie właśnie się odbyło. Postawiłam zespołowi kilka pytań:

1. Jaki zakres nowej Karty Nauczyciela?
– Co na pewno powinno zostać uregulowane?

2. Jaki awans zawodowy nauczycieli?
– Czy rozbudowywać obecny system, czy budować cały system od nowa i następnie drogę przejścia do niego?

3. Jaki czas pracy szkoły i nauczyciela?

4. Kogo ma obejmować nowa Karta Nauczyciela?

Podczas prowadzonej na pierwszym spotkaniu dyskusji tę listę poszerzono o kolejne pytania:

5. Jakie warunki pracy nauczyciela?

6. Jaki status dyrektora szkoły?

Będziemy w dalszej dyskusji, na kolejnych spotkaniach szukać na nie wszystkie dobrych odpowiedzi. Kartę trzeba napisać od nowa, żeby była naprawdę nowoczesnym dokumentem, jasno pokazującym każdemu nauczycielowi jego prawa i obowiązki oraz dającym mu motywację do dobrej pracy. Polscy nauczyciele na taki dobry, nowoczesny dokument zasługują. Chcę go wypracować wspólnie z tymi którzy reprezentują nauczycieli i różne organy prowadzące szkoły. Tylko wtedy ma szansę być przyjęty przez środowiska oświatowe jako własny, także da się wtedy wokół niego zbudować odpowiednią większość parlamentarną. Zachęcam do uczestniczenia w dyskusji na ten temat – przekazywania swoich uwag i propozycji członkom zespołu poprzez swoje samorządy terytorialne, organizacje związkowe i stowarzyszenia oświatowe.

Wstępnie założyłam, że zespół ma pracować przez pół roku, spotykać się przynajmniej raz w miesiącu, może przedkładać różne pytania i materiały, zamawiać ekspertyzy, badania, również pracować w podgrupach. Zobaczymy, co uda się przez ten czas wypracować. Na razie się cieszę, że nasi ważni partnerzy społeczni w pierwszym spotkaniu wzięli udział, że udało się nam umówić na kolejne spotkanie i ustalić jego temat (21 kwietnia – Jaki zakres nowej Karty?). Oby tak dalej.

Nie cofajmy szkoły do czasów Gomułki

2010-03-05T14:59:00.001+01:00

Główna partia opozycyjna ma zamiar przedstawić jutro swoje propozycje dotyczące systemu oświaty. Każda dyskusja na ten temat jest dla mnie ważna, dlatego chętnie zapoznam się ze szczegółami tych propozycji. Jednak już wstępne deklaracje przedstawicieli Prawa i Sprawiedliwości dotyczące szkolnictwa wyglądają na podejmowane bez żadnego merytorycznego uzasadnienia.

Wiodącym pomysłem, docierającym do opinii publicznej, wokół którego PiS zdaje się budować swoją wizję nowoczesnej polskiej oświaty, jest likwidacja gimnazjów i powrót do ustroju szkolnego wprowadzonego za czasów I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki, z ośmioklasową szkołą podstawową i czteroletnim liceum, zakładającego związek oświaty z socjalistycznym kierunkiem rozwoju PRL.

Brak mi rzeczowych argumentów na poparcie takiej propozycji. Można ją bowiem rozumieć jedynie jako demagogiczne i populistyczne posunięcie, będące próbą odpowiedzi na pojawiające się w części naszego społeczeństwa resentymenty za czasami PRL. Jak widać, nie tylko w jego części o lewicowych przekonaniach...

Jestem związana zawodowo z oświatą od 1980 roku, dlatego mogę porównać oba systemy jako specjalista, od strony czysto merytorycznej, mając na względzie dobro uczniów, a nie tylko dobro konkretnej partii w kolejnych wyborach.

Gimnazja są jeszcze młodymi szkołami, o zaledwie dziesięcioletniej historii. Nauczyciele i dyrektorzy szkół wciąż udoskonalają swoją pracę z uczniami, będącymi w wieku szczególnie trudnym dla młodzieży. Mamy już jednak zmierzone efekty zmiany systemowej z 1999 roku, która wprowadziła gimnazja. Wyniki międzynarodowych badań, porównujących umiejętności polskich uczniów z ich rówieśnikami z całego świata wyraźnie pokazują, że wydłużenie cyklu kształcenia ogólnego dało istotny wzrost wyników nauczania.

Warto też podkreślić jeszcze jeden, niezwykle ważny aspekt wprowadzenia gimnazjów – wzrost bezpieczeństwa uczniów szkoły podstawowej. Przeniesienie nastolatków do gimnazjów pozwoliło zmienić klimat szkół podstawowych na bardziej sprzyjający pracy z młodszymi dziećmi. Zreformowana w 1999 roku szkoła podstawowa stała się dużo bardziej przyjazna i bezpieczna. Przedstawiciele partii tak dużo mówiącej o bezpieczeństwie powinni również brać to pod uwagę.

Uważam, że – tam gdzie to tylko możliwe – gimnazja, które funkcjonują w zespołach ze szkołami podstawowymi, powinny „przeprowadzić się” do liceów. Obecnie zachęcamy do tworzenia gimnazjalno-licealnych zespołów szkół (jest już ich w Polsce około 1000), dających możliwość właściwego zatroszczenia się o rozwój zdolności uczniów – odpowiednio do ich potrzeb i możliwości – pod kierunkiem pracujących na wysokim poziomie nauczycieli. W miejsce gimnazjów wyprowadzanych z podstawówek warto natomiast tworzyć przedszkola. W ten sposób można bowiem znacznie zwiększyć liczbę miejsc przedszkolnych. Tak pomyślana „przeprowadzka” będzie równocześnie odpowiadać na zmiany w demografii – liczba młodzieży w wieku gimnazjalno-licealnym w ciągu najbliższych dziesięciu lat spadnie o około 1/3.

Na pewno gimnazjum nie jest jeszcze szkołą idealną. Zmiana programowa, która weszła do jego pierwszych klas w tym roku szkolnym sprawi, że stanie się ono w większym stopniu miejscem rozpoznawania zdolności, odkrywania pasji i rozwijania zainteresowań, a także mądrego doradzania w wyborze drogi dalszego kształcenia. Nasi piętnastolatkowie będą nie tylko lepiej od rówieśników z innych krajów rozumieć czytany tekst, ale także stopniowo podniosą swoje wyniki w rozumowaniu, w naukach matematyczno-przyrodniczych. Będziemy kształcić solidnie i gruntownie.

W myśleniu o polskiej szkole kieruję się przede wszystkim wynikami badań międzynarodowych, wynikami egzaminów zewnętrznych i doświadczeniami setek ekspertów funkcjonujących w polskiej oświacie. Najważniejsi są uczniowie i wizja szkoły – skutecznej, przyjaznej i nowoczesnej. Stopniowo, rok po roku, tę wizję wprowadzam i chcę dalej wprowadzać w życie.

Świat edukacji zmienia się powoli. Ustanowienie dobrego prawa to dopiero początek. Nim polską szkołę zaczną opuszczać uczniowie kształceni według wprowadzanych obecnie, nowych, wyższych standardów, minie parę lat. Jako poważne zagrożenie dla nowoczesnej edukacji naszych dzieci i wnuków postrzegam możliwość ponownego zarządzania oświatą przez polityków, których jedynym pomysłem jest przysłowiowe „zawracanie kijem Wisły” i powrót polskiej szkoły do czasów PRL.

Zamość – Lublin – Rzeszów

2010-02-06T12:18:00.005+01:00

Jestem znowu w Warszawie, wróciłam wczoraj wieczorem z trzydniowego wyjazdu: w środę byłam w Zamościu (trochę nadłożyliśmy drogi jadąc do Lublina), w czwartek w Lublinie, a w piątek w Rzeszowie.

Bezpośrednie zapoznanie się z pracą ośrodka w Zamościu naprawdę robi wrażenie. Tamtejsze Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym „Krok za krokiem” można stawiać za przykład wielu organizacjom. Wielokrotnie słyszałam już o nim wiele dobrego i obiecałam kiedyś, że się tam wybiorę, jak będę na Lubelszczyźnie. Postarałam się teraz dotrzymać słowa. Okazało się to nadspodziewanie trudne i długie – na całej drodze do Zamościa i potem do Lublina była z nami zadymka śnieżna. Z kolei potem na trasie z Lublina do Rzeszowa towarzyszyła nam mgła. Podróżowanie o tej porze roku bywa męczące.

W Lublinie i Rzeszowie odbyły się kolejne konferencje regionalne (już pięć z nich mamy za sobą). Każda jest trochę inna – inna atmosfera i wielkość sali, różne bywa także przygotowanie wszystkiego przez pracowników kuratorium. Towarzyszący mi przedstawiciele ministerstwa po każdej kolejnej konferencji nabierają więcej doświadczenia, uczymy się zapobiegać rozmaitym niespodziankom i trudnościom. Mam wrażenie że za każdym razem panelowe prezentacje i dyskusje są lepiej przygotowane, umiemy trafniej przewidzieć różne pytania i wątpliwości. Widzimy duże znaczenie tych konferencji. Spotkania, rozmowy, wiele osób mogących uzyskać informacje o planowanych zmianach bezpośrednio od nas. Ci, którzy piszą prawo oświatowe widzą, jak prezentowane przez nas pomysły ekspertów postrzegają praktycy, czego w nich brakuje. Dyrektorzy szkół i placówek, samorządowcy, pracodawcy, organizacje pozarządowe, niech wszyscy mają jak najwięcej do powiedzenia, zaproponowania.

Kolejny weekend spędzę poza sopockim domem na czytaniu następnych wersji przygotowywanych obecnie rozporządzeń. Przy tej liczbie wyjazdów służbowych brak mi już sił na prywatne podróżowanie do domu. Liczę, że za tydzień się uda.

Plan Rozwoju

2010-01-29T22:25:00.005+01:00

Minister Edukacji Narodowej odpowiada za realizację czterech zadań spośród wielu opisanych w Planie Rozwoju i Konsolidacji Finansów przygotowanym w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. To 8 stron na 64. Znajdują się w rozdziale: Priorytety Rozwojowe. Mają następujące tytuły:
Zapewnienie powszechności i dobrego poziomu wychowania przedszkolnego,
Zwiększenie efektywności systemu oświaty,
Usprawnienie systemu awansu zawodowego i wynagradzania nauczycieli,
Poprawa efektywności kształcenia zawodowego i ustawicznego.

Bardzo się cieszę, że edukacja została w tym Planie zaliczona do priorytetów, że otwieramy dyskusję o bardziej efektywnym zarządzaniu finansami edukacji, że środki na upowszechnianie edukacji przedszkolnej oraz na dalsze podnoszenie wynagrodzeń i lepsze motywowanie nauczycieli są w tym planie obecne.

Dostaję tu listy krytykujące biurokratyczny sposób awansu nauczycieli. Wychodząc im naprzeciw zaprojektowaliśmy dwa warianty zmiany systemu awansu. Chciałabym, abyśmy w trakcie konsultacji ze środowiskiem nauczycielskim wybrali i dopracowali jeden z zarysowanych we wspomnianym planie. Chętnie przyjmę pomysły i uwagi, jak Państwa zdaniem najlepiej wypełnić treścią wybrany przez Państwa wariant. Zapraszam do dyskusji.

Konferencje

2010-01-23T00:14:00.004+01:00

Zaczęliśmy konferencje regionalne poświęcone specjalnym potrzebom edukacyjnym oraz kształceniu zawodowemu. Z całego szeregu zaproponowanych do konsultacji zmian największe zainteresowanie mediów wzbudził punkt dotyczący możliwości niepromowania ucznia lub nieukończenia szkoły przez ucznia z naganną oceną zachowania. Dotychczas rada pedagogiczna mogła, ale nie musiała niepromować ucznia z najniższą oceną z zachowania. Dopiero teraz wszedłby w życie ustanowiony przed kilku laty przepis nakazujący niepromowanie w wypadku otrzymania takiej oceny po raz kolejny. Postanowiliśmy poddać konsultacji, czy naprawdę środowiska szkolne tego oczekują. Otrzymywałam sygnały, że nieuchronność niepromowania doprowadziłaby do naciągania ocen, jeśli szkoła chciałaby się takiego ucznia już pozbyć. Lepiej chyba oceniać sprawiedliwie i niepromować tylko wtedy, jeśli mamy przekonanie o dobrym wpływie wychowawczym takiej decyzji na ucznia i jego otoczenie. Oczywiście warto słuchać, jakie problemy może rozwiązać ocena z zachowania, ale katalog oddziaływań wychowawczych wobec ucznia zachowującego się niewłaściwie na pewno powinien być dużo szerszy niż samo ocenianie.

Przede wszystkim jednak chcę zwrócić uwagę na szereg innych proponowanych zmian, opisanych w dwóch książeczkach – o kształceniu zawodowym i o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Uwagi do zaproponowanych tam rozwiązań zbieramy za pośrednictwem strony internetowej. Liczę na pomoc środowisk nauczycielskich w dopracowaniu i realizacji naszych projektów. Warto także zainteresować się materiałami wypracowanymi w ramach projektu o nowej podstawie programowej – zebrano uwagi i zalecenia dotyczące pracy zgodnie z nowymi wymaganiami programowymi z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych różnego rodzaju.

Kontrole

2010-01-10T15:30:00.006+01:00

Fragmenty mojej blogowej korespondencji pokazujące trochę szkolnej rzeczywistości. Przypomniałam sobie, jak kiedyś - już ładnych parę lat temu - miałam do czynienia z kilkoma kontrolami jednocześnie. Dla którejś z kolei jednoczesnej kontroli brakowało już pomieszczeń w szkole.

Cytuję te fragmenty dla pokrzepienia nie tylko mojej korespondentki, ale także wszystkich innych kontrolowanych. Jednocześnie informuję, że ministerstwo też jest prawie stale kontrolowane, tylko na ogół przez trochę inne podmioty - NIK, KPRM.

... Jestem z wykształcenia pedagogiem i pełnię funkcję dyrektora szkoły. Moim powołaniem jest uczyć, wychowywać i opiekować się moimi uczniami. Chcę to robić, ale ostatnio "przeżywam" różne kontrole: finansowa, PIP, SANEPiD i ręce mi opadają. Zamiast uczniami muszę zajmować się odpowiedziami na zalecenia i wnioski pokontrolne, które według mnie należy po prostu wykonać zamiast na nie odpisywać.
Czy ma Pani możliwości zmiany tego stanu rzeczy? ...

... Działania kontrolne różnych służb mają niestety swoje procedury, których trzeba przestrzegać. Oczywiście jest kłopotem, kiedy wszystko się spiętrzy i kilka kontroli następuje jednocześnie (...).
Pisze Pani o służbach podległych różnym resortom (Finanse, Praca, Zdrowie). Nasze ministerstwo odpowiada tylko za nadzór pedagogiczny, który jak rozumiem akurat Pani nie nęka. Życzę wytrwałości i cierpliwości wobec wszelkich kontroli oraz także jak najlepszych ich wyników. Dyrektor szkoły odpowiada nie tylko za działania edukacyjne, ale także za finanse publiczne, prawidłowe zatrudnianie i wynagradzanie, bezpieczne i higieniczne warunki pracy i edukacji, także na przykład za bezpieczeństwo przeciwpożarowe i parę jeszcze innych spraw. Zarządzając trzeba niestety mieć świadomość tych różnych rodzajów odpowiedzialności. Polityka kadrowa, dbałość o bezpieczeństwo i finanse, również powinny służyć dobrym efektom edukacyjnym. ...

... Wow! Nie spodziewałam się takiej szybkiej odpowiedzi, dziękuję bardzo (...). Będę wytrwała i cierpliwa. Te kilka życzliwych słów dodały mi skrzydeł.

Dlaczego na koniec szkoły podstawowej organizujemy sprawdzian?

2010-01-03T12:24:00.004+01:00

Dostaję na mój „blogowy” adres szereg listów. Staram się na nie w miarę na bieżąco odpowiadać, albo pisząc indywidualne maile, albo tutaj. „Zbiorowo” ostatnio odpowiedziałam na życzenia świąteczne, ale zrobiłam także noworoczny „remanent” i znalazłam poniższy list.

Szanowna Pani Minister! Chciałabym wyrazić moje zdanie na temat sprawdzianu szóstoklasistów. Jestem teraz w ostatniej klasie szkoły podstawowej i mam jutro próbny sprawdzian. Dlaczego mamy się stresować? Czy nie wystarczy nam egzamin po szkole gimnazjalnej i matura?
Z poważaniem
Uczennica

Dlaczego na koniec szkoły podstawowej organizujemy sprawdzian? Ponieważ warto wiedzieć, czego nauczyła szkoła podstawowa. Ta informacja ma sens z punktu widzenia:
- ucznia i jego rodziców,
- całej klasy i jej nauczycieli,
- poszczególnych szkół, ich dyrektorów i organów prowadzących,
- jednostek samorządu terytorialnego,
- organów nadzoru pedagogicznego,
- opinii publicznej i ministra edukacji.
Wyniki porównujemy: z innymi uczniami, klasami, szkołami, gminami, województwami. Widzimy, jak wypadamy na ich tle.

Dyrektorzy i nauczyciele gimnazjów przyjmują uczniów, znając ich wyniki „na starcie”. Wiedzą na ich podstawie: czy mają wielu kandydatów bardzo słabych, czy mają kandydatów wybitnie zdolnych i świetnie przygotowanych. Mogą zacząć planować, czy i którym uczniom trzeba już od początku pomagać przezwyciężać trudności, a którym może pomóc rozwijać wybitne zdolności i zainteresowania.

Gimnazjum buduje na fundamencie stawianym w szkole podstawowej. Warto patrzeć na gimnazja pod kątem, ile im się udaje dobudować – pokazuje to konkretnie tak zwana edukacyjna wartość dodana. Zachęcam do uważnej lektury strony internetowej na ten temat i do poszukania tam wszystkich znanych sobie gimnazjów. Myślę, że ta strona szczególnie dobrze odpowiada na pytanie o użyteczność wyniku ze szkoły podstawowej.

Z punktu widzenia konkretnego ucznia to także nauka zdawania egzaminów, pierwszy trening przed egzaminami od których więcej na przyszłość zależy. Dowiadujemy się, jak nasz organizm reaguje na egzaminacyjny stres. Jednych on mobilizuje, innych paraliżuje. To również warto o sobie wiedzieć.

Planujemy w przyszłości na wszystkich kolejnych egzaminach zewnętrznych (po szkole podstawowej, gimnazjum i na koniec szkoły ponadgimnazjalnej) wyróżniać trzy powtarzające się wskaźniki: polonistyczny, matematyczny i świadczący o poziomie znajomości języka obcego. Każdemu odbiorcy wyników egzaminacyjnych będzie przy ich pomocy łatwiej samemu porównać i ocenić różnice. Najlepiej byłoby, żebyśmy podawali te wyniki jeszcze w skali niezależnej od poziomu trudności testu – tak jak się dzieje w wypadku wielu ważnych badań edukacyjnych – aby łatwo było porównywać także wyniki z różnych lat i z różnych przedmiotów. To jest możliwe.

Świąteczne smaki

2009-12-23T18:19:00.004+01:00

Bardzo serdecznie dziękuję wszystkim moim blogowym korespondentom za nadsyłane mi świąteczne życzenia. Już prawie rok, jak się tu spotykamy.

Dziś spędziłam dzień w domu, rozpoczynając przedświąteczne dwa dni urlopu. Na Wielkanoc podzieliłam się przepisami na mazurki. Ponieważ właśnie skończyłam robić rybę po grecku – poniżej przepis na tę potrawę lubianą w moim domu i tradycyjnie przygotowywaną przeze mnie na Boże Narodzenie.

Surowce
Filety z ryby – może być mintaj, morszczuk, dorsz, jednak koniecznie filety – bez ości. Dziś zużyłam dwa opakowania po 600g filetów z morszczuka. Do tego wzięłam trochę dorodnych warzyw: 5 sporych marchewek, 2 pietruszki, 1 seler, 2 cebule, duże opakowanie koncentratu pomidorowego.

Sposób przygotowania
Filety rozmrozić, pokroić na niezbyt duże kawałki, doprawić solą, pieprzem, obtaczać w mące i smażyć na rozgrzanym oleju, wyjmować na talerz i zostawić do wystygnięcia.
Cebulę pokroić w kostkę, pozostałe warzywa zetrzeć na tarce z dużymi oczkami. W dużym garnku rozgrzać trochę oleju, wrzucić na niego cebulę, którą odrobinę zeszklić, dodać pozostałe warzywa, mieszać. Jak warzywa trochę się rozgrzeją i „opadną” (będzie się ich wydawało istotnie mniej), zalać odrobiną wody, dalej mieszać i gotować. Dodać listek laurowy, ziele angielskie, do smaku trochę soli można także papryki słodkiej lub ostrej, trochę imbiru, pieprzu. Jak warzywa zmiękną, dodać koncentratu pomidorowego, razem zagotować. Wszystko musi być dość gęste, trochę pikantne, jeśli wydaje się zbyt płynne, nadmiar wody warto odparować.
Na koniec wziąć sporą miskę lub garnek (moja mama układała to w dużym kamiennym garnku, niestety takiego teraz nie mam, ale większa salaterka także może być). Układać najpierw cienką warstwę warzyw, na to warstwę kawałków ryby ułożonych jeden koło drugiego, potem znowu warstwę warzyw, warstwę ryb, na przemian, ostatnią warstwę muszą stanowić warzywa. Wszystko razem musi trochę postać w chłodzie – potrawę można zrobić i dwa dni wcześniej, wtedy ryby lepiej przesiąkną jarzynami. Potem wyjmuje się trochę na półmisek, uważając, żeby wyjmować całe kawałki i razem odpowiednio przykryte warzywami. Garnek może stać kilka dni w chłodzie, ryba po grecku jest u nas nie tylko jedną z potraw wigilijnych, ale także jest później jedzona na śniadania i kolacje świąteczne.

Smacznego! I wszystkiego najlepszego – na Święta Bożego Narodzenia i cały Nowy Rok!

System Informacji Oświatowej

2009-12-21T17:50:00.004+01:00

Pracujemy nad nową ustawą o Systemie Informacji Oświatowej. O tym, jak bardzo potrzebne są aktualne informacje w oświacie, najlepiej świadczą tegoroczne przygody z danymi dotyczącymi pięcio- i sześciolatków.

Dane w obecnie funkcjonującym SIO są przekazywane (oraz scalane i weryfikowane na poszczególnych etapach) w określonych ustawowo terminach: ze szkoły do organu ją prowadzącego, z organów do kuratorium, z kuratoriów do MEN, z MEN do GUS. Ociężałość obecnego systemu jaskrawo uwidacznia fakt, że dopiero od kilku dni w ministerstwie dysponujemy danymi z września tego roku. W listopadzie najaktualniejsze dane dotyczące liczby uczniów, przedszkoli, szkół, nauczycieli, jakimi dysponowaliśmy przy pomocy SIO, pochodziły z… września 2008 roku. Aby odpowiadać na pytania ilu właściwie sześciolatków poszło do klas pierwszych od września 2009, ilu pięciolatków jest objętych wychowaniem przedszkolnym, itp. itd., staraliśmy się zbierać dane bezpośrednio od kuratoriów i od jednostek samorządu terytorialnego. Każda z tych dróg dawała zupełnie inne liczby, ich wiarygodność pozostawiała sporo do życzenia.

Obecnie dostępne na rynku technologie pozwalają zbierać dane dużo nowocześniej. Nowy projekt ustawowy zakłada, że dane w SIO2 (tak roboczo nazywamy zmodernizowany system) będą pochodziły sprzed tygodnia, a nie sprzed roku (najpóźniej po tygodniu będzie należało zaktualizować w systemie dane dotyczące uczniów, nauczycieli, szkół i placówek oświatowych).

Finanse na edukację planujemy zawsze zgodnie z danymi z SIO. Dopóki SIO nie będzie faktycznie zliczało każdego ucznia w sposób bezpośredni, również tam możliwe będą przekłamania. Wydaje się możliwe, że nowy system zbierania danych da trochę mniejszą liczbę uczniów ogółem. Każdego dnia zachodzą bowiem zmiany – uczniowie zmieniają z przyczyn losowych szkoły, przedszkola, wyjeżdżają za granicę. Jeśli podajemy tylko dane zbiorcze, istnieje prawdopodobieństwo policzenia tego samego ucznia dwa razy. SIO2 ma automatycznie zabezpieczać przed podwójnym liczeniem – szkoła nie doliczy sobie ucznia, dopóki nie przestanie on być wykazywany w tej szkole, do której był zapisany poprzednio.

Jakiś czas temu, „dociskani” przez media, podaliśmy dane zebrane „ręcznie” bezpośrednio od gmin. Dziś, zestawiając z nimi wreszcie dane uzyskane z SIO – bardziej wiarygodne, bo zbierane zgodnie z regułami ustawowymi – widzimy istotne różnice. Sześciolatków w klasach pierwszych jest o 0,5% mniej. Natomiast, co mnie szczególnie cieszy, trzylatków w przedszkolach jest o 1,4% więcej niż według wcześniejszych szacunków, czterolatków o 2,8%, zaś pięciolatków aż o 3% więcej – aż 75%! W porównaniu do zeszłorocznych 64% (11% wzrostu) wygląda to wyjątkowo optymistycznie.

Przez ostatnie dwa dni zastanawiałam się, skąd takie różnice między szacunkami i danymi z SIO – przecież źródłem obu były gminy. Państwo płaci samorządom subwencję zgodnie z liczbą uczniów, samorządy płacą organom prowadzącym przedszkola dotację zgodnie z liczbą przedszkolaków. Wydaje się, że w gminie lepiej „zauważyć” jak najmniej przedszkolaków (każda placówka niepubliczna musi otrzymywać dotację od gminy), zaś wobec MEN wykazywać jak najwięcej uczniów.

Dobre, wiarygodne, aktualne dane to konieczność, aby dobrze zarządzać oświatą. Obyśmy - przy pomocy przygotowywanego obecnie SIO2 - mieli do nich dostęp jak najszybciej.

Trudne czy łatwe

2009-12-12T12:10:00.003+01:00

Tuż po próbnej maturze z matematyki niektóre media rozwodziły się nad tym, jakie to łatwe zadania na niej były. Wówczas mówiłam – zobaczymy – nie ma zadań w ogóle łatwych czy w ogóle trudnych. Mogą one być łatwe bądź trudne dla konkretnych uczniów. Obecnie dowiedzieliśmy się, że niektóre zadania poprawnie rozwiązało jedynie jeden lub kilka procent uczniów. Dowiedzieliśmy się również, że jedynie w liceach ogólnokształcących ma szansę zdać maturę ponad 80% uczniów, że pozostałe typu szkół wymagają na pewno zdecydowanej naprawy. Bowiem typ szkoły, w którym jest wysoce prawdopodobne, że około połowy uczniów nie zda końcowych egzaminów, ma wady konstrukcyjne. Jeśli taka informacja dotyczy jednej konkretnej szkoły, to organ ją prowadzący powinien jej się przyjrzeć i ocenić, jak pomóc osiągać lepsze efekty. Jeśli jednak informacja dotyczy całego systemu, zadanie jest trudniejsze.

Nauczycielom matematyki warto zwrócić uwagę na zadania z geometrii oraz na zadania typu: „wykaż, że…”. To one okazały się najtrudniejsze. Każdy nauczyciel czytając wyniki swoich uczniów przysłane przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną z pewnością zaplanuje możliwie najefektywniej swoją pracę z uczniami na najbliższe tygodnie. Większości uczniów klas maturalnych przyda się przynajmniej trochę dodatkowych lekcji geometrii.

Planujemy konferencje regionalne poświęcone między innymi dyskusji nad organizacją kształcenia na poziomie ponadgimnazjalnym, o tym jak uczynić kształcenie w szkołach zawodowych bardziej efektywnym. Wyniki próbnej matury z matematyki dają nam kolejne wskazówki co do tego, jak planować przyszłość poszczególnych typów szkół.

Jak wzmocnić nauczycieli

2009-11-22T07:46:00.002+01:00

Dyskusja na panelu oświatowym organizowanym z okazji dwulecia rządu pokazała kilka głównych oczekiwań środowisk oświatowych, wskazywanych jako zaniechania w obszarze edukacji.

Z sali padło wyraziste oczekiwanie co do bardziej radykalnej zmiany ustawy Karta Nauczyciela, uważanej za głównego hamulcowego zmian. Padła także propozycja zmienienia algorytmu podziału oświatowej części subwencji ogólnej, polegająca na innym zdefiniowaniu tam obszarów wiejskich, związanym z gęstością zaludnienia (jak w OECD), a także na objęciu przedszkoli subwencją. Wskazano jeszcze na potrzebę poświęcenia większej uwagi wspieraniu nauczycieli oraz lepszego docierania z informacjami o zmianach w edukacji do szerokiej opinii publicznej.

Znaczące podniesienie wynagrodzeń, zagwarantowanie wypłacania ich w odpowiedniej wysokości przez samorządy, najbardziej istotne poprawianie sytuacji nauczycieli początkujących, to za mało, aby odpowiednio doceniać nauczycieli. Również wiele listów otrzymywanych od Państwa – Nauczycieli za pośrednictwem tego bloga wskazuje, że system awansu – aby nadal spełniał swoje cele – wymaga modernizacji. Prowadzenie prac nad nowelizacją ustawy Karta Nauczyciela powinno iść w kierunku wzmocnienia prestiżu zawodu nauczyciela oraz poszerzenia możliwości awansowania, motywowania, lepszego wynagradzania i wyróżniania nauczycieli najlepiej pracujących. Szczególnie, że oczekiwania od nauczycieli rosną. Nauczyciel stał się wyraźnie odpowiedzialny za to, czego i jak uczy, stoi przed nim konieczność osiągnięcia wymagań precyzyjnie zdefiniowanych w podstawie programowej, ale programy nauczania oraz pomoce i materiały dydaktyczne mogą być przez niego swobodnie dobierane i tworzone. Nauczyciele – i szkoła – mają za zadanie tak organizować pracę, żeby jak najlepiej wychodzić naprzeciw indywidualnym potrzebom, trudnościom, zainteresowaniom uczniów.

Zgłaszane w dyskusji postulaty z pewnością wymagają analizy i przygotowania konkretnych propozycji.

Ocalajmy okruchy historii

2009-11-08T18:41:00.006+01:00

Ogłaszając pod koniec sierpnia Rok Historii Najnowszej w edukacji mieliśmy kilku koalicjantów. Ostatecznie zaproszenie do koalicji przyjęło aż 18 instytucji i organizacji, które zamieszczają swoje materiały edukacyjne na wspólnej stronie internetowej www.rokhistorii.men.gov.pl. Przedstawiciele ich wszystkich podpisali się także 2 listopada pod wspólnym listem intencyjnym. Na uroczystości z tej okazji uczciliśmy wspólnie chwilą ciszy Annę Radziwiłł, wybitną nauczycielkę, autorkę podręczników i twórczynię edukacyjnej historii najnowszej.

Jednocześnie został ogłoszony konkurs adresowany do dzieci i młodzieży szkolnej odbywający się pod hasłem Ocal okruchy historii – młodzież buduje muzea. Na szukanie i opisywanie tych okruchów młodzież ma kilka miesięcy, potem do pracy przystąpią jurorzy. Tematem konkursu jest opis pamiątki historycznej z okresu II wojny światowej lub z okresu „Solidarności” i opozycji demokratycznej w latach 1970-1989. Laureaci odbiorą nagrody pewnie w dniu 30. rocznicy porozumień sierpniowych i w przededniu 71. rocznicy wybuchu II wojny światowej - 31 sierpnia. Zebrane pamiątki mają zasilić Muzeum II Wojny Światowej i Europejskie Centrum Solidarności.

Liczę, że nauczyciele historii zachęcą swoich uczniów do poszukiwań pamiątek historycznych, a w przyszłości tym chętniej wraz ze swoimi uczniami będą zwiedzać obie powstające obecnie ekspozycje. Historia najnowsza tym się różni od tej dawniejszej, że jest pełna osobistych emocji i wspomnień - naszych rodziców, dziadków. Czasem przez to trudniej jej uczyć, bo te emocje bywają bardzo różne. Ale poruszanie emocji to również szansa na dobre efekty wychowawcze, na naukę patriotyzmu, kształtowanie poczucia dumy z rodzimej historii.

Niech szkolne uroczystości z okazji Święta Niepodległości 11 listopada będą okazją do ogłoszenia konkursu o ocalaniu okruchów historii na forum szkół. Poprzez aktywność w poszukiwaniu historycznych pamiątek, poprzez słuchanie i spisywanie wspomnień z nimi się łączących, nauczymy naszych uczniów dużo więcej niż tylko ograniczając się do lekcji podających im fakty i daty. Niech nasza strona Roku Historii Najnowszej także będzie pomocna w przygotowaniu uczniów do bezpośrednich spotkań z historią. Powodzenia!

Ostatnie trzy tygodnie

2009-10-18T20:18:00.005+02:00

Wyjątkowo długo – od trzech tygodni – nie pisałam nic w tym miejscu. Oprócz tego, że zdarzyła się rekonstrukcja rządu, mój kalendarz okazał się wyjątkowo mocno wypełniony:
- przeprowadziłam dwa szkolenia, każde dla kilkuset doradców metodycznych, aby przybliżyć im wszystko to, co obecnie zmieniamy w systemie edukacji,
- inaugurowałam Nauczycielską Akademię Internetową,
- jeden z weekendów spędziłam w Malmö dyskutując o oświacie polskiej za granicą,
- wspólnie z ministrem edukacji Danii uczestniczyłam w konferencji o upadku komunizmu,
- obchodziliśmy Dzień Edukacji Narodowej,
- wzięłam udział w konferencji podsumowującej badania międzynarodowe Talis – zaprezentowano tam bardzo ciekawe spostrzeżenia o polskich nauczycielach gimnazjalnych na tle nauczycieli innych krajów,
- byłam gościem X Kongresu Gmin Wiejskich,
- uczestniczyłam w IV Kongresie Obywatelskim.

Tematyka każdego z tych wydarzeń zasługuje na osobny wpis. W każdym z wymienionych miejsc powiedziano coś ważnego.

Na Kongresie Obywatelskim, w przerwach, podchodziło do mnie szereg osób, które po wysłuchaniu paru informacji o planie zmian w edukacji zwracały uwagę, że za mało o tym mówimy, że to sensowne, wartościowe, a tak trudno się przebija do opinii publicznej. Kilka razy w tygodniu opowiadam o tym. Jednak tych, którym to trzeba opowiedzieć jest bardzo wielu. Żyjemy w dużym kraju. Niektórzy nauczyciele dowiadują się o zmianach z trzeciej, czy nawet czwartej lub piątej ręki, dlatego mają o nich bardzo słabe lub zupełnie mylne wyobrażenie. Bardzo trudno jest dotrzeć z dobrą informacją do tysięcy nauczycieli i rodziców. Sama staram się odpowiedzieć na każde zadane mi bezpośrednio pytanie.

Najbardziej wyczerpujące i godne polecenia źródło to strona internetowa o reformie programowej oraz zakładka z odpowiedziami na pytania zadawane najczęściej. Czy te setki przeszkolonych doradców i wizytatorów nam pomagają?

30 lat RMP

2009-09-27T21:51:00.002+02:00

Ostatnie dni spędziłam uczestnicząc w obchodach 30-lecia Ruchu Młodej Polski. W obchodach wzięło udział sporo znamienitych gości: Prezydent RP, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu. Założyciele i sympatycy RMP zjechali się z kraju i ze świata, są wśród nich osoby znane i całkiem publicznie nieznane. Organizatorzy liczyli, że zjedzie się 200-300 osób. Tymczasem liczba uczestników przekroczyła najśmielsze oczekiwania, nastąpiło „cudowne rozmnożenie młodopolaków”. W sumie zarejestrowało swój udział około 500 osób.

Z dużym zainteresowaniem wysłuchałam szeregu wystąpień. Pomimo poważnych różnic ideowych pomiędzy głównymi liderami – założycielami RMP, jest możliwa pomiędzy nimi merytoryczna i kulturalna wymiana poglądów. Jakże to różne od tego, co obecnie obserwujemy w życiu publicznym. Może dlatego właśnie RMP ma dotychczas tylu przyjaciół, chociaż po 1989 roku skończył formalnie działalność. Może też właśnie dlatego jego liderzy – nawet jeśli reprezentują bardzo mądre poglądy, nie są na ogół w głównej orbicie obecnego życia politycznego. Szkoda, że to życie wymaga obecnie zupełnie innego stylu działania.

Wręczyłam w trakcie tych obchodów kilku osobom za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania medale Komisji Edukacji Narodowej. Akcja edukacyjna „nauczanie bez kłamstwa”, prowadzona w czasie początków RMP, na długie lata uniemożliwiła jej organizatorkom pracę w szkole. Dyskutując teraz o programach szkolnych często już zupełnie nie pamiętamy, jakie były realia pracy w szkole tych 30 lat temu. Tymczasem trzeba pamiętać, że szkoła ma obecnie za zadanie pracować zupełnie inaczej, że za kształcenie i wychowanie bez kłamstwa dziś nic nie grozi i że edukacyjna rzeczywistość bardzo się różni od tej sprzed 30 lat.

Potrzeba zdrowego rozumu czyli o wolności i odpowiedzialności

2009-09-20T20:31:00.001+02:00

Narzekaliśmy od lat na nadmiernie krępujące przepisy, na szczegółowe instruowanie w jaki sposób pracować, na ubezwłasnowolnianie nauczyciela i dyrektora szkoły koniecznością realizowania wielu bzdurnych zaleceń.

Staramy się stopniowo to zmieniać. Nowa podstawa programowa to odpowiedzialność za końcowe efekty, z możliwością dowolnego zaprojektowania drogi dochodzenia do koniecznych do osiągnięcia celów. Nowe ramowe plany nauczania to potrzeba zrealizowania pewnej minimalnej liczby godzin określonej dla przedmiotu w ciągu trzech lat, ale która może być zorganizowana dowolnie, nawet nierytmicznie, na przykład w trakcie zajęć poza szkołą. Nowy nadzór pedagogiczny polega na jasnym określeniu oczekiwań, jakie stawiane są szkołom i na daniu im możliwości takiego zorganizowania pracy aby te oczekiwania już zanim przyjdzie kontrola – zawczasu były spełnione.

Czyli prawo precyzyjnie określa, jakie efekty mają być spełnione, zaś dyrektor szkoły i nauczyciele planują pracę tak jak uznają za stosowne, jak im podpowiada ich wiedza i doświadczenie, jakie mają lokalnie możliwości, żeby tylko jak najlepiej dążyć do określonych celów.

Tymczasem te zmiany w prawie – w swoim zamyśle dające szkołom więcej wolności - wygenerowały obecność na rynku szeregu szkoleń i materiałów dających wiele szczegółowych – wcale niewymaganych prawem – instrukcji, jak sprostać nowym wymaganiom. Te zalecenia i instrukcje bywają bzdurne, nauczyciele buntują się przeciwko nim, przez ich pryzmat postrzegając wchodzące zmiany jako coś idiotycznego. Po kilku spotkaniach z nauczycielami, dyrektorami szkół mam wrażenie, że niektóre szkolenia wyraźnie szkodzą. Ostatnio powiedziałam na jakimś spotkaniu: wyrzućcie te wszystkie materiały szkoleniowe do kosza i stosujcie wasz zdrowy rozum oraz prawo – to wystarczy.

Z jednej strony te szczegółowe zalecenia irytują, a z drugiej są jakoś tam oczekiwane. Nie byłoby tych szkoleń i materiałów, gdyby nie było na nie zapotrzebowania. Na spotkaniach zdarzają się bardzo szczegółowe pytania: o sprawy, które najlepiej rozwiązać z poziomu nauczyciela lub dyrektora szkoły. Co w realiach tej szkoły robić, jak organizować pracę, to tam widać najlepiej. Róbcie co uważacie za najlepsze – to właściwa odpowiedź. Czy oczekiwana? Po latach spełniania szczegółowych zaleceń, również nonsensownych, ale zwalniających z samodzielnego myślenia – niekoniecznie. Łatwiej czasem domagać się szczegółowych odpowiedzi na każde pytanie i potem irytować się, że w wypadku mojej szkoły to sprzeczne ze zdrowym rozumem, niż po prostu ten zdrowy rozum uruchomić.

Czym więcej bardziej szczegółowych pomysłów przedstawi minister lub firma szkoleniowa, tym mniej na pewno będą pasować i nadawać się dla konkretnej szkoły. Czym szczegółowiej, tym bardziej nieprawdopodobne jest, aby trafnie. Dlatego prawo musi być jak najbardziej ramowe, a dowolność w wypełnianiu szczegółami szkolnej rzeczywistości duża, żeby nauczyciele i dyrektorzy mogli uruchomić swój potencjał: wiedzy, doświadczenia, znajomości swoich uczniów i swojego środowiska w celu osiągania jak najlepszych – możliwych w ich warunkach – efektów.

Zmiany od 20 lat

2009-09-15T00:01:00.002+02:00

Uczestniczyłam od rana w piątek – 11 września do późnego popołudnia w niedzielę 13 września właściwie prawie nieprzerwanie w całym szeregu wydarzeń związanych z 20 rocznicą powołania rządu Tadeusza Mazowieckiego. Kilka z nich szczególnie utkwiło mi w pamięci.

W swoim przemówieniu pan premier Tadeusz Mazowiecki wspominał szereg osób już nieżyjących, które pracowały w jego rządzie. Wymienił wówczas Annę Radziwiłł, co było szczególnie bliskie mojemu sercu. Następnego dnia Tomasz Lis prowadząc debatę z panem premierem na wstępie wymienił siedzących na widowni mojego męża i mnie, zaznaczając, że chyba jest obecnie element kontynuacji, nawet tak symbolicznie, w jednej rodzinie.

Pani Annie chciałabym w sposób szczególny zadedykować wszelkie swoje działania i ostatnie zmiany w edukacji, bo przecież od tamtego czasu, przez całe ostatnie 20 lat, do samego końca swojego życia, bardzo aktywnie działała na rzecz naszego systemu edukacji, w tym mądrej edukacji historycznej. Staram się często myśleć, jak oceniałaby nasze kolejne działania i wspominać, co mówiła, jak widziała różne istotne kwestie. To pomaga. Czuję się przede wszystkim, chyba w znacznie większym stopniu niż kontynuatorką działań mojego męża, kontynuatorką tego co zapoczątkowała w tym gmachu na Szucha pani Anna Radziwiłł 20 lat temu.

Wszystkich uczestników wzruszyło mocno rozdanie w Sejmie nagród laureatom konkursu Zdarzyło się 20 lat temu w Polsce… Myślę, że największą nagrodą dla uczestników konkursu była możliwość uczestniczenia od rana w uroczystościach w Sejmie. Wysłuchanie na żywo przemówień Bronisława Komorowskiego, Jerzego Buzka, Donalda Tuska i samego Tadeusza Mazowieckiego to naprawdę niezapomniane przeżycia. A potem jeszcze odebranie nagród z podpisem i uściskiem ręki pana Tadeusza… Niektórym laureatom towarzyszyli rodzice, nauczyciele, dyrektorzy szkół, a nawet wójtowie i posłowie z ich regionu. Nagroda okazała się istotna dla całych społeczności lokalnych, a nagrodzone dzieła młodych ludzi są naprawdę wspaniałe.

Szczególnie poruszyło mnie jeszcze kilka zdań z wypowiedzi Leszka Balcerowicza wygłoszonych w trakcie niedzielnej debaty na Uniwersytecie Warszawskim. Stosunkowo łatwe okazało się jego zdaniem określenie stanu, który zastano, także można było dość szybko określić pożądany stan docelowy, jednak wytyczenie drogi przejścia od stanu obecnego do pożądanego wydawało się graniczyć z niemożliwością. Trzeba było działać szybko, zdecydowanie, mając świadomość dużego ryzyka porażki, kompletnego braku pewności czy wytyczona droga okaże się dobra, i jednocześnie pewność klęski, jeśli nie zrobi się nic.

Zarządzanie zmianą w edukacji wygląda podobnie jak w gospodarce, tylko chyba jeszcze trudniej o szybki i dobry efekt końcowy. Stan obecny i stan docelowy – ten pożądany – są znane, droga przejścia trudna do wytyczenia, potrzeba szybkiego działania oczywista, do tego szereg ograniczeń i blokad na drodze. Pani Anna Radziwiłł szła tą drogą ku lepszej jakości polskiej szkoły już bardzo wiele lat. Warto tu zauważyć także, że ci, którzy w 1989 roku – na początku przemian – poszli do przedszkola mają teraz 23-24 lata, czyli na ogół dopiero kończą edukację. Natomiast starsi startowali ze swoją edukacją jeszcze wcześniej, w zupełnie innej epoce. Edukacyjny „cykl produkcyjny” bardzo wolno przynosi owoce…

Programy przedszkolne

2009-09-06T07:20:00.002+02:00

Nauczyciele przedszkoli niepokoili się czy poradzą sobie z przygotowaniem programów dostosowanych do nowej podstawy programowej. Obecnie otrzymali do analizy, wyboru, wzorowania się lub twórczej modyfikacji sześć programów, stanowiących plon konkursu. Konkursu przebiegającego z przygodami, gdyż pierwsza edycja nie przyniosła rozstrzygnięcia – nadesłano sporo niezłych programów, ale każdy nie spełniał któregoś ważnego warunku konkursu. Dopiero w drugiej edycji nadesłane programy okazały się spełniające w pełni założenia nowej podstawy programowej.

Fragment listu na ten temat:
…Jestem nauczycielką przedszkola i mam grupę dzieci sześcioletnich, którą prowadzę od samego początku. Zawsze staranie realizuję program i dobieram metody do możliwości dzieci, a ich możliwości są dużo większe niż przewiduje program. Skupię sie tylko na poznawaniu liter. W maluchach wprowadziłam czytanie globalne i dzieci rozpoznawały swoje imiona na wizytówkach już w pierwszym półroczu. W pięciolatkach ponad połowa grupy czytała proste wyrazy i wszystkie podpisywały swoim imieniem prace plastyczne. …Mam pytanie i propozycję czy nie warto by było jeszcze w tym roku zostawić po staremu naukę w zerówce, myślę że zadowolone byłyby dzieci, rodzice i oczywiście my nauczycielki. A rok ten pozwoliłby nam na przestawienie się na nową pracę w przedszkolu.

Z mojej odpowiedzi:
…Zachęcam się do zapoznania z plonem konkursu na programy przedszkolne oparte o nową podstawę programową… (może któryś szczególnie przypadnie Pani do gustu lub Panią zainspiruje), jak i do przeczytania wywiadu ze mną zamieszczonego w Polsce The Times – gdzie staram się powiedzieć, że dzieci w przedszkolu powinny się nauczyć bardzo wielu ważnych i potrzebnych w życiu rzeczy, że wcale nie pisanie jest tu najważniejsze. Trzeba przy tym pamiętać, że wszystkie pięciolatki mają w przedszkolach realizować te same programy co sześciolatki! Oczywiście, jeśli wszystkie wymagania programowe są w Pani grupie wobec wszystkich dzieci osiągnięte zawsze można uczyć więcej!
Pozdrawiam serdecznie i życzę satysfakcji z dobrych efektów edukacyjnych.

Z kolejnego listu:
…Dziękuję za odpowiedź, życzenia i informacje na temat nowych programów, na pewno skorzystam...

Liczę, że skorzysta nie tylko moja korespondentka, ale także całe tysiące nauczycieli przedszkoli. To na pewno dobre programy, każdy dostosowany do trochę innych realiów. Cieszę się, że już jest w czym wybierać.